ତାଂ ତୁ ସୀତାମହଂ ମନ୍ଯେ ରାମସ୍ଯ ପରିକୀର୍ତନାତ୍। ଶ୍ରୂଯତାଂ ମେ କଥଯତୋ ନିଲଯଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ
ମୁଁ ଭାବୁଛି ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୀତା, କାରଣ ସେ ରାମଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ; ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ ସେଇ ରାକ୍ଷସର ରହିବା ସ୍ଥାନ କହୁଛି।
ପୁତ୍ରୋ ଵିଶ୍ରଵସଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଭ୍ରାତା ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ଯ ଚ। ଅଧ୍ଯାସ୍ତେ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ରାଵଣୋ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ
ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ ଓ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଭାଇ ରାବଣ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ଲଙ୍କା ନଗରରେ ବସିଛି।
ଇତୋ ଦ୍ଵୀପେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ସମ୍ପୂର୍ଣେ ଶତଯୋଜନେ। ତସ୍ମିଁଲ୍ଲଙ୍କା ପୁରୀ ରମ୍ଯା ନିର୍ମିତା ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ଏହି ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱୀପରେ, ପୂରା ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଶୋଭାମୟ ଲଙ୍କା ପୁରୀ ଅଛି।
ଜାମ୍ବୂନଦମଯୈର୍ଦ୍ଵାରୈଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ କାଞ୍ଚନଵେଦିକୈଃ। ପ୍ରାସାଦୈର୍ହେମଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ମହଦ୍ଭିଃ ସୁସମାକୃତା
ଏହା ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାର ଦ୍ୱାର, ଚିତ୍ର ସୁନା ମଞ୍ଚ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ସୁନା ରଙ୍ଗର ମହଳ ଦ୍ୱାରା ସଜିତ।
ପ୍ରାକାରେଣାର୍କଵର୍ଣେନ ମହତା ଚ ସମନ୍ଵିତା। ତସ୍ଯାଂ ଵସତି ଵୈଦେହୀ ଦୀନା କୌଶେଯଵାସିନୀ
ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ପରି ଚମକୁଥିବା ବଡ଼ ପ୍ରାଚୀର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି; ସେଠି କାଉସେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦୁଃଖିତ ଵୈଦେହୀ ବସିଛନ୍ତି।
ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେ ରୁଦ୍ଧା ରାକ୍ଷସୀଭିଃ ସୁରକ୍ଷିତା। ଜନକସ୍ଯାତ୍ମଜାଂ ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯାଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ମୈଥିଲୀମ୍
ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଝିଅ ମୈଥିଳୀକୁ ତୁମେ ସେଠି ଦେଖିପାରିବ।
ଲଙ୍କାଯାମଥ ଗୁପ୍ତାଯାଂ ସାଗରେଣ ସମନ୍ତତଃ। ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସାଗରସ୍ଯାନ୍ତଂ ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ଶତଯୋଜନମ୍
ଲଙ୍କା ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚାରିପଟେ ରକ୍ଷିତ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏହି ସମୁଦ୍ରର ଶେଷ ସୀମାକୁ ଛୁଇଁବେ, ଯାହା ପୂରା ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା।
ଆସାଦ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣଂ ତୀରଂ ତତୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ରାଵଣମ୍। ତତ୍ରୈଵ ତ୍ଵରିତାଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵିକ୍ରମଧ୍ଵଂ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ
ତାପରେ, ଦକ୍ଷିଣ ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତୁମେ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ। ସେଠି, ମନ୍ଦିରେ ଏବଂ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢ଼, ଓ ବାନରମାନେ।
ଜ୍ଞାନେନ ଖଲୁ ପଶ୍ଯାମି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯାଗମିଷ୍ଯଥ। ଆଦ୍ଯଃ ପନ୍ଥାଃ କୁଲିଙ୍ଗାନାଂ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଧାନ୍ଯଜୀଵିନଃ
ମୁଁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦେଖୁଛି, ତୁମେ ଯିବା ପରେ ଆଉଥରେ ଫେରିଆସିବ। ପ୍ରଥମ ପଥଟି ହେଉଛି କୁଳିଙ୍ଗ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଧାନ ଖାଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁଠି ଯାନ୍ତି।
ଦ୍ଵିତୀଯୋ ବଲିଭୋଜାନାଂ ଯେ ଚ ଵୃକ୍ଷଫଲାଶନାଃ। ଭାସାସ୍ତୃତୀଯଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି କ୍ରୌଞ୍ଚାଶ୍ଚ କୁରରୈଃ ସହ
ଦ୍ୱିତୀୟ ପଥଟି ହେଉଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଏବଂ ଗଛର ଫଳ ଖାଇଥିବାମାନେ ପାଇଁ। ଭାସ ପକ୍ଷୀମାନେ ତୃତୀୟ ପଥ ଧରନ୍ତି, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଏବଂ କୁରର ପକ୍ଷୀମାନେ ସହିତ।
ଶ୍ଯେନାଶ୍ଚତୁର୍ଥଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଗୃଧ୍ରା ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପଞ୍ଚମମ୍। ବଲଵୀର୍ଯୋପପନ୍ନାନାଂ ରୂପଯୌଵନଶାଲିନାମ୍
ଶ୍ୟେନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚତୁର୍ଥ ପଥ ଧରନ୍ତି, ଗୃଧ୍ରମାନେ ପଞ୍ଚମ ପଥ ଧରନ୍ତି, ଏହି ପଥଗୁଡ଼ିକ ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, ରୂପ ଓ ଯୌବନ ଥିବାମାନେ ପାଇଁ।
ଷଷ୍ଠସ୍ତୁ ପନ୍ଥା ହଂସାନାଂ ଵୈନତେଯଗତିଃ ପରା। ଵୈନତେଯାଚ୍ଚ ନୋ ଜନ୍ମ ସର୍ଵେଷାଂ ଵାନରର୍ଷଭାଃ
ଷଷ୍ଠ ପଥଟି ହେଉଛି ହଂସମାନେ ପାଇଁ, ଏହା ଗରୁଡ଼ଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି। ଗରୁଡ଼ଠାରୁ ଆମର ଜନ୍ମ, ଓ ବାନରମାନେ।
ଗର୍ହିତଂ ତୁ କୃତଂ କର୍ମ ଯେନ ସ୍ମ ପିଶିତାଶିନଃ। ପ୍ରତିକାର୍ଯଂ ଚ ମେ ତସ୍ଯ ଵୈରଂ ଭ୍ରାତୃକୃତଂ ଭଵେତ୍
ଏକ ଦୁଷ୍କର୍ମ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ଆମେ ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲୁ। ମୋ ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଏହି ଶତ୍ରୁତାକୁ ମୁଁ ପ୍ରତିଫଳ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ।
ଇହସ୍ଥୋଽହଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ରାଵଣଂ ଜାନକୀଂ ତଥା। ଅସ୍ମାକମପି ସୌପର୍ଣଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଚକ୍ଷୁର୍ବଲଂ ତଥା
ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ରହି, ରାବଣ ଓ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି। ଆମେ ମଧ୍ୟ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶକ୍ତି ରଖିଛୁ।
ତସ୍ମାଦାହାରଵୀର୍ଯେଣ ନିସର୍ଗେଣ ଚ ଵାନରାଃ। ଆଯୋଜନଶତାତ୍ ସାଗ୍ରାଦ୍ ଵଯଂ ପଶ୍ଯାମ ନିତ୍ଯଶଃ
ଏହିପରି, ଆହାର, ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା, ଓ ବାନରମାନେ, ଆମେ ସଦା ଶତ ଯୋଜନ ଓ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂର ଦେଖିପାରୁ।
ଅସ୍ମାକଂ ଵିହିତା ଵୃତ୍ତିର୍ନିସର୍ଗେଣ ଚ ଦୂରତଃ। ଵିହିତା ଵୃକ୍ଷମୂଲେ ତୁ ଵୃତ୍ତିଶ୍ଚରଣଯୋଧିନାମ୍
ଆମର ଜୀବନ ଧାରା ସ୍ୱଭାବତଃ ଦୂର ଦେଖିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଜୀବିକା ଗଛମୂଳରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ଉପାଯୋ ଦୃଶ୍ଯତାଂ କଶ୍ଚିଲ୍ଲଙ୍ଘନେ ଲଵଣାମ୍ଭସଃ। ଅଭିଗମ୍ଯ ତୁ ଵୈଦେହୀଂ ସମୃଦ୍ଧାର୍ଥା ଗମିଷ୍ଯଥ
ଲୁଣା ଜଳ ଦେହିଁବା ପାଇଁ କିଛି ଉପାୟ ଦେଖାଯାଉ। ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ, ତୁମେ ସଫଳ ହୋଇ ଫେରିଆସିବ।
ସମୁଦ୍ରଂ ନେତୁମିଚ୍ଛାମି ଭଵଦ୍ଭିର୍ଵରୁଣାଲଯମ୍। ପ୍ରଦାସ୍ଯାମ୍ଯୁଦକଂ ଭ୍ରାତୁଃ ସ୍ଵର୍ଗତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ର, ଯାହା ହେଉଛି ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ସେଠାକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୋ ଭାଇ, ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଦେବି।
ତତୋ ନୀତ୍ଵା ତୁ ତଂ ଦେଶଂ ତୀରେ ନଦନଦୀପତେଃ। ନିର୍ଦଗ୍ଧପକ୍ଷଂ ସମ୍ପାତିଂ ଵାନରାଃ ସୁମହୌଜସଃ
ତାପରେ, ନଦୀ ଓ ନଦୀମାନ୍ୟଙ୍କ ତଟରେ, ସେଠାକୁ ନେଇଯାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଡାହିଯାଇଥିବା ପକ୍ଷ ଥିବା ସମ୍ପାତିଙ୍କୁ ନେଲେ।
ତଂ ପୁନଃ ପ୍ରାପଯିତ୍ଵା ଚ ତଂ ଦେଶଂ ପତଗେଶ୍ଵରମ୍। ବଭୂଵୁର୍ଵାନରା ହୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିମୁପଲଭ୍ଯ ତେ
ପକ୍ଷୀମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚାଇଦେଇ, ବାନରମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଆବଶ୍ୟକ ସୂଚନା ପାଇଲେ।
thumb|ଏକୋନଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଏକୋନଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଏଠାରେ ଉନଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତତସ୍ତଦମୃତାସ୍ଵାଦଂ ଗୃଧ୍ରରାଜେନ ଭାଷିତମ୍। ନିଶମ୍ଯ ଵଦତା ହୃଷ୍ଟାସ୍ତେ ଵଚଃ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭାଃ
ତାପରେ, ଗୃଧ୍ରମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରସ ସମାନ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେଠିଥିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାନରମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କହିଲେ।
ଜାମ୍ବଵାନ୍ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସହ ସର୍ଵୈଃ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମୈଃ। ଭୂତଲାତ୍ ସହସୋତ୍ଥାଯ ଗୃଧ୍ରରାଜାନମବ୍ରଵୀତ୍
ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାମ୍ବବାନ୍, ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ସହିତ, ଭୂମିରୁ ତୁରନ୍ତ ଉଠି, ଗୃଧ୍ରରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ।
କ୍ଵ ସୀତା କେନ ଵା ଦୃଷ୍ଟା କୋ ଵା ହରତି ମୈଥିଲୀମ୍। ତଦାଖ୍ଯାତୁ ଭଵାନ୍ ସର୍ଵଂ ଗତିର୍ଭଵ ଵନୌକସାମ୍
ସୀତା କେଉଁଠି? କିଏ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛନ୍ତି? କିଏ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ହରଣ କଲେ? ଦୟାକରି ସବୁ କଥା କହ, ଓ ଆମ ପାଇଁ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହୁଅ।
କୋ ଦାଶରଥିବାଣାନାଂ ଵଜ୍ରଵେଗନିପାତିନାମ୍। ସ୍ଵଯଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣମୁକ୍ତାନାଂ ନ ଚିନ୍ତଯତି ଵିକ୍ରମମ୍
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ବାଣ, ଯାହା ବଜ୍ର ଭଳି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ପଡ଼େ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ସେହି ବାଣର ଶକ୍ତି କିଏ ଅବହେଳା କରିପାରିବ?
ସ ହରୀନ୍ ପ୍ରତିସମ୍ମୁକ୍ତାନ୍ ସୀତାଶ୍ରୁତିସମାହିତାନ୍। ପୁନରାଶ୍ଵାସଯନ୍ ପ୍ରୀତ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ, ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ବାଦ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ ଓ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇଥିବା ବାନରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଇ, ଖୁସିରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୂଯତାମିହ ଵୈଦେହ୍ଯା ଯଥା ମେ ହରଣଂ ଶ୍ରୁତମ୍। ଯେନ ଚାପି ମମାଖ୍ଯାତଂ ଯତ୍ର ଚାଯତଲୋଚନା
ଏଠି ଶୁଣ, କିପରି ମୁଁ ବୈଦେହୀଙ୍କ ଅପହରଣ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲି, କିଏ ମୋତେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଜଣେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି।
ଅହମସ୍ମିନ୍ ଗିରୌ ଦୁର୍ଗେ ବହୁଯୋଜନମାଯତେ। ଚିରାନ୍ନିପତିତୋ ଵୃଦ୍ଧଃ କ୍ଷୀଣପ୍ରାଣପରାକ୍ରମଃ
ମୁଁ ଏହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉପରେ, ଅନେକ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଟୁଟ ଏହି କିଲ୍ଲାରେ, ବହୁଦିନ ଧରି ପଡ଼ି ରହିଛି; ବୟସ୍କ ହୋଇ, ଶକ୍ତି ଓ ଜୀବନ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି।
ତଂ ମାମେଵଂଗତଂ ପୁତ୍ରଃ ସୁପାର୍ଶ୍ଵୋ ନାମ ନାମତଃ। ଆହାରେଣ ଯଥାକାଲଂ ବିଭର୍ତି ପତତାଂ ଵରଃ
ମୋ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ପତଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ପୁଅ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ନାମକ, ସମୟ ମତେ ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ପାଳନ କରେ।
ତୀକ୍ଷ୍ଣକାମାସ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣକୋପା ଭୁଜଙ୍ଗମାଃ। ମୃଗାଣାଂ ତୁ ଭଯଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ତତସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣକ୍ଷୁଧା ଵଯମ୍
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତୀବ୍ର ଇଚ୍ଛାରେ, ସର୍ପମାନେ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ, ପଶୁମାନେ ଭୟରେ ତୀବ୍ର; ତେଣୁ, ଆମର ଭୋକ ବି ତୀବ୍ର ହୋଇଯାଇଛି।