ଲାଙ୍ଗୂଲଚକ୍ରୋ ହନୁମାନ୍ ଶୁକ୍ଲଦଂଷ୍ଟ୍ରୋଽନିଲାତ୍ମଜଃ। ଵ୍ଯରୋଚତ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପରିଵେଷୀଵ ଭାସ୍କରଃ
ପୂଛରେ ଗୋଲାକାର ବନ୍ଧି, ଧଳା ଦାନ୍ତ ଚମକୁଥିବା ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ଅତି ଜ୍ଞାନୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଆଲୋକମଣ୍ଡଳ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲାଗୁଥିଲେ।
ସ୍ଫିଗ୍ଦେଶେନାତିତାମ୍ରେଣ ରରାଜ ସ ମହାକପିଃ। ମହତା ଦାରିତେନେଵ ଗିରିର୍ଗୈରିକଧାତୁନା
ତାଙ୍କର ତିବ୍ର ଲାଲ୍ ନିତମ୍ଭ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖି, ସେ ମହାକପି ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗି ଲାଲ୍ ମାଟିରେ ରଙ୍ଗିଯାଇଛି।
ତସ୍ଯ ଵାନରସିଂହସ୍ଯ ପ୍ଲଵମାନସ୍ଯ ସାଗରମ୍। କକ୍ଷାନ୍ତରଗତୋ ଵାଯୁର୍ଜୀମୂତ ଇଵ ଗର୍ଜତି
ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ସମ ହନୁମାନ୍ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଲାଫିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ପାର୍ଶ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁ ବହି, ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା।
ଖେ ଯଥା ନିପତତ୍ଯୁଲ୍କା ଉତ୍ତରାନ୍ତାଦ୍ ଵିନିଃସୃତା। ଦୃଶ୍ଯତେ ସାନୁବନ୍ଧା ଚ ତଥା ସ କପିକୁଞ୍ଜରଃ
ଉତ୍ତର ଆକାଶରୁ ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ଉଲ୍କା ଯେପରି ତାହାର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ସେ ବଳଶାଳୀ ବାନର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ପତତ୍ପତଙ୍ଗସଂକାଶୋ ଵ୍ଯାଯତଃ ଶୁଶୁଭେ କପିଃ। ପ୍ରଵୃଦ୍ଧ ଇଵ ମାତଙ୍ଗଃ କକ୍ଷ୍ଯଯା ବଧ୍ଯମାନଯା
ଉଡ଼ୁଥିବା ଅଗ୍ନିଶଳା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଲମ୍ବା ହୋଇଥିବା ସେ ବାନର, ଏକ ବଡ଼ ହାତୀ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯାହା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୂର୍ବଳ ରସି ବାନ୍ଧାଯାଇଛି।
ଉପରିଷ୍ଟାଚ୍ଛରୀରେଣ ଚ୍ଛାଯଯା ଚାଵଗାଢଯା। ସାଗରେ ମାରୁତାଵିଷ୍ଟା ନୌରିଵାସୀତ୍ ତଦା କପିଃ
ତାଙ୍କର ଶରୀର ଓ ଗଭୀର ଛାୟା ଉପରେ ପଡ଼ି, ସେ ବାନର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁ ଚାଳିତ ଏକ ନୌକା ଭଳି ଲାଗୁଥିଲେ।
ଯଂ ଯଂ ଦେଶଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଜଗାମ ସ ମହାକପିଃ। ସ ତୁ ତସ୍ଯାଙ୍ଗଵେଗେନ ସୋନ୍ମାଦ ଇଵ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ସେ ବଳଶାଳୀ ବାନର ସମୁଦ୍ରର ଯେଉଁଠିକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ସମୁଦ୍ର ମାନେ ପାଗଳ ହୋଇଯାଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସାଗରସ୍ଯୋର୍ମିଜାଲାନାମୁରସା ଶୈଲଵର୍ଷ୍ମଣାମ୍। ଅଭିଧ୍ନଂସ୍ତୁ ମହାଵେଗଃ ପୁପ୍ଲୁଵେ ସ ମହାକପିଃ
ସେ ମହାବଳୀ ବାନର, ପାହାଡ଼ ପରି ଉଁଚା ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗ ଉପରେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଲାଫି ଯାଉଥିଲେ।
କପିଵାତଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ ମେଘଵାତଶ୍ଚ ନିର୍ଗତଃ। ସାଗରଂ ଭୀମନିର୍ହ୍ରାଦଂ କମ୍ପଯାମାସତୁର୍ଭୃଶମ୍
ବାନରଙ୍କ ତୀବ୍ର ବାୟୁ ଓ ମେଘରୁ ଆସୁଥିବା ବଳିଯୁକ୍ତ ପବନ, ଦୁଇଏ ମିଶି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସମୁଦ୍ରକୁ ବେଶି ହଲାଇଦେଉଥିଲେ।
ଵିକର୍ଷନ୍ନୂର୍ମିଜାଲାନି ବୃହନ୍ତି ଲଵଣାମ୍ଭସି। ପୁପ୍ଲୁଵେ କପିଶାର୍ଦୂଲୋ ଵିକିରନ୍ନିଵ ରୋଦସୀ
ଉଚ୍ଚ ତରଙ୍ଗମାଳାକୁ ଟାଣି ନେଇ, ଲୁଣା ପାଣିରେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ ହନୁମାନ୍ ଏମିତି ଲାଫିଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଛିଣ୍ଡି ଦେଉଛନ୍ତି।
ମେରୁମନ୍ଦରସଂକାଶାନୁଦ୍ଗତାନ୍ ସୁମହାର୍ଣଵେ। ଅତ୍ଯକ୍ରାମନ୍ମହାଵେଗସ୍ତରଙ୍ଗାନ୍ ଗଣଯନ୍ନିଵ
ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ପରି ଉଁଚା ତରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ, ସେ ମହାବଳୀ ବାନର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଏମିତି ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଗଣି ଯାଉଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ଵେଗସମୁଦ୍ଘୁଷ୍ଟଂ ଜଲଂ ସଜଲଦଂ ତଦା। ଅମ୍ବରସ୍ଥଂ ଵିବଭ୍ରାଜେ ଶରଦଭ୍ରମିଵାତତମ୍
ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିବା ଏବଂ ମେଘରେ ଭରିଥିବା ସମୁଦ୍ରର ପାଣି, ଆକାଶରେ ଶରଦ ମଘ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା।
ତିମିନକ୍ରଝଷାଃ କୂର୍ମା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଵିଵୃତାସ୍ତଦା। ଵସ୍ତ୍ରାପକର୍ଷଣେନେଵ ଶରୀରାଣି ଶରୀରିଣାମ୍
ସେବେଳେ, ଟିମି, ମଗର, ମାଛ ଓ କଚ୍ଛପ ମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ତାଙ୍କର ଶରୀର ଉପରୁ ଆବରଣ ଖସିଯାଇଛି।
କ୍ରମମାଣଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯାଥ ଭୁଜଗାଃ ସାଗରଂଗମାଃ। ଵ୍ଯୋମ୍ନି ତଂ କପିଶାର୍ଦୂଲଂ ସୁପର୍ଣମିଵ ମେନିରେ
ସେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ ହନୁମାନ୍ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସମୁଦ୍ରରେ ବସୁଥିବା ସର୍ପମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ଗରୁଡ଼ ଭଳି ଭାବିଲେ।
ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣା ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯୋଜନମାଯତା। ଛାଯା ଵାନରସିଂହସ୍ଯ ଜଵେ ଚାରୁତରାଭଵତ୍
ବାନରସିଂହ ହନୁମାନଙ୍କର ଛାୟା ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଦଶ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଓ ତିରିଶି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହୋଇ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଲାଗୁଥିଲା।
ଶ୍ଵେତାଭ୍ରଘନରାଜୀଵ ଵାଯୁପୁତ୍ରାନୁଗାମିନୀ। ତସ୍ଯ ସା ଶୁଶୁଭେ ଛାଯା ପତିତା ଲଵଣାମ୍ଭସି
ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଯାଉଥିବା ତାଙ୍କର ଛାୟା, ଲୁଣା ପାଣି ଉପରେ ଧଳା ଘନ ମେଘର ଶୃଙ୍ଖଳା ଭଳି ଚମକୁଥିଲା।
ଶୁଶୁଭେ ସ ମହାତେଜା ମହାକାଯୋ ମହାକପିଃ। ଵାଯୁମାର୍ଗେ ନିରାଲମ୍ବେ ପକ୍ଷଵାନିଵ ପର୍ଵତଃ
ସେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ବଡ଼ ଦେହ ଥିବା ମହାକପି, ବାୟୁର ମାର୍ଗରେ କିଛି ଆଧାର ଛାଡ଼ି ଏକ ପଖି ଲାଗିଥିବା ପାହାଡ଼ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ।
ଯେନାସୌ ଯାତି ବଲଵାନ୍ ଵେଗେନ କପିକୁଞ୍ଜରଃ। ତେନ ମାର୍ଗେଣ ସହସା ଦ୍ରୋଣୀକୃତ ଇଵାର୍ଣଵଃ
ଯେ ମାର୍ଗରେ ସେ ବଳଶାଳୀ ବାନର-ହାତୀ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ବେଗରେ ଯାଉଥିଲେ, ସେଇ ମାର୍ଗରେ ସମୁଦ୍ର ହଠାତ୍ ଏକ ତାଲି ଭଳି ହୋଇଯାଉଥିଲା।
ଆପାତେ ପକ୍ଷିସଙ୍ଘାନାଂ ପକ୍ଷିରାଜ ଇଵ ଵ୍ରଜନ୍। ହନୁମାନ୍ ମେଘଜାଲାନି ପ୍ରକର୍ଷନ୍ ମାରୁତୋ ଯଥା
ହନୁମାନ୍ ଯେତେବେଳେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଥିବା ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଉତରୁଥିଲେ, ସେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ମେଘମାଳାକୁ ବାୟୁ ପରି ଉଡ଼ାଇ ନେଉଥିଲେ।
ପାଣ୍ଡୁରାରୁଣଵର୍ଣାନି ନୀଲମଞ୍ଜିଷ୍ଠକାନି ଚ। କପିନାଽଽକୃଷ୍ଯମାଣାନି ମହାଭ୍ରାଣି ଚକାଶିରେ
ବାନର ହନୁମାନ୍ ଯେଉଁଠି ଯାଉଥିଲେ, ସେଠାରେ ଧଳା, ଲାଲ, ନୀଳ ଓ ମଞ୍ଜିଷ୍ଠା ରଙ୍ଗର ବଡ଼ ବଡ଼ ମେଘମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଇ ଆଲୋକିତ ହେଉଥିଲେ।
ପ୍ରଵିଶନ୍ନଭ୍ରଜାଲାନି ନିଷ୍ପତଂଶ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଶ୍ଚ ପ୍ରକାଶଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଇଵ ଦୃଶ୍ଯତେ
ସେ ମେଘମାଳା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଓ ପୁଣି ପୁଣି ବାହାରିବା ସମୟରେ, ହନୁମାନ୍ କେବେ ଲୁଚିଯାଉଥିଲେ, କେବେ ପୁଣି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—ଏହା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ପ୍ଲଵମାନଂ ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ଲଵଗଂ ତ୍ଵରିତଂ ତଦା। ଵଵୃଷୁସ୍ତତ୍ର ପୁଷ୍ପାଣି ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଚାରଣାଃ
ତାହା ସମୟରେ, ତୁରନ୍ତ ଉଡ଼ୁଥିବା ସେଇ ବାନରକୁ ଦେଖି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଚାରଣମାନେ ସେଠାରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କରିଲେ।
ତତାପ ନହି ତଂ ସୂର୍ଯଃ ପ୍ଲଵନ୍ତଂ ଵାନରେଶ୍ଵରମ୍। ସିଷେଵେ ଚ ତଦା ଵାଯୂ ରାମକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ବାନରମାନଙ୍କ ରାଜା ହନୁମାନ୍ ଯେତେବେଳେ ଉଡ଼ୁଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ତାପିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ, କାରଣ ରାମଙ୍କ କାମ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ।
ଋଷଯସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ଚୈନଂ ପ୍ଲଵମାନଂ ଵିହାଯସା। ଜଗୁଶ୍ଚ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପ୍ରଶଂସନ୍ତୋ ଵନୌକସମ୍
ଋଷିମାନେ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟବାସୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଗାନ କରିଲେ।
ନାଗାଶ୍ଚ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଯକ୍ଷା ରକ୍ଷାଂସି ଵିଵିଧାନି ଚ। ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵେ କପିଵରଂ ସହସା ଵିଗତକ୍ଲମମ୍
ନାଗ, ଯକ୍ଷ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରାକ୍ଷସମାନେ, ସମସ୍ତେ ହଠାତ୍ କ୍ଲାନ୍ତିହୀନ ଦେଖି ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ଲଵଗଶାର୍ଦୂଲେ ପ୍ଲଵମାନେ ହନୂମତି। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲମାନାର୍ଥୀ ଚିନ୍ତଯାମାସ ସାଗରଃ
ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ଉଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶକୁ ମାନ୍ୟତା ଦେବାକୁ ଚାହିଁ ସମୁଦ୍ର ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ସାହାଯ୍ଯଂ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯଦି ନାହଂ ହନୂମତଃ। କରିଷ୍ଯାମି ଭଵିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵଵାଚ୍ଯୋ ଵିଵକ୍ଷତାମ୍
ଯଦି ମୁଁ ବାନରମାନଙ୍କ ରାଜା ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ନ କରିବି, ତେବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରୁ ନିନ୍ଦା ପାଇବି।
ଅହମିକ୍ଷ୍ଵାକୁନାଥେନ ସଗରେଣ ଵିଵର୍ଧିତଃ। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁସଚିଵଶ୍ଚାଯଂ ତନ୍ନାର୍ହତ୍ଯଵସାଦିତୁମ୍
ମୁଁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ନାଥ ସଗରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହି ହନୁମାନ୍ ମଧ୍ୟ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁମାନେଙ୍କ ସଚିବ। ତେଣୁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତଥା ମଯା ଵିଧାତଵ୍ଯଂ ଵିଶ୍ରମେତ ଯଥା କପିଃ। ଶେଷଂ ଚ ମଯି ଵିଶ୍ରାନ୍ତଃ ସୁଖୀ ସୋଽତିତରିଷ୍ଯତି
ମୋତେ ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯାହାରେ ବାନର ହନୁମାନ୍ ବିଶ୍ରାମ ନେଇପାରିବେ। ମୋ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ସେ ସୁଖରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୂରି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ।
ଇତି କୃତ୍ଵା ମତିଂ ସାଧ୍ଵୀଂ ସମୁଦ୍ରଶ୍ଛନ୍ନମମ୍ଭସି। ହିରଣ୍ଯନାଭଂ ମୈନାକମୁଵାଚ ଗିରିସତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ଭଲ ଭାବନା କରି, ସମୁଦ୍ର ଜଳ ତଳରେ ଲୁଚିଥିବା ସୁନାର ନାଭି ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ମୈନାକଙ୍କୁ କହିଲେ।