ସ ସାଗରଜଲଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ବଭୂଵାତ୍ଯୁଚ୍ଛ୍ରିତସ୍ତଦା। ଯଥା ଜଲଧରଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଦୀପ୍ତରଶ୍ମିର୍ଦିଵାକରଃ
ସେତେବେଳେ, ସାଗରର ପାଣି ଭେଦି, ସେ ପର୍ବତ ବହୁତ ଉଚ୍ଚରେ ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ, ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘକୁ ଭେଦି ବାହାରି ଆସେ।
ସ ମହାତ୍ମା ମୁହୂର୍ତେନ ପର୍ଵତଃ ସଲିଲାଵୃତଃ। ଦର୍ଶଯାମାସ ଶୃଙ୍ଗାଣି ସାଗରେଣ ନିଯୋଜିତଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ପର୍ବତ, ଜଳରେ ଢାକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସାଗରଙ୍କ ଆଦେଶରେ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କର ଶିଖରମାନେ ଦେଖାଇଦେଲେ।
ଶାତକୁମ୍ଭମଯୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈଃ ସକିଂନରମହୋରଗୈଃ। ଆଦିତ୍ଯୋଦଯସଂକାଶୈରୁଲ୍ଲିଖଦ୍ଭିରିଵାମ୍ବରମ୍
ସୁନାର ଶିଖର, କିନ୍ନର ଓ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ଶୋଭିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ଆକାଶକୁ ଚିରିଦେଉଛି।
ତସ୍ଯ ଜାମ୍ବୂନଦୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈଃ ପର୍ଵତସ୍ଯ ସମୁତ୍ଥିତୈଃ। ଆକାଶଂ ଶସ୍ତ୍ରସଂକାଶମଭଵତ୍ କାଞ୍ଚନପ୍ରଭମ୍
ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାର ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଉପରେ ଉଠି, ଆକାଶ ସୁନା ଆଲୋକରେ ଝଲମଲାଇ ତଳୱାର ମାନେ ରହିଥିବା କ୍ଷେତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଜାତରୂପମଯୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈର୍ଭ୍ରାଜମାନୈର୍ମହାପ୍ରଭୈଃ। ଆଦିତ୍ଯଶତସଂକାଶଃ ସୋଽଭଵଦ୍ ଗିରିସତ୍ତମଃ
ଶୁଧ୍ଧ ସୁନାର ଶିଖର, ବଡ଼ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଥିଲା, ସେ ପର୍ବତ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସମୁତ୍ଥିତମସଙ୍ଗେନ ହନୂମାନଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତମ୍। ମଧ୍ଯେ ଲଵଣତୋଯସ୍ଯ ଵିଘ୍ନୋଽଯମିତି ନିଶ୍ଚିତଃ
ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଏହି ପର୍ବତ ଅଚାନକ ଲୁଣ ପାଣି ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଉଠି ଦଣ୍ଡାଇଛି, ତେଣୁ ଭାବିଲେ, 'ଏହା ମୋ ପାଇଁ ବାଧା ହେବ।'
ସ ତମୁଚ୍ଛ୍ରିତମତ୍ଯର୍ଥଂ ମହାଵେଗୋ ମହାକପିଃ। ଉରସା ପାତଯାମାସ ଜୀମୂତମିଵ ମାରୁତଃ
ସେ ମହାବଳୀ ବନରା, ବାୟୁ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ଏହି ବଡ଼ ପର୍ବତକୁ ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଧକ୍କା ଦେଲେ, ଯେପରି ବାୟୁ ମେଘକୁ ଦୂରେ ଉଡ଼ାଇଦିଏ।
ସ ତଦାସାଦିତସ୍ତେନ କପିନା ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ। ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ତସ୍ଯ ହରେର୍ଵେଗଂ ଜହର୍ଷ ଚ ନନାଦ ଚ
ସେତେବେଳେ, ସେ ବନରା ଛୁଇଁଥିବା ପର୍ବତ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ବୁଝିଲେ ଯେ ଏହି ବନରାର ଶକ୍ତି କେତେ, ତେଣୁ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତମାକାଶଗତଂ ଵୀରମାକାଶେ ସମୁପସ୍ଥିତଃ। ପ୍ରୀତୋ ହୃଷ୍ଟମନା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ପର୍ଵତଃ କପିମ୍
ଆକାଶରେ ଆସୁଥିବା ସେ ବୀରଙ୍କୁ ଦେଖି, ପର୍ବତ ଖୁସି ହୋଇ, ଆନନ୍ଦ ଭରା ହୃଦୟରେ ବନରାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମାନୁଷଂ ଧାରଯନ୍ ରୂପମାତ୍ମନଃ ଶିଖରେ ସ୍ଥିତଃ। ଦୁଷ୍କରଂ କୃତଵାନ୍ କର୍ମ ତ୍ଵମିଦଂ ଵାନରୋତ୍ତମ
ନିଜ ଶିଖର ଉପରେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ କହିଲେ, 'ହେ ବନରା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତୁମେ ଏହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ କରିଛ।'
ନିପତ୍ଯ ମମ ଶୃଙ୍ଗେଷୁ ସୁଖଂ ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ଗମ୍ଯତାମ୍। ରାଘଵସ୍ଯ କୁଲେ ଜାତୈରୁଦଧିଃ ପରିଵର୍ଧିତଃ
ମୋ ଶିଖର ଉପରେ ଅସୁବିଧା ଛାଡ଼ି ବିଶ୍ରାମ କର, ତାପରେ ଆଗକୁ ଯାଅ। ରାଘବ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସାଗର ବଢ଼ିଛି।
ସ ତ୍ଵାଂ ରାମହିତେ ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରତ୍ଯର୍ଚଯତି ସାଗରଃ। କୃତେ ଚ ପ୍ରତିକର୍ତଵ୍ଯମେଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ସାଗର ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଛନ୍ତି, ସେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛନ୍ତି। ଉପକାର ପାଇଲେ ତାହାର ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେବା ଦୀର୍ଘକାଳର ଧର୍ମ।
ସୋଽଯଂ ତତ୍ପ୍ରତିକାରାର୍ଥୀ ତ୍ଵତ୍ତଃ ସମ୍ମାନମର୍ହତି। ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତମନେନାହଂ ବହୁମାନାତ୍ ପ୍ରଚୋଦିତଃ
ତେଣୁ, ସେ ଉପକାର ପ୍ରତିଦାନ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତୁମରୁ ସମ୍ମାନ ଆଶା କରିଛନ୍ତି। ତୁମ ପାଇଁ, ସେ ମୋତେ ବଡ଼ ଆଦରରେ ପ୍ରେରିତ କରିଛନ୍ତି।
ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ଚାପି କପିରେଷ ଖମାପ୍ଲୁତଃ। ତଵ ସାନୁଷୁ ଵିଶ୍ରାନ୍ତଃ ଶେଷଂ ପ୍ରକ୍ରମତାମିତି
ଏହି ବନରା ଶତ ଯୋଜନା ଆକାଶ ଉପରେ ଲାଘିଛନ୍ତି। ସେ ମୋ ଶିଖର ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ତାପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତୁ।
ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ହରିଶାର୍ଦୂଲ ମଯି ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ଗମ୍ଯତାମ୍। ତଦିଦଂ ଗନ୍ଧଵତ୍ ସ୍ଵାଦୁ କନ୍ଦମୂଲଫଲଂ ବହୁ
ମଙ୍ଗାମାନ୍ୟ ବନର ମଧ୍ୟରୁ ସେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ରୁହ, ମୋ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କର, ତାପରେ ଯିବୁ। ଏଠି ଅନେକ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ମିଠା କନ୍ଦ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଅଛି।
ତଦାସ୍ଵାଦ୍ଯ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଶ୍ରାନ୍ତୋଽଥ ଗମିଷ୍ଯସି। ଅସ୍ମାକମପି ସମ୍ବନ୍ଧଃ କପିମୁଖ୍ଯ ତ୍ଵଯାସ୍ତି ଵୈ। ପ୍ରଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ମହାଗୁଣପରିଗ୍ରହଃ
ଏହାମାନେ ଖାଇ ଓ ବିଶ୍ରାମ କରି, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ସେଷ୍ଠ, ପୁଣି ଯିବୁ। ବନର ମୁଖ୍ୟ, ତୁମେ ଆମ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ରଖ, ତୁମର ମହତ୍ ଗୁଣ ସାରା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଵେଗଵନ୍ତଃ ପ୍ଲଵନ୍ତୋ ଯେ ପ୍ଲଵଗା ମାରୁତାତ୍ମଜ। ତେଷାଂ ମୁଖ୍ଯତମଂ ମନ୍ଯେ ତ୍ଵାମହଂ କପିକୁଞ୍ଜର
ଯେମାନେ ତୀବ୍ର ଓ ଦୂର ଲାଘୁଥିବା ବନର, ବାୟୁପୁତ୍ର, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଭାବେ, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ହାତୀ ସମାନ।
ଅତିଥିଃ କିଲ ପୂଜାର୍ହଃ ପ୍ରାକୃତୋଽପି ଵିଜାନତା। ଧର୍ମଂ ଜିଜ୍ଞାସମାନେନ କିଂ ପୁନର୍ଯାଦୃଶୋ ଭଵାନ୍
ଜଣେ ସାଧାରଣ ଅତିଥିକୁ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଜାଣେ, ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଧର୍ମ ବୁଝିବାକୁ ଚାହାଁଥିବା ଲୋକ ପାଖରେ ତ ଅଧିକ। ତୁମେ ଯେପରି, ସେପରି ଲୋକ ପାଇଁ ତ ଅତି ଅଧିକ।
ତ୍ଵଂ ହି ଦେଵଵରିଷ୍ଠସ୍ଯ ମାରୁତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯୈଵ ଵେଗେନ ସଦୃଶଃ କପିକୁଞ୍ଜର
ତୁମେ ଦେବମାନ୍ୟ ବାୟୁଦେବଙ୍କର ପୁତ୍ର, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ହାତୀ ସମାନ, ତାଙ୍କର ତୀବ୍ରତାରେ ତୁମେ ସମାନ।
ପୂଜିତେ ତ୍ଵଯି ଧର୍ମଜ୍ଞେ ପୂଜାଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାରୁତଃ। ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ପୂଜନୀଯୋ ମେ ଶୃଣୁ ଚାପ୍ଯତ୍ର କାରଣମ୍
ଧର୍ମଜ୍ଞ ତୁମେ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ, ବାୟୁଦେବ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ ମୋ ପକ୍ଷରୁ ତୁମେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହାର କାରଣ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।
ପୂର୍ଵଂ କୃତଯୁଗେ ତାତ ପର୍ଵତାଃ ପକ୍ଷିଣୋଽଭଵନ୍। ତେଽପି ଜଗ୍ମୁର୍ଦିଶଃ ସର୍ଵା ଗରୁଡା ଇଵ ଵେଗିନଃ
ପ୍ରାଚୀନ କୃତଯୁଗରେ, ପ୍ରିୟ, ପାହାଡ଼ମାନେ ପକ୍ଷୀ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ଥିଲେ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଗରୁଡ଼ ସମାନ ତୀବ୍ରତାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ତତସ୍ତେଷୁ ପ୍ରଯାତେଷୁ ଦେଵସଙ୍ଘାଃ ସହର୍ଷିଭିଃ। ଭୂତାନି ଚ ଭଯଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେଷାଂ ପତନଶଙ୍କଯା
ସେମାନେ ଏଭଳି ଚାଲିବାରେ, ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପତନ ଭୟରେ।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପର୍ଵତାନାଂ ଶତକ୍ରତୁଃ। ପକ୍ଷାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଵଜ୍ରେଣ ତତଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ
ତାପରେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର, ପାହାଡ଼ମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ପଖ ଛେଦ କଲେ—ଶତଶତ ହଜାର ଭାଗରେ।
ସ ମାମୁପଗତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵଜ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଦେଵରାଟ୍। ତତୋଽହଂ ସହସା କ୍ଷିପ୍ତଃ ଶ୍ଵସନେନ ମହାତ୍ମନା
ସେଇ ସମୟରେ, ଦେବମାନ୍ୟ ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବଜ୍ର ଉଠାଇ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ତେବେ ମହାତ୍ମା ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ହଠାତ୍ ଦୂରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଲି।
ଅସ୍ମିଁଲ୍ଲଵଣତୋଯେ ଚ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ତଃ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମ। ଗୁପ୍ତପକ୍ଷଃ ସମଗ୍ରଶ୍ଚ ତଵ ପିତ୍ରାଭିରକ୍ଷିତଃ
ଏଭଳି, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏହି ଲୁଣା ପାଣିରେ ପକ୍ଷ ଲୁଚାଇ ଓ ଦେହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଖି, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲି।
ତତୋଽହଂ ମାନଯାମି ତ୍ଵାଂ ମାନ୍ଯୋଽସି ମମ ମାରୁତେ। ତ୍ଵଯା ମମୈଷ ସମ୍ବନ୍ଧଃ କପିମୁଖ୍ଯ ମହାଗୁଣଃ
ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ, ବାୟୁପୁତ୍ର। ବନର ମୁଖ୍ୟ, ତୁମ ମହତ୍ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମ୍ପର୍କ ମୋ ସହିତ ହେଲା।
ଅସ୍ମିନ୍ ନେଵଂଗତେ କାର୍ଯେ ସାଗରସ୍ଯ ମମୈଵ ଚ। ପ୍ରୀତିଂ ପ୍ରୀତମନାଃ କର୍ତୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି ମହାମତେ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ, ମୋ ଓ ସାଗରର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ମୋ ପ୍ରୀତି ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରମଂ ମୋକ୍ଷଯ ପୂଜାଂ ଚ ଗୃହାଣ ହରିସତ୍ତମ। ପ୍ରୀତିଂ ଚ ମମ ମାନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍
ତୁମର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କର, ଏବଂ ମୋର ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କର, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମୋ ପ୍ରେମ ଗ୍ରହଣ କର, କାରଣ ତୁମେ ସମ୍ମାନିତ; ତୁମ ଆଗମନରେ ମୁଁ ଖୁସି।
ଏଵମୁକ୍ତଃ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତଂ ନଗୋତ୍ତମମବ୍ରଵୀତ୍। ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି କୃତମାତିଥ୍ଯଂ ମନ୍ଯୁରେଷୋଽପନୀଯତାମ୍
ଏଭଳି କହି, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ପାହାଡ଼କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଖୁସି, ଅତିଥି ସତ୍କାର ହୋଇଛି। ଏହି ଅସନ୍ତୋଷ ଦୂର କର।'
ତ୍ଵରତେ କାର୍ଯକାଲୋ ମେ ଅହଶ୍ଚାପ୍ଯତିଵର୍ତତେ। ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଚ ମଯା ଦତ୍ତା ନ ସ୍ଥାତଵ୍ଯମିହାନ୍ତରା
ମୋର କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଆସିଛି, ଦିନ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହେଉଛି। ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଛି, ଏଠାରେ ଆଉ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।