ତ୍ଵମିହାସୁରସଙ୍ଘାନାଂ ଦେଵରାଜ୍ଞା ମହାତ୍ମନା। ପାତାଲନିଲଯାନାଂ ହି ପରିଘଃ ସଂନିଵେଶିତଃ
ଏଠାରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମହାନ ରାଜା ତୁମକୁ, ପାତାଳରେ ବସୁଥିବା ଅସୁରମାନେ ପାଇଁ ଏକ ବାଧା ଭାବେ ରଖିଛନ୍ତି।
ତ୍ଵମେଷାଂ ଜ୍ଞାତଵୀର୍ଯାଣାଂ ପୁନରେଵୋତ୍ପତିଷ୍ଯତାମ୍। ପାତାଲସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯ ଦ୍ଵାରମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠସି
ତୁମେ, ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିଚିତ, ଅପାର ପାତାଳର ଦ୍ୱାରକୁ ଅଟକାଇ ରହିଛ, ଯେଉଁଠାରୁ ସେମାନେ ପୁଣି ଉପରକୁ ଆସିନପାରନ୍ତି।
ତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵମଧଶ୍ଚୈଵ ଶକ୍ତିସ୍ତେ ଶୈଲ ଵର୍ଧିତୁମ୍। ତସ୍ମାତ୍ ସଂଚୋଦଯାମି ତ୍ଵାମୁତ୍ତିଷ୍ଠ ଗିରିସତ୍ତମ
ହେ ପାହାଡ଼, ତୁମର ଶକ୍ତି ତଳ, ଉପର, ଓ ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତାରିତ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼, ଉଠ।
ସ ଏଷ କପିଶାର୍ଦୂଲସ୍ତ୍ଵାମୁପର୍ଯେତି ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ହନୂମାନ୍ ରାମକାର୍ଯାର୍ଥୀ ଭୀମକର୍ମା ଖମାପ୍ଲୁତଃ
ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଘ ପରି ହନୁମାନ୍, ରାମଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ଆକାଶ ଉପରେ ଉଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମ ଉପରକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।
ଅସ୍ଯ ସାହ୍ଯଂ ମଯା କାର୍ଯମିକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲଵର୍ତିନଃ। ମମ ଇକ୍ଷ୍ଵାକଵଃ ପୂଜ୍ଯାଃ ପରଂ ପୂଜ୍ଯତମାସ୍ତଵ
ଏହି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁମାନେ ମୋ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ, ଏବଂ ସେମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପୂଜ୍ୟ।
କୁରୁ ସାଚିଵ୍ଯମସ୍ମାକଂ ନ ନଃ କାର୍ଯମତିକ୍ରମେତ୍। କର୍ତଵ୍ଯମକୃତଂ କାର୍ଯଂ ସତାଂ ମନ୍ଯୁମୁଦୀରଯେତ୍
ତୁମେ ଆମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କର, ଯାହାରେ ଆମର କାମରେ ବାଧା ନ ଆସୁ। କାରଣ, କରିବାକୁ ଥିବା କାମ ଯଦି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଯାଏ, ତେବେ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ରୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ସଲିଲାଦୂର୍ଧ୍ଵମୁତ୍ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠତ୍ଵେଷ କପିସ୍ତ୍ଵଯି। ଅସ୍ମାକମତିଥିଶ୍ଚୈଵ ପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ପ୍ଲଵତାଂ ଵରଃ
ପାଣିରୁ ବାହାରି ଉଠ, ଏହି ବନରା ତୋର ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ ରହୁ। ଏହାମାନେ ଆମର ଅତିଥି ଏବଂ ଲୀଳା କରିବା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହିଠାରେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ।
ଚାମୀକରମହାନାଭ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସେଵିତ। ହନୂମାଁସ୍ତ୍ଵଯି ଵିଶ୍ରାନ୍ତସ୍ତତଃ ଶେଷଂ ଗମିଷ୍ଯତି
ହେ ମୈନାକ, ତୋର ସୁନା ଶିଖର ଉପରେ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରନ୍ତି। ହନୁମାନ ତୋର ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁନ୍ତୁ, ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା ଆଗକୁ ବଢ଼ିବେ।
କାକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ଯାନୃଶଂସ୍ଯଂ ଚ ମୈଥିଲ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଵାସନମ୍। ଶ୍ରମଂ ଚ ପ୍ଲଵଗେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସମୀକ୍ଷ୍ଯୋତ୍ଥାତୁମର୍ହସି
କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କର ଦୟା, ସୀତାଙ୍କର ବନବାସ ଏବଂ ବନରା ମହାରାଜଙ୍କର କଷ୍ଟ ଭାବି, ତୁମେ ଉଠିବାକୁ ଉଚିତ।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ମୈନାକୋ ନିଶମ୍ଯ ଲଵଣାମ୍ଭସଃ। ଉତ୍ପପାତ ଜଲାତ୍ ତୂର୍ଣଂ ମହାଦ୍ରୁମଲତାଵୃତଃ
ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସୁନା ଶିଖର ଥିବା ମୈନାକ ପର୍ବତ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଓ ଲତା ରେ ଢାକା, ଲୁଣ ପାଣିରୁ ତୁରନ୍ତ ଉପରକୁ ଉଠିଲେ।
ସ ସାଗରଜଲଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ବଭୂଵାତ୍ଯୁଚ୍ଛ୍ରିତସ୍ତଦା। ଯଥା ଜଲଧରଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଦୀପ୍ତରଶ୍ମିର୍ଦିଵାକରଃ
ସେତେବେଳେ, ସାଗରର ପାଣି ଭେଦି, ସେ ପର୍ବତ ବହୁତ ଉଚ୍ଚରେ ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ, ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘକୁ ଭେଦି ବାହାରି ଆସେ।
ସ ମହାତ୍ମା ମୁହୂର୍ତେନ ପର୍ଵତଃ ସଲିଲାଵୃତଃ। ଦର୍ଶଯାମାସ ଶୃଙ୍ଗାଣି ସାଗରେଣ ନିଯୋଜିତଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ପର୍ବତ, ଜଳରେ ଢାକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସାଗରଙ୍କ ଆଦେଶରେ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କର ଶିଖରମାନେ ଦେଖାଇଦେଲେ।
ଶାତକୁମ୍ଭମଯୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈଃ ସକିଂନରମହୋରଗୈଃ। ଆଦିତ୍ଯୋଦଯସଂକାଶୈରୁଲ୍ଲିଖଦ୍ଭିରିଵାମ୍ବରମ୍
ସୁନାର ଶିଖର, କିନ୍ନର ଓ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ଶୋଭିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ଆକାଶକୁ ଚିରିଦେଉଛି।
ତସ୍ଯ ଜାମ୍ବୂନଦୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈଃ ପର୍ଵତସ୍ଯ ସମୁତ୍ଥିତୈଃ। ଆକାଶଂ ଶସ୍ତ୍ରସଂକାଶମଭଵତ୍ କାଞ୍ଚନପ୍ରଭମ୍
ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାର ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଉପରେ ଉଠି, ଆକାଶ ସୁନା ଆଲୋକରେ ଝଲମଲାଇ ତଳୱାର ମାନେ ରହିଥିବା କ୍ଷେତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଜାତରୂପମଯୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈର୍ଭ୍ରାଜମାନୈର୍ମହାପ୍ରଭୈଃ। ଆଦିତ୍ଯଶତସଂକାଶଃ ସୋଽଭଵଦ୍ ଗିରିସତ୍ତମଃ
ଶୁଧ୍ଧ ସୁନାର ଶିଖର, ବଡ଼ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଥିଲା, ସେ ପର୍ବତ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସମୁତ୍ଥିତମସଙ୍ଗେନ ହନୂମାନଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତମ୍। ମଧ୍ଯେ ଲଵଣତୋଯସ୍ଯ ଵିଘ୍ନୋଽଯମିତି ନିଶ୍ଚିତଃ
ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଏହି ପର୍ବତ ଅଚାନକ ଲୁଣ ପାଣି ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଉଠି ଦଣ୍ଡାଇଛି, ତେଣୁ ଭାବିଲେ, 'ଏହା ମୋ ପାଇଁ ବାଧା ହେବ।'
ସ ତମୁଚ୍ଛ୍ରିତମତ୍ଯର୍ଥଂ ମହାଵେଗୋ ମହାକପିଃ। ଉରସା ପାତଯାମାସ ଜୀମୂତମିଵ ମାରୁତଃ
ସେ ମହାବଳୀ ବନରା, ବାୟୁ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ଏହି ବଡ଼ ପର୍ବତକୁ ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଧକ୍କା ଦେଲେ, ଯେପରି ବାୟୁ ମେଘକୁ ଦୂରେ ଉଡ଼ାଇଦିଏ।
ସ ତଦାସାଦିତସ୍ତେନ କପିନା ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ। ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ତସ୍ଯ ହରେର୍ଵେଗଂ ଜହର୍ଷ ଚ ନନାଦ ଚ
ସେତେବେଳେ, ସେ ବନରା ଛୁଇଁଥିବା ପର୍ବତ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ବୁଝିଲେ ଯେ ଏହି ବନରାର ଶକ୍ତି କେତେ, ତେଣୁ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତମାକାଶଗତଂ ଵୀରମାକାଶେ ସମୁପସ୍ଥିତଃ। ପ୍ରୀତୋ ହୃଷ୍ଟମନା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ପର୍ଵତଃ କପିମ୍
ଆକାଶରେ ଆସୁଥିବା ସେ ବୀରଙ୍କୁ ଦେଖି, ପର୍ବତ ଖୁସି ହୋଇ, ଆନନ୍ଦ ଭରା ହୃଦୟରେ ବନରାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମାନୁଷଂ ଧାରଯନ୍ ରୂପମାତ୍ମନଃ ଶିଖରେ ସ୍ଥିତଃ। ଦୁଷ୍କରଂ କୃତଵାନ୍ କର୍ମ ତ୍ଵମିଦଂ ଵାନରୋତ୍ତମ
ନିଜ ଶିଖର ଉପରେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ କହିଲେ, 'ହେ ବନରା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତୁମେ ଏହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ କରିଛ।'
ନିପତ୍ଯ ମମ ଶୃଙ୍ଗେଷୁ ସୁଖଂ ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ଗମ୍ଯତାମ୍। ରାଘଵସ୍ଯ କୁଲେ ଜାତୈରୁଦଧିଃ ପରିଵର୍ଧିତଃ
ମୋ ଶିଖର ଉପରେ ଅସୁବିଧା ଛାଡ଼ି ବିଶ୍ରାମ କର, ତାପରେ ଆଗକୁ ଯାଅ। ରାଘବ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସାଗର ବଢ଼ିଛି।
ସ ତ୍ଵାଂ ରାମହିତେ ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରତ୍ଯର୍ଚଯତି ସାଗରଃ। କୃତେ ଚ ପ୍ରତିକର୍ତଵ୍ଯମେଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ସାଗର ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଛନ୍ତି, ସେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛନ୍ତି। ଉପକାର ପାଇଲେ ତାହାର ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେବା ଦୀର୍ଘକାଳର ଧର୍ମ।
ସୋଽଯଂ ତତ୍ପ୍ରତିକାରାର୍ଥୀ ତ୍ଵତ୍ତଃ ସମ୍ମାନମର୍ହତି। ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତମନେନାହଂ ବହୁମାନାତ୍ ପ୍ରଚୋଦିତଃ
ତେଣୁ, ସେ ଉପକାର ପ୍ରତିଦାନ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତୁମରୁ ସମ୍ମାନ ଆଶା କରିଛନ୍ତି। ତୁମ ପାଇଁ, ସେ ମୋତେ ବଡ଼ ଆଦରରେ ପ୍ରେରିତ କରିଛନ୍ତି।
ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ଚାପି କପିରେଷ ଖମାପ୍ଲୁତଃ। ତଵ ସାନୁଷୁ ଵିଶ୍ରାନ୍ତଃ ଶେଷଂ ପ୍ରକ୍ରମତାମିତି
ଏହି ବନରା ଶତ ଯୋଜନା ଆକାଶ ଉପରେ ଲାଘିଛନ୍ତି। ସେ ମୋ ଶିଖର ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ତାପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତୁ।
ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ହରିଶାର୍ଦୂଲ ମଯି ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ଗମ୍ଯତାମ୍। ତଦିଦଂ ଗନ୍ଧଵତ୍ ସ୍ଵାଦୁ କନ୍ଦମୂଲଫଲଂ ବହୁ
ମଙ୍ଗାମାନ୍ୟ ବନର ମଧ୍ୟରୁ ସେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ରୁହ, ମୋ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କର, ତାପରେ ଯିବୁ। ଏଠି ଅନେକ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ମିଠା କନ୍ଦ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଅଛି।
ତଦାସ୍ଵାଦ୍ଯ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଶ୍ରାନ୍ତୋଽଥ ଗମିଷ୍ଯସି। ଅସ୍ମାକମପି ସମ୍ବନ୍ଧଃ କପିମୁଖ୍ଯ ତ୍ଵଯାସ୍ତି ଵୈ। ପ୍ରଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ମହାଗୁଣପରିଗ୍ରହଃ
ଏହାମାନେ ଖାଇ ଓ ବିଶ୍ରାମ କରି, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ସେଷ୍ଠ, ପୁଣି ଯିବୁ। ବନର ମୁଖ୍ୟ, ତୁମେ ଆମ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ରଖ, ତୁମର ମହତ୍ ଗୁଣ ସାରା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଵେଗଵନ୍ତଃ ପ୍ଲଵନ୍ତୋ ଯେ ପ୍ଲଵଗା ମାରୁତାତ୍ମଜ। ତେଷାଂ ମୁଖ୍ଯତମଂ ମନ୍ଯେ ତ୍ଵାମହଂ କପିକୁଞ୍ଜର
ଯେମାନେ ତୀବ୍ର ଓ ଦୂର ଲାଘୁଥିବା ବନର, ବାୟୁପୁତ୍ର, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଭାବେ, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ହାତୀ ସମାନ।
ଅତିଥିଃ କିଲ ପୂଜାର୍ହଃ ପ୍ରାକୃତୋଽପି ଵିଜାନତା। ଧର୍ମଂ ଜିଜ୍ଞାସମାନେନ କିଂ ପୁନର୍ଯାଦୃଶୋ ଭଵାନ୍
ଜଣେ ସାଧାରଣ ଅତିଥିକୁ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଜାଣେ, ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଧର୍ମ ବୁଝିବାକୁ ଚାହାଁଥିବା ଲୋକ ପାଖରେ ତ ଅଧିକ। ତୁମେ ଯେପରି, ସେପରି ଲୋକ ପାଇଁ ତ ଅତି ଅଧିକ।
ତ୍ଵଂ ହି ଦେଵଵରିଷ୍ଠସ୍ଯ ମାରୁତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯୈଵ ଵେଗେନ ସଦୃଶଃ କପିକୁଞ୍ଜର
ତୁମେ ଦେବମାନ୍ୟ ବାୟୁଦେବଙ୍କର ପୁତ୍ର, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ହାତୀ ସମାନ, ତାଙ୍କର ତୀବ୍ରତାରେ ତୁମେ ସମାନ।
ପୂଜିତେ ତ୍ଵଯି ଧର୍ମଜ୍ଞେ ପୂଜାଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାରୁତଃ। ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ପୂଜନୀଯୋ ମେ ଶୃଣୁ ଚାପ୍ଯତ୍ର କାରଣମ୍
ଧର୍ମଜ୍ଞ ତୁମେ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ, ବାୟୁଦେବ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ ମୋ ପକ୍ଷରୁ ତୁମେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହାର କାରଣ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।