ନିପତ୍ଯ ମମ ଶୃଙ୍ଗେଷୁ ସୁଖଂ ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ଗମ୍ଯତାମ୍। ରାଘଵସ୍ଯ କୁଲେ ଜାତୈରୁଦଧିଃ ପରିଵର୍ଧିତଃ
ମୋ ଶିଖର ଉପରେ ଅସୁବିଧା ଛାଡ଼ି ବିଶ୍ରାମ କର, ତାପରେ ଆଗକୁ ଯାଅ। ରାଘବ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସାଗର ବଢ଼ିଛି।
ସ ତ୍ଵାଂ ରାମହିତେ ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରତ୍ଯର୍ଚଯତି ସାଗରଃ। କୃତେ ଚ ପ୍ରତିକର୍ତଵ୍ଯମେଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ସାଗର ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଛନ୍ତି, ସେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛନ୍ତି। ଉପକାର ପାଇଲେ ତାହାର ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେବା ଦୀର୍ଘକାଳର ଧର୍ମ।
ସୋଽଯଂ ତତ୍ପ୍ରତିକାରାର୍ଥୀ ତ୍ଵତ୍ତଃ ସମ୍ମାନମର୍ହତି। ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତମନେନାହଂ ବହୁମାନାତ୍ ପ୍ରଚୋଦିତଃ
ତେଣୁ, ସେ ଉପକାର ପ୍ରତିଦାନ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତୁମରୁ ସମ୍ମାନ ଆଶା କରିଛନ୍ତି। ତୁମ ପାଇଁ, ସେ ମୋତେ ବଡ଼ ଆଦରରେ ପ୍ରେରିତ କରିଛନ୍ତି।
ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ଚାପି କପିରେଷ ଖମାପ୍ଲୁତଃ। ତଵ ସାନୁଷୁ ଵିଶ୍ରାନ୍ତଃ ଶେଷଂ ପ୍ରକ୍ରମତାମିତି
ଏହି ବନରା ଶତ ଯୋଜନା ଆକାଶ ଉପରେ ଲାଘିଛନ୍ତି। ସେ ମୋ ଶିଖର ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ତାପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତୁ।
ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ହରିଶାର୍ଦୂଲ ମଯି ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ଗମ୍ଯତାମ୍। ତଦିଦଂ ଗନ୍ଧଵତ୍ ସ୍ଵାଦୁ କନ୍ଦମୂଲଫଲଂ ବହୁ
ମଙ୍ଗାମାନ୍ୟ ବନର ମଧ୍ୟରୁ ସେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ରୁହ, ମୋ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କର, ତାପରେ ଯିବୁ। ଏଠି ଅନେକ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ମିଠା କନ୍ଦ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଅଛି।
ତଦାସ୍ଵାଦ୍ଯ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଶ୍ରାନ୍ତୋଽଥ ଗମିଷ୍ଯସି। ଅସ୍ମାକମପି ସମ୍ବନ୍ଧଃ କପିମୁଖ୍ଯ ତ୍ଵଯାସ୍ତି ଵୈ। ପ୍ରଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ମହାଗୁଣପରିଗ୍ରହଃ
ଏହାମାନେ ଖାଇ ଓ ବିଶ୍ରାମ କରି, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ସେଷ୍ଠ, ପୁଣି ଯିବୁ। ବନର ମୁଖ୍ୟ, ତୁମେ ଆମ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ରଖ, ତୁମର ମହତ୍ ଗୁଣ ସାରା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଵେଗଵନ୍ତଃ ପ୍ଲଵନ୍ତୋ ଯେ ପ୍ଲଵଗା ମାରୁତାତ୍ମଜ। ତେଷାଂ ମୁଖ୍ଯତମଂ ମନ୍ଯେ ତ୍ଵାମହଂ କପିକୁଞ୍ଜର
ଯେମାନେ ତୀବ୍ର ଓ ଦୂର ଲାଘୁଥିବା ବନର, ବାୟୁପୁତ୍ର, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଭାବେ, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ହାତୀ ସମାନ।
ଅତିଥିଃ କିଲ ପୂଜାର୍ହଃ ପ୍ରାକୃତୋଽପି ଵିଜାନତା। ଧର୍ମଂ ଜିଜ୍ଞାସମାନେନ କିଂ ପୁନର୍ଯାଦୃଶୋ ଭଵାନ୍
ଜଣେ ସାଧାରଣ ଅତିଥିକୁ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଜାଣେ, ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଧର୍ମ ବୁଝିବାକୁ ଚାହାଁଥିବା ଲୋକ ପାଖରେ ତ ଅଧିକ। ତୁମେ ଯେପରି, ସେପରି ଲୋକ ପାଇଁ ତ ଅତି ଅଧିକ।
ତ୍ଵଂ ହି ଦେଵଵରିଷ୍ଠସ୍ଯ ମାରୁତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯୈଵ ଵେଗେନ ସଦୃଶଃ କପିକୁଞ୍ଜର
ତୁମେ ଦେବମାନ୍ୟ ବାୟୁଦେବଙ୍କର ପୁତ୍ର, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ହାତୀ ସମାନ, ତାଙ୍କର ତୀବ୍ରତାରେ ତୁମେ ସମାନ।
ପୂଜିତେ ତ୍ଵଯି ଧର୍ମଜ୍ଞେ ପୂଜାଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାରୁତଃ। ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ପୂଜନୀଯୋ ମେ ଶୃଣୁ ଚାପ୍ଯତ୍ର କାରଣମ୍
ଧର୍ମଜ୍ଞ ତୁମେ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ, ବାୟୁଦେବ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ ମୋ ପକ୍ଷରୁ ତୁମେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହାର କାରଣ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।
ପୂର୍ଵଂ କୃତଯୁଗେ ତାତ ପର୍ଵତାଃ ପକ୍ଷିଣୋଽଭଵନ୍। ତେଽପି ଜଗ୍ମୁର୍ଦିଶଃ ସର୍ଵା ଗରୁଡା ଇଵ ଵେଗିନଃ
ପ୍ରାଚୀନ କୃତଯୁଗରେ, ପ୍ରିୟ, ପାହାଡ଼ମାନେ ପକ୍ଷୀ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ଥିଲେ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଗରୁଡ଼ ସମାନ ତୀବ୍ରତାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ତତସ୍ତେଷୁ ପ୍ରଯାତେଷୁ ଦେଵସଙ୍ଘାଃ ସହର୍ଷିଭିଃ। ଭୂତାନି ଚ ଭଯଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେଷାଂ ପତନଶଙ୍କଯା
ସେମାନେ ଏଭଳି ଚାଲିବାରେ, ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପତନ ଭୟରେ।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପର୍ଵତାନାଂ ଶତକ୍ରତୁଃ। ପକ୍ଷାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଵଜ୍ରେଣ ତତଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ
ତାପରେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର, ପାହାଡ଼ମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ପଖ ଛେଦ କଲେ—ଶତଶତ ହଜାର ଭାଗରେ।
ସ ମାମୁପଗତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵଜ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଦେଵରାଟ୍। ତତୋଽହଂ ସହସା କ୍ଷିପ୍ତଃ ଶ୍ଵସନେନ ମହାତ୍ମନା
ସେଇ ସମୟରେ, ଦେବମାନ୍ୟ ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବଜ୍ର ଉଠାଇ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ତେବେ ମହାତ୍ମା ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ହଠାତ୍ ଦୂରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଲି।
ଅସ୍ମିଁଲ୍ଲଵଣତୋଯେ ଚ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ତଃ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମ। ଗୁପ୍ତପକ୍ଷଃ ସମଗ୍ରଶ୍ଚ ତଵ ପିତ୍ରାଭିରକ୍ଷିତଃ
ଏଭଳି, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏହି ଲୁଣା ପାଣିରେ ପକ୍ଷ ଲୁଚାଇ ଓ ଦେହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଖି, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲି।
ତତୋଽହଂ ମାନଯାମି ତ୍ଵାଂ ମାନ୍ଯୋଽସି ମମ ମାରୁତେ। ତ୍ଵଯା ମମୈଷ ସମ୍ବନ୍ଧଃ କପିମୁଖ୍ଯ ମହାଗୁଣଃ
ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ, ବାୟୁପୁତ୍ର। ବନର ମୁଖ୍ୟ, ତୁମ ମହତ୍ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମ୍ପର୍କ ମୋ ସହିତ ହେଲା।
ଅସ୍ମିନ୍ ନେଵଂଗତେ କାର୍ଯେ ସାଗରସ୍ଯ ମମୈଵ ଚ। ପ୍ରୀତିଂ ପ୍ରୀତମନାଃ କର୍ତୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି ମହାମତେ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ, ମୋ ଓ ସାଗରର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ମୋ ପ୍ରୀତି ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରମଂ ମୋକ୍ଷଯ ପୂଜାଂ ଚ ଗୃହାଣ ହରିସତ୍ତମ। ପ୍ରୀତିଂ ଚ ମମ ମାନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍
ତୁମର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କର, ଏବଂ ମୋର ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କର, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମୋ ପ୍ରେମ ଗ୍ରହଣ କର, କାରଣ ତୁମେ ସମ୍ମାନିତ; ତୁମ ଆଗମନରେ ମୁଁ ଖୁସି।
ଏଵମୁକ୍ତଃ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତଂ ନଗୋତ୍ତମମବ୍ରଵୀତ୍। ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି କୃତମାତିଥ୍ଯଂ ମନ୍ଯୁରେଷୋଽପନୀଯତାମ୍
ଏଭଳି କହି, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ପାହାଡ଼କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଖୁସି, ଅତିଥି ସତ୍କାର ହୋଇଛି। ଏହି ଅସନ୍ତୋଷ ଦୂର କର।'
ତ୍ଵରତେ କାର୍ଯକାଲୋ ମେ ଅହଶ୍ଚାପ୍ଯତିଵର୍ତତେ। ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଚ ମଯା ଦତ୍ତା ନ ସ୍ଥାତଵ୍ଯମିହାନ୍ତରା
ମୋର କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଆସିଛି, ଦିନ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହେଉଛି। ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଛି, ଏଠାରେ ଆଉ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପାଣିନା ଶୈଲମାଲଭ୍ଯ ହରିପୁଙ୍ଗଵଃ। ଜଗାମାକାଶମାଵିଶ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ
ଏଭଳି କହି, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ପାହାଡ଼କୁ ହାତ ଦେଇ, ଆକାଶକୁ ଯାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହସୁଥିବା ପରି ଚାଲିଗଲେ।
ସ ପର୍ଵତସମୁଦ୍ରାଭ୍ଯାଂ ବହୁମାନାଦଵେକ୍ଷିତଃ। ପୂଜିତଶ୍ଚୋପପନ୍ନାଭିରାଶୀର୍ଭିରଭିନନ୍ଦିତଃ
ସେ ପାହାଡ଼ ଓ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଦେଖାଯାଇଲେ, ଯଥାଯଥ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଅଥୋର୍ଧ୍ଵଂ ଦୂରମାଗତ୍ଯ ହିତ୍ଵା ଶୈଲମହାର୍ଣଵୌ। ପିତୁଃ ପନ୍ଥାନମାସାଦ୍ଯ ଜଗାମ ଵିମଲେଽମ୍ବରେ
ତାପରେ ଉପରକୁ ଦୂର ଯାଇ, ପାହାଡ଼ ଓ ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ରକୁ ପଛରେ ଛାଡ଼ି, ସେ ପିତାଙ୍କର ପଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଚାଲିଗଲେ ।
ଭୂଯଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ଗତିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗିରିଂ ତମଵଲୋକଯନ୍। ଵାଯୁସୂନୁର୍ନିରାଲମ୍ବୋ ଜଗାମ କପିକୁଞ୍ଜରଃ
ପୁଣି ଉପରକୁ ଯାଇ, ସେ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ନିରାଶ୍ରୟ ଭାବରେ, ବନରାଜ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ ।
ତଦ୍ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ହନୁମତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କର୍ମ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍। ପ୍ରଶଶଂସୁଃ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ
ହନୁମାନଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ, ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ।
ଦେଵତାଶ୍ଚାଭଵନ୍ ହୃଷ୍ଟାସ୍ତତ୍ରସ୍ଥାସ୍ତସ୍ଯ କର୍ମଣା। କାଞ୍ଚନସ୍ଯ ସୁନାଭସ୍ଯ ସହସ୍ରାକ୍ଷଶ୍ଚ ଵାସଵଃ
ସେଠାରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ହନୁମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ସୁନାଭ ଓ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଧୀମାନ୍ ପରିତୋଷାତ୍ ସଗଦ୍ଗଦମ୍। ସୁନାଭଂ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସ୍ଵଯମେଵ ଶଚୀପତିଃ
ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର, ନିଜେ, ଖୁସିରେ ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ କଥା କହି, ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁନାଭଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ।
ହିରଣ୍ଯନାଭ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ପରିତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ତେ ଭୃଶମ୍। ଅଭଯଂ ତେ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ଗଚ୍ଛ ସୌମ୍ଯ ଯଥାସୁଖମ୍
ହିରଣ୍ୟନାଭ ପାହାଡ଼ରାଜ, ତୁମେ ମୋତେ ବହୁତ ଖୁସି କରିଛ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଉଛି, ଶାନ୍ତିରେ ଚାଲିଯାଅ ।
ସାହ୍ଯଂ କୃତଂ ତେ ସୁମହଦ୍ ଵିଶ୍ରାନ୍ତସ୍ଯ ହନୂମତଃ। କ୍ରମତୋ ଯୋଜନଶତଂ ନିର୍ଭଯସ୍ଯ ଭଯେ ସତି
ହନୁମାନ ଏଠାରେ ବିଶ୍ରାମ କରିଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛ, ଭୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ଯିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛ ।
ରାମସ୍ଯୈଷ ହିତାଯୈଵ ଯାତି ଦାଶରଥେଃ କପିଃ। ସତ୍କ୍ରିଯାଂ କୁର୍ଵତା ଶକ୍ତ୍ଯା ତୋଷିତୋଽସ୍ମି ଦୃଢଂ ତ୍ଵଯା
ଏହି ବନରାଜ ଦାଶରଥ ରାମଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଯାଉଛି । ତୁମେ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଆତିଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମୋତେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଖୁସି କରିଛ ।