ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ନିପତନ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵଭୂତାନି ଵାନରାଃ। ମହାମେରୁପ୍ରତୀକାଶଂ ମାଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଧ୍ଵଂ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ
ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ପଡ଼ିବି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏହା ଦେଖିବେ, ଏବଂ ତମେ ମୋତେ ଦେଖିବେ — ମହାମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ।
ଦିଵମାଵୃତ୍ଯ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଗ୍ରସମାନମିଵାମ୍ବରମ୍। ଵିଧମିଷ୍ଯାମି ଜୀମୂତାନ୍ କମ୍ପଯିଷ୍ଯାମି ପର୍ଵତାନ୍। ସାଗରଂ ଶୋଷଯିଷ୍ଯାମି ପ୍ଲଵମାନଃ ସମାହିତଃ
ମୁଁ ଆକାଶକୁ ଢାକି ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଆକାଶକୁ ଗଳି ନେଇବା ପରି, ମୁଁ ମେଘକୁ ଚାଲି ଦେବି, ପର୍ବତକୁ କମ୍ପିତ କରିବି, ଏବଂ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଉଡ଼ି ଯାଇ ସାଗରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବି।
ଵୈନତେଯସ୍ଯ ଵା ଶକ୍ତିର୍ମମ ଵା ମାରୁତସ୍ଯ ଵା। ଋତେ ସୁପର୍ଣରାଜାନଂ ମାରୁତଂ ଵା ମହାବଲମ୍। ନ ତଦ୍ ଭୂତଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଯନ୍ମାଂ ପ୍ଲୁତମନୁଵ୍ରଜେତ୍
ସୁପର୍ଣ୍ଣରାଜ ଗରୁଡ଼ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାୟୁ ଛଡ଼ି, ମୋ ଉଡ଼ାକୁ ଅନୁସରଣ କରିପାରିବା କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।
ନିମେଷାନ୍ତରମାତ୍ରେଣ ନିରାଲମ୍ବନମମ୍ବରମ୍। ସହସା ନିପତିଷ୍ଯାମି ଘନାଦ୍ ଵିଦ୍ଯୁଦିଵୋତ୍ଥିତା
ନିମିଷ ମାତ୍ରରେ, ଆକାଶରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭରସା ନଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ମେଘରୁ ଉପଉଠିଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତଡ଼ିତ ପରି ହଠାତ୍ ପଡ଼ିଯିବି।
ଭଵିଷ୍ଯତି ହି ମେ ରୂପଂ ପ୍ଲଵମାନସ୍ଯ ସାଗରମ୍। ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରକ୍ରମମାଣସ୍ଯ ତଦା ତ୍ରୀନ୍ ଵିକ୍ରମାନିଵ
ମୁଁ ସାଗର ଉପରେ ଉଡ଼ିବାବେଳେ, ମୋର ଆକୃତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ତିନିଟି ପଦକ୍ଷେପ ପରି ହେବ।
ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚାହଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ମନଶ୍ଚେଷ୍ଟା ଚ ମେ ତଥା। ଅହଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଵୈଦେହୀଂ ପ୍ରମୋଦଧ୍ଵଂ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ
ମୋ ବୁଦ୍ଧି ଏହା ଦେଖୁଛି, ମୋ ମନ ଏହିପାଇଁ ଏକାଗ୍ର; ମୁଁ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିବି — ବାନରମାନେ, ଖୁସି ହେଉ।
ମାରୁତସ୍ଯ ସମୋ ଵେଗେ ଗରୁଡସ୍ଯ ସମୋ ଜଵେ। ଅଯୁତଂ ଯୋଜନାନାଂ ତୁ ଗମିଷ୍ଯାମୀତି ମେ ମତିଃ
ମୁଁ ବାୟୁ ପରି ତେଜ, ଗରୁଡ଼ ପରି ଶୀଘ୍ର; ମୋ ନିଶ୍ଚୟ ହେଉଛି ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ଅତିକ୍ରମ କରିବି।
ଵାସଵସ୍ଯ ସଵଜ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵା ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଃ। ଵିକ୍ରମ୍ଯ ସହସା ହସ୍ତାଦମୃତଂ ତଦିହାନଯେ
ଯଦି ଏହା ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ସ୍ୱୟଂଭୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହାତରେ ଥିବା ଅମୃତ ହେଉଥିବା, ମୁଁ ଶକ୍ତି ଦେଇ ତାହା ଛିନି ନେଇପାରିବି।
ଲଙ୍କାଂ ଵାପି ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଗଚ୍ଛେଯମିତି ମେ ମତିଃ। ତମେଵଂ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଗର୍ଜନ୍ତମମିତପ୍ରଭମ୍
ମୋ ନିଶ୍ଚୟ ହେଉଛି, ମୁଁ ଲଙ୍କାକୁ ଉଠାଇ ନେଇଯିବି; ଏଭଳି ଅପାର ଦୀପ୍ତିର ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ହରଯସ୍ତତ୍ର ସମୁଦୈକ୍ଷନ୍ତ ଵିସ୍ମିତାଃ। ତଚ୍ଚାସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜ୍ଞାତୀନାଂ ଶୋକନାଶନମ୍
ସେଠାରେ ଖୁସି ହୋଇଥିବା ବାନରମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଜ୍ଞାତିମାନେ ଦୁଃଖ ଭୁଲିଗଲେ।
ଉଵାଚ ପରିସଂହୃଷ୍ଟୋ ଜାମ୍ବଵାନ୍ ପ୍ଲଵଗେଶ୍ଵରଃ। ଵୀର କେସରିଣଃ ପୁତ୍ର ଵେଗଵନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜ
ପ୍ଲବଗେଶ୍ୱର ଜାମ୍ବବାନ୍ ଅତି ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ: 'ବୀର କେସରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବେଗବାନ୍ ବାୟୁପୁତ୍ର!'
ଜ୍ଞାତୀନାଂ ଵିପୁଲଃ ଶୋକସ୍ତ୍ଵଯା ତାତ ପ୍ରଣାଶିତଃ। ତଵ କଲ୍ଯାଣରୁଚଯଃ କପିମୁଖ୍ଯାଃ ସମାଗତାଃ
ତୁମେ ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଛ; ତୁମର ଶୁଭ ଚାହାଣିରେ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ମଙ୍ଗଲାନ୍ଯର୍ଥସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ସମାହିତାଃ। ଋଷୀଣାଂ ଚ ପ୍ରସାଦେନ କପିଵୃଦ୍ଧମତେନ ଚ
ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ସେମାନେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ; ଋଷିମାନଙ୍କର କୃପା ଓ ବାନରବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କର ଉପଦେଶରେ।
ଗୁରୂଣାଂ ଚ ପ୍ରସାଦେନ ସମ୍ପ୍ଲଵ ତ୍ଵଂ ମହାର୍ଣଵମ୍। ସ୍ଥାସ୍ଯାମଶ୍ଚୈକପାଦେନ ଯାଵଦାଗମନଂ ତଵ
ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କର କୃପାରେ, ତୁମେ ବଡ଼ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କର; ଆମେ ତୁମର ଫେରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ପା ଉପରେ ଦଢ଼ି ରହିବା।
ତ୍ଵଦ୍ଗତାନି ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଜୀଵନାନି ଵନୌକସାମ୍। ତତଶ୍ଚ ହରିଶାର୍ଦୂଲସ୍ତାନୁଵାଚ ଵନୌକସଃ
ସମସ୍ତ ଜଙ୍ଗଲବାସୀଙ୍କର ଜୀବନ ତୁମର ଆଗମନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ତାପରେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହିଲେ।
କୋଽପି ଲୋକେ ନ ମେ ଵେଗଂ ପ୍ଲଵନେ ଧାରଯିଷ୍ଯତି। ଏତାନୀହ ନଗସ୍ଯାସ୍ଯ ଶିଲାସଂକଟଶାଲିନଃ
ପ୍ଲବନରେ ମୋର ବେଗକୁ ବିଶ୍ୱରେ କୌଣସି ଜଣେ ରୋକିପାରିବେନି; ଏଠାରେ ଏହି ପର୍ବତର ଶିଳା ଓ ଖଡ଼ା ଭରିଥିବା ଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ
ଶିଖରାଣି ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଥିରାଣି ଚ ମହାନ୍ତି ଚ। ଯେଷୁ ଵେଗଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ମହେନ୍ଦ୍ରଶିଖରେଷ୍ଵହମ୍
ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତର ଏହି ଦୃଢ଼ ଓ ବଡ଼ ଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ମୋ ବେଗ ଦେଖାଇବି।
ନାନାଦ୍ରୁମଵିକୀର୍ଣେଷୁ ଧାତୁନିଷ୍ପନ୍ଦଶୋଭିଷୁ। ଏତାନି ମମ ଵେଗଂ ହି ଶିଖରାଣି ମହାନ୍ତି ଚ
ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଭରିଥିବା, ଧାତୁର ଚମକରେ ଶୋଭିତ, ଏହି ବଡ଼ ଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ବେଗକୁ ଧାରଣ କରିବ।
ପ୍ଲଵତୋ ଧାରଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଯୋଜନାନାମିତଃ ଶତମ୍। ତତସ୍ତୁ ମାରୁତପ୍ରଖ୍ଯଃ ସ ହରିର୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଆରୁରୋହ ନଗଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମହେନ୍ଦ୍ରମରିମର୍ଦନଃ
ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଲାଘିବି, ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖରମାନେ ଏଠାରୁ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଗତିକୁ ଧାରଣ କରିବେ। ତାପରେ ବାୟୁ ସମାନ ବେଗବାନ୍, ବାୟୁପୁତ୍ର ବନରାଜ ଶତ୍ରୁନାଶକ ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଵୃତଂ ନାନାଵିଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ମୃଗସେଵିତଶାଦ୍ଵଲମ୍। ଲତାକୁସୁମସମ୍ବାଧଂ ନିତ୍ଯପୁଷ୍ପଫଲଦ୍ରୁମମ୍
ସେ ପାହାଡ଼ ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପରେ ଢାକା ଥିଲା, ହରିଣମାନେ ଖେଳୁଥିବା ଘାସମାଟି, ଲତା ଓ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା, ଏବଂ ସଦା ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳ ଧରୁଥିବା ଗଛମାନେ ରହିଥିଲେ।
ସିଂହଶାର୍ଦୂଲସହିତଂ ମତ୍ତମାତଙ୍ଗସେଵିତମ୍। ମତ୍ତଦ୍ଵିଜଗଣୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟଂ ସଲିଲୋତ୍ପୀଡସଂକୁଲମ୍
ସିଂହ ଓ ବାଘ ସହିତ, ମଦମସ୍ତ ହାତୀମାନେ ଚଲିଥିବା, ଉତ୍ସାହିତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା, ଏବଂ ଜଳସ୍ରୋତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା।
ମହଦ୍ଭିରୁଚ୍ଛ୍ରିତଂ ଶୃଙ୍ଗୈର୍ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ସ ମହାବଲଃ। ଵିଚଚାର ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହେନ୍ଦ୍ରସମଵିକ୍ରମଃ
ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରେ ଭରିଥିବା ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ରେ, ବନରାଜ ମହାବଳୀ ଏବଂ ମହେନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରତାପୀ, ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ।
ପାଦାଭ୍ଯାଂ ପୀଡିତସ୍ତେନ ମହାଶୈଲୋ ମହାତ୍ମନା। ରରାସ ସିଂହାଭିହତୋ ମହାନ୍ ମତ୍ତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ
ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଦବାଯାଇ, ସେ ମହାପାହାଡ଼ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଥିବା ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଗର୍ଜନ କରିଲା।
ମୁମୋଚ ସଲିଲୋତ୍ପୀଡାନ୍ ଵିପ୍ରକୀର୍ଣଶିଲୋଚ୍ଚଯଃ। ଵିତ୍ରସ୍ତମୃଗମାତଙ୍ଗଃ ପ୍ରକମ୍ପିତମହାଦ୍ରୁମଃ
ସେ ପାହାଡ଼ ଜଳସ୍ରୋତ ଛାଡ଼ିଲା, ଶିଳା ଏବଂ ଶିଖର ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଭୟଭୀତ ହରିଣ ଓ ହାତୀମାନେ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ବଡ଼ ଗଛମାନେ ହଲିଗଲେ।
ନାନାଗନ୍ଧର୍ଵମିଥୁନୈଃ ପାନସଂସର୍ଗକର୍କଶୈଃ। ଉତ୍ପତଦ୍ଭିର୍ଵିହଂଗୈଶ୍ଚ ଵିଦ୍ଯାଧରଗଣୈରପି
ବିଭିନ୍ନ ଗନ୍ଧର୍ବ ଦମ୍ପତି, ମଦରେ ମସ୍ତ ଥିବା, ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ତ୍ଯଜ୍ଯମାନମହାସାନୁଃ ସଂନିଲୀନମହୋରଗଃ। ଶୈଲଶୃଙ୍ଗଶିଲୋତ୍ପାତସ୍ତଦାଭୂତ୍ ସ ମହାଗିରିଃ
ସେ ପାହାଡ଼ର ବିଶାଳ ମାଟି ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ବଡ଼ ସାପମାନେ ଲୁଚିଯାଇଥିଲେ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଓ ପଥର ଉପରେ ଉଠିଯାଇଥିଲା।
ନିଃଶ୍ଵସଦ୍ଭିସ୍ତଦା ତୈସ୍ତୁ ଭୁଜଗୈରର୍ଧନିଃସୃତୈଃ। ସପତାକ ଇଵାଭାତି ସ ତଦା ଧରଣୀଧରଃ
ସେ ସମୟରେ ସାପମାନେ ଅଧା ଶରୀର ବାହାର କରି ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଏହା ଦେଖି ପାହାଡ଼ଟି ଝଣ୍ଡାରେ ସଜିଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ଋଷିଭିସ୍ତ୍ରାସସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୈସ୍ତ୍ଯଜ୍ଯମାନଃ ଶିଲୋଚ୍ଚଯଃ। ସୀଦନ୍ ମହତି କାନ୍ତାରେ ସାର୍ଥହୀନ ଇଵାଧ୍ଵଗଃ
ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ଋଷିମାନେ ପାହାଡ଼ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଶିଳା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ସେ ପାହାଡ଼ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦଳ ହରାଇଥିବା ଯାତ୍ରୀ ପରି ଅଳସା ହେଇଗଲା।
ସ ଵେଗଵାନ୍ ଵେଗସମାହିତାତ୍ମା ହରିପ୍ରଵୀରଃ ପରଵୀରହନ୍ତା। ମନଃ ସମାଧାଯ ମହାନୁଭାଵୋ ଜଗାମ ଲଙ୍କାଂ ମନସା ମନସ୍ଵୀ
ସେ ବେଗବାନ୍, ବେଗରେ ମନ ଏକତ୍ର କରି, ବନରାଜ ବୀର, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରୁଥିବା, ମହାତ୍ମା, ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ମନରେ ଲଙ୍କାକୁ ଯାଇଲେ।
thumb|ଧ୍ଯାନଶ୍ଲୋକଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center thumb|ପ୍ରଥମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି।