ଜଟାଯୁଷସ୍ତ୍ଵେଵମୁକ୍ତୋ ଭ୍ରାତ୍ରା ସମ୍ପାତିନା ତଦା। ଯୁଵରାଜୋ ମହାପ୍ରଜ୍ଞଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଙ୍ଗଦସ୍ତଦା
ଏଭଳି ଭାବେ ସମ୍ପାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଯୁବରାଜ ଅଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଜଟାଯୁଷୋ ଯଦି ଭ୍ରାତା ଶ୍ରୁତଂ ତେ ଗଦିତଂ ମଯା। ଆଖ୍ଯାହି ଯଦି ଜାନାସି ନିଲଯଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ
ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ଯଦି ଆପଣ ଜଟାୟୁଙ୍କର ଭାଇ ବିଷୟରେ କିଛି ଶୁଣିଛନ୍ତି, ତେବେ ଯଦି ଜାଣନ୍ତି, ସେଇ ରାକ୍ଷସର ରହିବା ସ୍ଥାନ କୁହନ୍ତୁ।
ଅଦୀର୍ଘଦର୍ଶିନଂ ତଂ ଵୈ ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସାଧମମ୍। ଅନ୍ତିକେ ଯଦି ଵା ଦୂରେ ଯଦି ଜାନାସି ଶଂସ ନଃ
ସେ ଅବିବେକୀ ରାବଣ, ସବୁଠାରୁ ଖରାପ ରାକ୍ଷସ—ସେ ନିକଟରେ କିମ୍ବା ଦୂରେ ଯେଉଁଠି ରହୁଥିବ, ଯଦି ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି, ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।
ତତୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ଭ୍ରାତା ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଜଟାଯୁଷଃ। ଆତ୍ମାନୁରୂପଂ ଵଚନଂ ଵାନରାନ୍ ସମ୍ପ୍ରହର୍ଷଯନ୍
ତାପରେ ଜଟାୟୁଙ୍କର ବଡ଼ ଭାଇ, ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ କଥା କହି, ବାନରମାନେ ଖୁସି ହେବା ପାଇଁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ନିର୍ଦଗ୍ଧପକ୍ଷୋ ଗୃଧ୍ରୋଽହଂ ଗତଵୀର୍ଯଃ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ। ଵାଙ୍ମାତ୍ରେଣ ତୁ ରାମସ୍ଯ କରିଷ୍ଯେ ସାହ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ମୋର ପଖ ପୋଡ଼ିଯାଇଛି, ଶକ୍ତି ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ହେ ବାନରମାନେ; ତଥାପି ମୁଁ କେବଳ କଥା ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି।
ଜାନାମି ଵାରୁଣାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତ୍ରୈଵିକ୍ରମାନପି। ଦେଵାସୁରଵିମର୍ଦାଂଶ୍ଚ ହ୍ଯମୃତସ୍ଯ ଵିମନ୍ଥନମ୍
ମୁଁ ବରୁଣଙ୍କ ଲୋକ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ତିନିଟି ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ, ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ଅମୃତ ମଥନ ସବୁ ଜାଣେ।
ରାମସ୍ଯ ଯଦିଦଂ କାର୍ଯଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରଥମଂ ମଯା। ଜରଯା ଚ ହୃତଂ ତେଜଃ ପ୍ରାଣାଶ୍ଚ ଶିଥିଲା ମମ
ରାମଙ୍କର ଯେଉଁ କାମ କରିବା ଦରକାର, ସେଠି ପ୍ରଥମେ ମୋତେ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ବୟସରେ ମୋର ତେଜ ହରାଇଯାଇଛି, ଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି।
ତରୁଣୀ ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା। ହ୍ରିଯମାଣା ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା
ଏକ ଯୁବତୀ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଆକୃତି ଓ ସମସ୍ତ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିବା, ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ନେଯାଉଥିବା ଦେଖିଥିଲି।
କ୍ରୋଶନ୍ତୀ ରାମରାମେତି ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ଚ ଭାମିନୀ। ଭୂଷଣାନ୍ଯପଵିଧ୍ଯନ୍ତୀ ଗାତ୍ରାଣି ଚ ଵିଧୁନ୍ଵତୀ
ସେ ଜଣେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ମହିଳା, 'ରାମ! ରାମ!' ଓ 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଗହଣା ଖସାଉଥିଲେ ଓ ଦେହ ହଲାଇ ଦେଉଥିଲେ।
ସୂର୍ଯପ୍ରଭେଵ ଶୈଲାଗ୍ରେ ତସ୍ଯାଃ କୌଶେଯମୁତ୍ତମମ୍। ଅସିତେ ରାକ୍ଷସେ ଭାତି ଯଥା ଵା ତଡିଦମ୍ବୁଦେ
ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ କାଉସେୟ ବସ୍ତ୍ର ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ପରି ଇଜ୍ଜତ୍ ଦେଉଥିଲା, ଏହି କଳା ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମେଘରେ ଯେପରି ଚମକେ, ସେପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ତାଂ ତୁ ସୀତାମହଂ ମନ୍ଯେ ରାମସ୍ଯ ପରିକୀର୍ତନାତ୍। ଶ୍ରୂଯତାଂ ମେ କଥଯତୋ ନିଲଯଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ
ମୁଁ ଭାବୁଛି ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୀତା, କାରଣ ସେ ରାମଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ; ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ ସେଇ ରାକ୍ଷସର ରହିବା ସ୍ଥାନ କହୁଛି।
ପୁତ୍ରୋ ଵିଶ୍ରଵସଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଭ୍ରାତା ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ଯ ଚ। ଅଧ୍ଯାସ୍ତେ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ରାଵଣୋ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ
ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ ଓ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଭାଇ ରାବଣ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ଲଙ୍କା ନଗରରେ ବସିଛି।
ଇତୋ ଦ୍ଵୀପେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ସମ୍ପୂର୍ଣେ ଶତଯୋଜନେ। ତସ୍ମିଁଲ୍ଲଙ୍କା ପୁରୀ ରମ୍ଯା ନିର୍ମିତା ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ଏହି ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱୀପରେ, ପୂରା ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଶୋଭାମୟ ଲଙ୍କା ପୁରୀ ଅଛି।
ଜାମ୍ବୂନଦମଯୈର୍ଦ୍ଵାରୈଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ କାଞ୍ଚନଵେଦିକୈଃ। ପ୍ରାସାଦୈର୍ହେମଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ମହଦ୍ଭିଃ ସୁସମାକୃତା
ଏହା ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାର ଦ୍ୱାର, ଚିତ୍ର ସୁନା ମଞ୍ଚ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ସୁନା ରଙ୍ଗର ମହଳ ଦ୍ୱାରା ସଜିତ।
ପ୍ରାକାରେଣାର୍କଵର୍ଣେନ ମହତା ଚ ସମନ୍ଵିତା। ତସ୍ଯାଂ ଵସତି ଵୈଦେହୀ ଦୀନା କୌଶେଯଵାସିନୀ
ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ପରି ଚମକୁଥିବା ବଡ଼ ପ୍ରାଚୀର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି; ସେଠି କାଉସେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦୁଃଖିତ ଵୈଦେହୀ ବସିଛନ୍ତି।
ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେ ରୁଦ୍ଧା ରାକ୍ଷସୀଭିଃ ସୁରକ୍ଷିତା। ଜନକସ୍ଯାତ୍ମଜାଂ ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯାଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ମୈଥିଲୀମ୍
ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଝିଅ ମୈଥିଳୀକୁ ତୁମେ ସେଠି ଦେଖିପାରିବ।
ଲଙ୍କାଯାମଥ ଗୁପ୍ତାଯାଂ ସାଗରେଣ ସମନ୍ତତଃ। ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସାଗରସ୍ଯାନ୍ତଂ ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ଶତଯୋଜନମ୍
ଲଙ୍କା ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚାରିପଟେ ରକ୍ଷିତ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏହି ସମୁଦ୍ରର ଶେଷ ସୀମାକୁ ଛୁଇଁବେ, ଯାହା ପୂରା ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା।
ଆସାଦ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣଂ ତୀରଂ ତତୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ରାଵଣମ୍। ତତ୍ରୈଵ ତ୍ଵରିତାଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵିକ୍ରମଧ୍ଵଂ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ
ତାପରେ, ଦକ୍ଷିଣ ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତୁମେ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ। ସେଠି, ମନ୍ଦିରେ ଏବଂ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢ଼, ଓ ବାନରମାନେ।
ଜ୍ଞାନେନ ଖଲୁ ପଶ୍ଯାମି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯାଗମିଷ୍ଯଥ। ଆଦ୍ଯଃ ପନ୍ଥାଃ କୁଲିଙ୍ଗାନାଂ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଧାନ୍ଯଜୀଵିନଃ
ମୁଁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦେଖୁଛି, ତୁମେ ଯିବା ପରେ ଆଉଥରେ ଫେରିଆସିବ। ପ୍ରଥମ ପଥଟି ହେଉଛି କୁଳିଙ୍ଗ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଧାନ ଖାଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁଠି ଯାନ୍ତି।
ଦ୍ଵିତୀଯୋ ବଲିଭୋଜାନାଂ ଯେ ଚ ଵୃକ୍ଷଫଲାଶନାଃ। ଭାସାସ୍ତୃତୀଯଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି କ୍ରୌଞ୍ଚାଶ୍ଚ କୁରରୈଃ ସହ
ଦ୍ୱିତୀୟ ପଥଟି ହେଉଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଏବଂ ଗଛର ଫଳ ଖାଇଥିବାମାନେ ପାଇଁ। ଭାସ ପକ୍ଷୀମାନେ ତୃତୀୟ ପଥ ଧରନ୍ତି, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଏବଂ କୁରର ପକ୍ଷୀମାନେ ସହିତ।
ଶ୍ଯେନାଶ୍ଚତୁର୍ଥଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଗୃଧ୍ରା ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପଞ୍ଚମମ୍। ବଲଵୀର୍ଯୋପପନ୍ନାନାଂ ରୂପଯୌଵନଶାଲିନାମ୍
ଶ୍ୟେନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚତୁର୍ଥ ପଥ ଧରନ୍ତି, ଗୃଧ୍ରମାନେ ପଞ୍ଚମ ପଥ ଧରନ୍ତି, ଏହି ପଥଗୁଡ଼ିକ ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, ରୂପ ଓ ଯୌବନ ଥିବାମାନେ ପାଇଁ।
ଷଷ୍ଠସ୍ତୁ ପନ୍ଥା ହଂସାନାଂ ଵୈନତେଯଗତିଃ ପରା। ଵୈନତେଯାଚ୍ଚ ନୋ ଜନ୍ମ ସର୍ଵେଷାଂ ଵାନରର୍ଷଭାଃ
ଷଷ୍ଠ ପଥଟି ହେଉଛି ହଂସମାନେ ପାଇଁ, ଏହା ଗରୁଡ଼ଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି। ଗରୁଡ଼ଠାରୁ ଆମର ଜନ୍ମ, ଓ ବାନରମାନେ।
ଗର୍ହିତଂ ତୁ କୃତଂ କର୍ମ ଯେନ ସ୍ମ ପିଶିତାଶିନଃ। ପ୍ରତିକାର୍ଯଂ ଚ ମେ ତସ୍ଯ ଵୈରଂ ଭ୍ରାତୃକୃତଂ ଭଵେତ୍
ଏକ ଦୁଷ୍କର୍ମ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ଆମେ ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲୁ। ମୋ ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଏହି ଶତ୍ରୁତାକୁ ମୁଁ ପ୍ରତିଫଳ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ।
ଇହସ୍ଥୋଽହଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ରାଵଣଂ ଜାନକୀଂ ତଥା। ଅସ୍ମାକମପି ସୌପର୍ଣଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଚକ୍ଷୁର୍ବଲଂ ତଥା
ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ରହି, ରାବଣ ଓ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି। ଆମେ ମଧ୍ୟ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶକ୍ତି ରଖିଛୁ।
ତସ୍ମାଦାହାରଵୀର୍ଯେଣ ନିସର୍ଗେଣ ଚ ଵାନରାଃ। ଆଯୋଜନଶତାତ୍ ସାଗ୍ରାଦ୍ ଵଯଂ ପଶ୍ଯାମ ନିତ୍ଯଶଃ
ଏହିପରି, ଆହାର, ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା, ଓ ବାନରମାନେ, ଆମେ ସଦା ଶତ ଯୋଜନ ଓ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂର ଦେଖିପାରୁ।
ଅସ୍ମାକଂ ଵିହିତା ଵୃତ୍ତିର୍ନିସର୍ଗେଣ ଚ ଦୂରତଃ। ଵିହିତା ଵୃକ୍ଷମୂଲେ ତୁ ଵୃତ୍ତିଶ୍ଚରଣଯୋଧିନାମ୍
ଆମର ଜୀବନ ଧାରା ସ୍ୱଭାବତଃ ଦୂର ଦେଖିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଜୀବିକା ଗଛମୂଳରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ଉପାଯୋ ଦୃଶ୍ଯତାଂ କଶ୍ଚିଲ୍ଲଙ୍ଘନେ ଲଵଣାମ୍ଭସଃ। ଅଭିଗମ୍ଯ ତୁ ଵୈଦେହୀଂ ସମୃଦ୍ଧାର୍ଥା ଗମିଷ୍ଯଥ
ଲୁଣା ଜଳ ଦେହିଁବା ପାଇଁ କିଛି ଉପାୟ ଦେଖାଯାଉ। ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ, ତୁମେ ସଫଳ ହୋଇ ଫେରିଆସିବ।
ସମୁଦ୍ରଂ ନେତୁମିଚ୍ଛାମି ଭଵଦ୍ଭିର୍ଵରୁଣାଲଯମ୍। ପ୍ରଦାସ୍ଯାମ୍ଯୁଦକଂ ଭ୍ରାତୁଃ ସ୍ଵର୍ଗତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ର, ଯାହା ହେଉଛି ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ସେଠାକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୋ ଭାଇ, ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଦେବି।
ତତୋ ନୀତ୍ଵା ତୁ ତଂ ଦେଶଂ ତୀରେ ନଦନଦୀପତେଃ। ନିର୍ଦଗ୍ଧପକ୍ଷଂ ସମ୍ପାତିଂ ଵାନରାଃ ସୁମହୌଜସଃ
ତାପରେ, ନଦୀ ଓ ନଦୀମାନ୍ୟଙ୍କ ତଟରେ, ସେଠାକୁ ନେଇଯାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଡାହିଯାଇଥିବା ପକ୍ଷ ଥିବା ସମ୍ପାତିଙ୍କୁ ନେଲେ।
ତଂ ପୁନଃ ପ୍ରାପଯିତ୍ଵା ଚ ତଂ ଦେଶଂ ପତଗେଶ୍ଵରମ୍। ବଭୂଵୁର୍ଵାନରା ହୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିମୁପଲଭ୍ଯ ତେ
ପକ୍ଷୀମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚାଇଦେଇ, ବାନରମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଆବଶ୍ୟକ ସୂଚନା ପାଇଲେ।