ସ ଚଚାଲାଚଲଶ୍ଚାଶୁ ମୁହୂର୍ତଂ କପିପୀଡିତଃ। ତରୂଣାଂ ପୁଷ୍ପିତାଗ୍ରାଣାଂ ସର୍ଵଂ ପୁଷ୍ପମଶାତଯତ୍
ମନ୍ଦ୍ରିଲାଙ୍କ ଚାପରେ ସେ ପାହାଡ଼ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବେଗରେ କମ୍ପିଗଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଫୁଲ ଲଗା ଗଛର ଶିଖର ଫୁଲ ଝଡ଼ିଗଲା।
ତେନ ପାଦପମୁକ୍ତେନ ପୁଷ୍ପୌଘେଣ ସୁଗନ୍ଧିନା। ସର୍ଵତଃ ସଂଵୃତଃ ଶୈଲୋ ବଭୌ ପୁଷ୍ପମଯୋ ଯଥା
ଗଛରୁ ଝଡ଼ିଥିବା ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଢାକାଯାଇ, ସେ ପାହାଡ଼ଟି ମାନେ ମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୁଲରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତେନ ଚୋତ୍ତମଵୀର୍ଯେଣ ପୀଡ୍ଯମାନଃ ସ ପର୍ଵତଃ। ସଲିଲଂ ସମ୍ପ୍ରସୁସ୍ରାଵ ମଦମତ୍ତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ
ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ଦ୍ରିଲାଙ୍କ ଚାପରେ, ସେ ପାହାଡ଼ଟି ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ପାଣି ଝରାଇଲା।
ପୀଡ୍ଯମାନସ୍ତୁ ବଲିନା ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ତେନ ପର୍ଵତଃ। ରୀତୀର୍ନିର୍ଵର୍ତଯାମାସ କାଞ୍ଚନାଞ୍ଜନରାଜତୀଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ଦ୍ରିଲାଙ୍କ ଚାପରେ, ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ ସୁନା, କାଳିଆ ଏବଂ ଚାନ୍ଦିର ଝରଣା ବାହାର କଲା।
ମୁମୋଚ ଚ ଶିଲାଃ ଶୈଲୋ ଵିଶାଲାଃ ସମନଃଶିଲାଃ। ମଧ୍ଯମେନାର୍ଚିଷା ଜୁଷ୍ଟୋ ଧୂମରାଜୀରିଵାନଲଃ
ସେ ପାହାଡ଼ ବଡ଼ ବଡ଼ ଏବଂ ସମ ଆକୃତିର ପଥର ଝଡ଼ିଦେଲା, ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିର ଆଲୋକରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଧୂଆଁ ଲାଇନ ଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ହରିଣା ପୀଡ୍ଯମାନେନ ପୀଡ୍ଯମାନାନି ସର୍ଵତଃ। ଗୁହାଵିଷ୍ଟାନି ସତ୍ତ୍ଵାନି ଵିନେଦୁର୍ଵିକୃତୈଃ ସ୍ଵରୈଃ
ମନ୍ଦ୍ରିଲାଙ୍କ ଚାପରେ, ପାହାଡ଼ର ସମସ୍ତ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଜଣା ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ସ ମହାନ୍ ସତ୍ତ୍ଵସନ୍ନାଦଃ ଶୈଲପୀଡାନିମିତ୍ତଜଃ। ପୃଥିଵୀଂ ପୂରଯାମାସ ଦିଶଶ୍ଚୋପଵନାନି ଚ
ପାହାଡ଼ ଚାପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ଦିଗ ଏବଂ ଉପବନକୁ ପୂରିଦେଲା।
ଶିରୋଭିଃ ପୃଥୁଭିର୍ନାଗା ଵ୍ଯକ୍ତସ୍ଵସ୍ତିକଲକ୍ଷଣୈଃ। ଵମନ୍ତଃ ପାଵକଂ ଘୋରଂ ଦଦଂଶୁର୍ଦଶନୈଃ ଶିଲାଃ
ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ସ୍ୱସ୍ତିକ ଚିହ୍ନ ଥିବା ନାଗମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଉଗଳି, ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ ପଥର କାମୁଡ଼ିଲେ।
ତାସ୍ତଦା ସଵିଷୈର୍ଦଷ୍ଟାଃ କୁପିତୈସ୍ତୈର୍ମହାଶିଲାଃ। ଜଜ୍ଵଲୁଃ ପାଵକୋଦ୍ଦୀପ୍ତା ବିଭିଦୁଶ୍ଚ ସହସ୍ରଧା
ସେ ବିଷଭରା କ୍ରୁଧ୍ଧ ନାଗମାନେ କାମୁଡ଼ିଥିବା ବଡ଼ ପଥରଗୁଡ଼ିକ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା ଏବଂ ହଜାର ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ଯାନି ତ୍ଵୌଷଧଜାଲାନି ତସ୍ମିଞ୍ଜାତାନି ପର୍ଵତେ। ଵିଷଘ୍ନାନ୍ଯପି ନାଗାନାଂ ନ ଶେକୁଃ ଶମିତୁଂ ଵିଷମ୍
ସେ ପାହାଡ଼ରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଗଛମାନେ ବି ନାଗମାନେ ଉତ୍ସର୍ଜିତ ବିଷକୁ ଶାନ୍ତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଭିଦ୍ଯତେଽଯଂ ଗିରିର୍ଭୂତୈରିତି ମତ୍ଵା ତପସ୍ଵିନଃ। ତ୍ରସ୍ତା ଵିଦ୍ଯାଧରାସ୍ତସ୍ମାଦୁତ୍ପେତୁଃ ସ୍ତ୍ରୀଗଣୈଃ ସହ
‘ଏହି ପାହାଡ଼ଟି ଭୂତମାନେ ଭାଙ୍ଗୁଛନ୍ତି’ ବୋଲି ଭାବି, ଭୟଭୀତ ତପସ୍ୱୀମାନେ ନାରୀମାନେ ସହିତ ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ।
ପାନଭୂମିଗତଂ ହିତ୍ଵା ହୈମମାସଵଭାଜନମ୍। ପାତ୍ରାଣି ଚ ମହାର୍ହାଣି କରକାଂଶ୍ଚ ହିରଣ୍ମଯାନ୍
ପାନ ପିବା ଥାନରେ ରହିଥିବା ସୁନାର ମଦ ପାତ୍ର, ମୂଲ୍ୟବାନ ପାତ୍ର ଏବଂ ସୁନାର କପ ବି ସେମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଲେହ୍ଯାନୁଚ୍ଚାଵଚାନ୍ ଭକ୍ଷ୍ଯାନ୍ ମାଂସାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଆର୍ଷଭାଣି ଚ ଚର୍ମାଣି ଖଡ୍ଗାଂଶ୍ଚ କନକତ୍ସରୂନ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମିଠା, ଖାଦ୍ୟ, ମାଂସ, ବୃଷଭ ଚର୍ମ ଏବଂ ସୁନା ହାତଲା ଥିବା ତଳୱାର ବି ସେମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
କୃତକଣ୍ଠଗୁଣାଃ କ୍ଷୀବା ରକ୍ତମାଲ୍ଯାନୁଲେପନାଃ। ରକ୍ତାକ୍ଷାଃ ପୁଷ୍କରାକ୍ଷାଶ୍ଚ ଗଗନଂ ପ୍ରତିପେଦିରେ
ଗଳାରେ ଗଠିତ ମାଳା, ମଦରେ ମତ୍ତ, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲାଗିଥିବା, ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଓ ପଦ୍ମପରି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ।
ହାରନୂପୁରକେଯୂରପାରିହାର୍ଯଧରାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ। ଵିସ୍ମିତାଃ ସସ୍ମିତାସ୍ତସ୍ଥୁରାକାଶେ ରମଣୌଃ ସହ
ହାର, ନୂପୁର, କେୟୂର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ସେଇ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରେମିକମାନଙ୍କ ସହିତ ଆକାଶରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ହସିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ।
ଦର୍ଶଯନ୍ତୋ ମହାଵିଦ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଯାଧରମହର୍ଷଯଃ। ସହିତାସ୍ତସ୍ଥୁରାକାଶେ ଵୀକ୍ଷାଂଚକ୍ରୁଶ୍ଚ ପର୍ଵତମ୍
ବିଦ୍ୟାଧର ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ଆକାଶରେ ଏକାଠି ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ ଏବଂ ପାହାଡ଼କୁ ତକୁଥିଲେ।
ଶୁଶ୍ରୁଵୁଶ୍ଚ ତଦା ଶବ୍ଦମୃଷୀଣାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍। ଚାରଣାନାଂ ଚ ସିଦ୍ଧାନାଂ ସ୍ଥିତାନାଂ ଵିମଲେଽମ୍ବରେ
ସେବେ ସେମାନେ ଶୁଧ୍ଧ ମନର ଋଷିମାନେ, ଚାରଣ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଆକାଶରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଲେ।
ଏଷ ପର୍ଵତସଂକାଶୋ ହନୁମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ତିତୀର୍ଷତି ମହାଵେଗଃ ସମୁଦ୍ରଂ ଵରୁଣାଲଯମ୍
ଏହି ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ବଡ଼ ତେଜ ଗତିରେ ବରୁଣଙ୍କର ନିବାସ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ରାମାର୍ଥଂ ଵାନରାର୍ଥଂ ଚ ଚିକୀର୍ଷନ୍ କର୍ମ ଦୁଷ୍କରମ୍। ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ପରଂ ପାରଂ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପଂ ପ୍ରାପ୍ତୁମିଚ୍ଛତି
ରାମ ଓ ବାନରମାନେ ପାଇଁ ଏହି କଠିନ କାମ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ସମୁଦ୍ରର ଅପ୍ରାପ୍ୟ ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
ଇତି ଵିଦ୍ଯାଧରା ଵାଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେଷାଂ ତପସ୍ଵିନାମ୍। ତମପ୍ରମେଯଂ ଦଦୃଶୁଃ ପର୍ଵତେ ଵାନରର୍ଷଭମ୍
ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଅପରିମିତ ବାନରମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଦୁଧୁଵେ ଚ ସ ରୋମାଣି ଚକମ୍ପେ ଚାନଲୋପମଃ। ନନାଦ ଚ ମହାନାଦଂ ସୁମହାନିଵ ତୋଯଦଃ
ସେ ତାଙ୍କର ଲୋମ ଉଠିଯିବାରେ, ଅଗ୍ନି ପରି କମ୍ପିଥିବାରେ ଏବଂ ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ମହାମେଘ ଗର୍ଜନ କରେ।
ଆନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚ ଵୃତ୍ତଂ ତଲ୍ଲାଙ୍ଗୂଲଂ ରୋମଭିଶ୍ଚିତମ୍। ଉତ୍ପତିଷ୍ଯନ୍ ଵିଚିକ୍ଷେପ ପକ୍ଷିରାଜ ଇଵୋରଗମ୍
ତାଙ୍କର ଲାଙ୍ଗୁଳ ଅନୁକ୍ରମରେ ବେଙ୍କି ଲୋମରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା, ଉଡ଼ିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା ସର୍ପକୁ ଯେପରି ଉଠାଇ ନେଇଯାଏ, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତସ୍ଯ ଲାଙ୍ଗୂଲମାଵିଦ୍ଧମତିଵେଗସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠତଃ। ଦଦୃଶେ ଗରୁଡେନେଵ ହ୍ରିଯମାଣୋ ମହୋରଗଃ
ତାଙ୍କର ଲାଙ୍ଗୁଳ ବଡ଼ ତେଜରେ ପଛେ ବେନ୍ଧାଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଗରୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଏକ ବଡ଼ ସର୍ପ ଉଠାଇ ନେଯାଉଛି, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ବାହୂ ସଂସ୍ତମ୍ଭଯାମାସ ମହାପରିଘସଂନିଭୌ। ଆସସାଦ କପିଃ କଟ୍ଯାଂ ଚରଣୌ ସଂଚୁକୋଚ ଚ
ବାନରଟିଏ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ହାତକୁ ବଡ଼ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ପରି ଦଢ଼ି କରିଲେ, କମର ନିକଟକୁ ଆଣିଲେ ଏବଂ ପାଦକୁ ଚିପିଲେ।
ସଂହୃତ୍ଯ ଚ ଭୁଜୌ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତଥୈଵ ଚ ଶିରୋଧରାମ୍। ତେଜଃ ସତ୍ତ୍ଵଂ ତଥା ଵୀର୍ଯମାଵିଵେଶ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେ ତାଙ୍କର ହାତ ଓ ଗଳାକୁ ଗଠିଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବକୁ ଅନ୍ତରେ ନେଇଲେ।
ମାର୍ଗମାଲୋକଯନ୍ ଦୂରାଦୂର୍ଧ୍ଵପ୍ରଣିହିତେକ୍ଷଣଃ। ରୁରୋଧ ହୃଦଯେ ପ୍ରାଣାନାକାଶମଵଲୋକଯନ୍
ସେ ଦୂରରୁ ପଥ ଦେଖି, ଦୃଷ୍ଟି ଉପରକୁ ଲଗାଇ, ହୃଦୟରେ ଶ୍ୱାସକୁ ରୋକି ଆକାଶକୁ ତକୁଥିଲେ।
ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଦୃଢମଵସ୍ଥାନଂ କୃତ୍ଵା ସ କପିକୁଞ୍ଜରଃ। ନିକୁଚ୍ଯ କର୍ଣୌ ହନୁମାନୁତ୍ପତିଷ୍ଯନ୍ ମହାବଲଃ
ସେ ବାନରମୁଖ୍ୟ ହନୁମାନ ଦୁଇ ପାଦ ଦଢ଼ି କରି, କାନକୁ ଚିପି, ଉଡ଼ିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଵାନରାନ୍ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଯଥା ରାଘଵନିର୍ମୁକ୍ତଃ ଶରଃ ଶ୍ଵସନଵିକ୍ରମଃ
ବାନରମାନେଂକୁ ସେ ବାନରମୁଖ୍ୟ ଏହି କଥା କହିଲେ—
ଗଚ୍ଛେତ୍ ତଦ୍ଵଦ୍ ଗମିଷ୍ଯାମି ଲଂକାଂ ରାଵଣପାଲିତାମ୍। ନହି ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଦି ତାଂ ଲଂକାଯାଂ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍
ଯେପରି ରାଘବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣ ବାୟୁ ପରି ଦୂରକୁ ଯାଏ, ସେପରି ମୁଁ ରାବଣ ଶାସିତ ଲଙ୍କାକୁ ଯିବି। ଯଦି ମୁଁ ଲଙ୍କାରେ ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବିନାହିଁ—
ଅନେନୈଵ ହି ଵେଗେନ ଗମିଷ୍ଯାମି ସୁରାଲଯମ୍। ଯଦି ଵା ତ୍ରିଦିଵେ ସୀତାଂ ନ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି କୃତଶ୍ରମଃ
ଏହି ତେଜ ଗତିରେ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗର ନିବାସକୁ ଯିବି, ଯଦି ତିନି ଦିବରେ ମୁଁ ଶୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବିନାହିଁ, ଯଦିଓ ମୋର ଶ୍ରମ ଶେଷ ହୋଇଯିବ।