ତେ ଵଯଂ କପିରାଜସ୍ଯ ସର୍ଵେ ଵଚନକାରିଣଃ। କୃତାଂ ସଂସ୍ଥାମତିକ୍ରାନ୍ତା ଭଯାତ୍ ପ୍ରାଯମୁପାସିତାଃ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ବାନରରାଜଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରୁଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ଭୟରେ ଉପବାସ କରୁଛୁ।
କ୍ରୁଦ୍ଧେ ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥେ ସୁଗ୍ରୀଵେ ଚ ସଲକ୍ଷ୍ମଣେ। ଗତାନାମପି ସର୍ଵେଷାଂ ତତ୍ର ନୋ ନାସ୍ତି ଜୀଵିତମ୍
ଯଦି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରୁଷ୍ଟ ହେଇଯାନ୍ତି, ତେବେ ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବାର ଆଶା ରହିବ ନାହିଁ।
thumb|ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଅଠାଉଁଚାଳିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ କରୁଣଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵାନରୈସ୍ତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତୈଃ। ସବାଷ୍ପୋ ଵାନରାନ୍ ଗୃଧ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାସ୍ଵନଃ
ଏଭଳି ଆଶା ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ବାନରମାନେ ଯେତେବେଳେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା କଥା କହିଲେ, ଗୃଧ୍ର ଆଖିରେ ଲୁହା ନେଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ବାନରମାନେକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯଵୀଯାନ୍ ସ ମମ ଭ୍ରାତା ଜଟାଯୁର୍ନାମ ଵାନରାଃ। ଯମାଖ୍ଯାତ ହତଂ ଯୁଦ୍ଧେ ରାଵଣେନ ବଲୀଯସା
ମୋ ଛୋଟ ଭାଇର ନାମ ଥିଲା ଜଟାୟୁ, ବାନରମାନେ। ତୁମେ ଯେଉଁଠି କହିଥିଲ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ହତ କରିଥିଲେ।
ଵୃଦ୍ଧଭାଵାଦପକ୍ଷତ୍ଵାଚ୍ଛୃଣ୍ଵଂସ୍ତଦପି ମର୍ଷଯେ। ନହି ମେ ଶକ୍ତିରସ୍ତ୍ଯଦ୍ଯ ଭ୍ରାତୁର୍ଵୈରଵିମୋକ୍ଷଣେ
ବୟସ ହେବା ଏବଂ ପଖ ହରାଇବାରୁ, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସହିଲି। ଏବେ ମୋର ଭାଇଙ୍କ ଶତ୍ରୁତା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଶକ୍ତି ନାହିଁ।
ପୁରା ଵୃତ୍ରଵଧେ ଵୃତ୍ତେ ସ ଚାହଂ ଚ ଜଯୈଷିଣୌ। ଆଦିତ୍ଯମୁପଯାତୌ ସ୍ଵୋ ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ରଶ୍ମିମାଲିନମ୍
ପୂର୍ବେ ବୃତ୍ରାସୁର ହତ ହେବା ପରେ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଜୟ ଆଶା କରି ତପ୍ତ ରଶ୍ମି ଯୁକ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନିକଟ କଲୁ।
ଆଵୃତ୍ଯାକାଶମାର୍ଗେଣ ଜଵେନ ସ୍ଵର୍ଗତୌ ଭୃଶମ୍। ମଧ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ତୁ ସୂର୍ଯେ ତୁ ଜଟାଯୁରଵସୀଦତି
ଆମେ ଆକାଶ ପଥରେ ବେଗରେ ଉଡ଼ି ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଥିଲୁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଜଟାୟୁ ଦୁର୍ବଳ ହେଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତମହଂ ଭ୍ରାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୂର୍ଯରଶ୍ମିଭିରର୍ଦିତମ୍। ପକ୍ଷାଭ୍ଯାଂ ଛାଦଯାମାସ ସ୍ନେହାତ୍ ପରମଵିହ୍ଵଲମ୍
ମୁଁ ମୋ ଭାଇଁକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ପୋଡ଼ିଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଭଲପାଇବାରେ ଭରିଯାଇ, ମୋ ପଖ ପ୍ରସାରି ତାଙ୍କୁ ଛାୟା ଦେଇଥିଲି।
ନିର୍ଦଗ୍ଧପତ୍ରଃ ପତିତୋ ଵିନ୍ଧ୍ଯେଽହଂ ଵାନରର୍ଷଭାଃ। ଅହମସ୍ମିନ୍ ଵସନ୍ ଭ୍ରାତୁଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ନୋପଲକ୍ଷଯେ
ମୋର ପଖ ପୋଡ଼ିଯିବା ପରେ, ମୁଁ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ପଡ଼ିଗଲି। ଏଠାରେ ରୁହି, ମୁଁ ମୋ ଭାଇଁ ବିଷୟରେ କିଛି ଖବର ଜାଣିପାରିନି।
ଜଟାଯୁଷସ୍ତ୍ଵେଵମୁକ୍ତୋ ଭ୍ରାତ୍ରା ସମ୍ପାତିନା ତଦା। ଯୁଵରାଜୋ ମହାପ୍ରଜ୍ଞଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଙ୍ଗଦସ୍ତଦା
ଏଭଳି ଭାବେ ସମ୍ପାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଯୁବରାଜ ଅଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଜଟାଯୁଷୋ ଯଦି ଭ୍ରାତା ଶ୍ରୁତଂ ତେ ଗଦିତଂ ମଯା। ଆଖ୍ଯାହି ଯଦି ଜାନାସି ନିଲଯଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ
ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ଯଦି ଆପଣ ଜଟାୟୁଙ୍କର ଭାଇ ବିଷୟରେ କିଛି ଶୁଣିଛନ୍ତି, ତେବେ ଯଦି ଜାଣନ୍ତି, ସେଇ ରାକ୍ଷସର ରହିବା ସ୍ଥାନ କୁହନ୍ତୁ।
ଅଦୀର୍ଘଦର୍ଶିନଂ ତଂ ଵୈ ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସାଧମମ୍। ଅନ୍ତିକେ ଯଦି ଵା ଦୂରେ ଯଦି ଜାନାସି ଶଂସ ନଃ
ସେ ଅବିବେକୀ ରାବଣ, ସବୁଠାରୁ ଖରାପ ରାକ୍ଷସ—ସେ ନିକଟରେ କିମ୍ବା ଦୂରେ ଯେଉଁଠି ରହୁଥିବ, ଯଦି ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି, ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।
ତତୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ଭ୍ରାତା ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଜଟାଯୁଷଃ। ଆତ୍ମାନୁରୂପଂ ଵଚନଂ ଵାନରାନ୍ ସମ୍ପ୍ରହର୍ଷଯନ୍
ତାପରେ ଜଟାୟୁଙ୍କର ବଡ଼ ଭାଇ, ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ କଥା କହି, ବାନରମାନେ ଖୁସି ହେବା ପାଇଁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ନିର୍ଦଗ୍ଧପକ୍ଷୋ ଗୃଧ୍ରୋଽହଂ ଗତଵୀର୍ଯଃ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ। ଵାଙ୍ମାତ୍ରେଣ ତୁ ରାମସ୍ଯ କରିଷ୍ଯେ ସାହ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ମୋର ପଖ ପୋଡ଼ିଯାଇଛି, ଶକ୍ତି ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ହେ ବାନରମାନେ; ତଥାପି ମୁଁ କେବଳ କଥା ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି।
ଜାନାମି ଵାରୁଣାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତ୍ରୈଵିକ୍ରମାନପି। ଦେଵାସୁରଵିମର୍ଦାଂଶ୍ଚ ହ୍ଯମୃତସ୍ଯ ଵିମନ୍ଥନମ୍
ମୁଁ ବରୁଣଙ୍କ ଲୋକ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ତିନିଟି ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ, ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ଅମୃତ ମଥନ ସବୁ ଜାଣେ।
ରାମସ୍ଯ ଯଦିଦଂ କାର୍ଯଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରଥମଂ ମଯା। ଜରଯା ଚ ହୃତଂ ତେଜଃ ପ୍ରାଣାଶ୍ଚ ଶିଥିଲା ମମ
ରାମଙ୍କର ଯେଉଁ କାମ କରିବା ଦରକାର, ସେଠି ପ୍ରଥମେ ମୋତେ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ବୟସରେ ମୋର ତେଜ ହରାଇଯାଇଛି, ଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି।
ତରୁଣୀ ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା। ହ୍ରିଯମାଣା ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା
ଏକ ଯୁବତୀ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଆକୃତି ଓ ସମସ୍ତ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିବା, ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ନେଯାଉଥିବା ଦେଖିଥିଲି।
କ୍ରୋଶନ୍ତୀ ରାମରାମେତି ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ଚ ଭାମିନୀ। ଭୂଷଣାନ୍ଯପଵିଧ୍ଯନ୍ତୀ ଗାତ୍ରାଣି ଚ ଵିଧୁନ୍ଵତୀ
ସେ ଜଣେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ମହିଳା, 'ରାମ! ରାମ!' ଓ 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଗହଣା ଖସାଉଥିଲେ ଓ ଦେହ ହଲାଇ ଦେଉଥିଲେ।
ସୂର୍ଯପ୍ରଭେଵ ଶୈଲାଗ୍ରେ ତସ୍ଯାଃ କୌଶେଯମୁତ୍ତମମ୍। ଅସିତେ ରାକ୍ଷସେ ଭାତି ଯଥା ଵା ତଡିଦମ୍ବୁଦେ
ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ କାଉସେୟ ବସ୍ତ୍ର ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ପରି ଇଜ୍ଜତ୍ ଦେଉଥିଲା, ଏହି କଳା ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମେଘରେ ଯେପରି ଚମକେ, ସେପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ତାଂ ତୁ ସୀତାମହଂ ମନ୍ଯେ ରାମସ୍ଯ ପରିକୀର୍ତନାତ୍। ଶ୍ରୂଯତାଂ ମେ କଥଯତୋ ନିଲଯଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ
ମୁଁ ଭାବୁଛି ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୀତା, କାରଣ ସେ ରାମଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ; ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ ସେଇ ରାକ୍ଷସର ରହିବା ସ୍ଥାନ କହୁଛି।
ପୁତ୍ରୋ ଵିଶ୍ରଵସଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଭ୍ରାତା ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ଯ ଚ। ଅଧ୍ଯାସ୍ତେ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ରାଵଣୋ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ
ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ ଓ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଭାଇ ରାବଣ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ଲଙ୍କା ନଗରରେ ବସିଛି।
ଇତୋ ଦ୍ଵୀପେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ସମ୍ପୂର୍ଣେ ଶତଯୋଜନେ। ତସ୍ମିଁଲ୍ଲଙ୍କା ପୁରୀ ରମ୍ଯା ନିର୍ମିତା ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ଏହି ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱୀପରେ, ପୂରା ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଶୋଭାମୟ ଲଙ୍କା ପୁରୀ ଅଛି।
ଜାମ୍ବୂନଦମଯୈର୍ଦ୍ଵାରୈଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ କାଞ୍ଚନଵେଦିକୈଃ। ପ୍ରାସାଦୈର୍ହେମଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ମହଦ୍ଭିଃ ସୁସମାକୃତା
ଏହା ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାର ଦ୍ୱାର, ଚିତ୍ର ସୁନା ମଞ୍ଚ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ସୁନା ରଙ୍ଗର ମହଳ ଦ୍ୱାରା ସଜିତ।
ପ୍ରାକାରେଣାର୍କଵର୍ଣେନ ମହତା ଚ ସମନ୍ଵିତା। ତସ୍ଯାଂ ଵସତି ଵୈଦେହୀ ଦୀନା କୌଶେଯଵାସିନୀ
ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ପରି ଚମକୁଥିବା ବଡ଼ ପ୍ରାଚୀର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି; ସେଠି କାଉସେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦୁଃଖିତ ଵୈଦେହୀ ବସିଛନ୍ତି।
ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେ ରୁଦ୍ଧା ରାକ୍ଷସୀଭିଃ ସୁରକ୍ଷିତା। ଜନକସ୍ଯାତ୍ମଜାଂ ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯାଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ମୈଥିଲୀମ୍
ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଝିଅ ମୈଥିଳୀକୁ ତୁମେ ସେଠି ଦେଖିପାରିବ।
ଲଙ୍କାଯାମଥ ଗୁପ୍ତାଯାଂ ସାଗରେଣ ସମନ୍ତତଃ। ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସାଗରସ୍ଯାନ୍ତଂ ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ଶତଯୋଜନମ୍
ଲଙ୍କା ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚାରିପଟେ ରକ୍ଷିତ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏହି ସମୁଦ୍ରର ଶେଷ ସୀମାକୁ ଛୁଇଁବେ, ଯାହା ପୂରା ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା।
ଆସାଦ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣଂ ତୀରଂ ତତୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ରାଵଣମ୍। ତତ୍ରୈଵ ତ୍ଵରିତାଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵିକ୍ରମଧ୍ଵଂ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ
ତାପରେ, ଦକ୍ଷିଣ ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତୁମେ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ। ସେଠି, ମନ୍ଦିରେ ଏବଂ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢ଼, ଓ ବାନରମାନେ।
ଜ୍ଞାନେନ ଖଲୁ ପଶ୍ଯାମି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯାଗମିଷ୍ଯଥ। ଆଦ୍ଯଃ ପନ୍ଥାଃ କୁଲିଙ୍ଗାନାଂ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଧାନ୍ଯଜୀଵିନଃ
ମୁଁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦେଖୁଛି, ତୁମେ ଯିବା ପରେ ଆଉଥରେ ଫେରିଆସିବ। ପ୍ରଥମ ପଥଟି ହେଉଛି କୁଳିଙ୍ଗ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଧାନ ଖାଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁଠି ଯାନ୍ତି।
ଦ୍ଵିତୀଯୋ ବଲିଭୋଜାନାଂ ଯେ ଚ ଵୃକ୍ଷଫଲାଶନାଃ। ଭାସାସ୍ତୃତୀଯଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି କ୍ରୌଞ୍ଚାଶ୍ଚ କୁରରୈଃ ସହ
ଦ୍ୱିତୀୟ ପଥଟି ହେଉଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଏବଂ ଗଛର ଫଳ ଖାଇଥିବାମାନେ ପାଇଁ। ଭାସ ପକ୍ଷୀମାନେ ତୃତୀୟ ପଥ ଧରନ୍ତି, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଏବଂ କୁରର ପକ୍ଷୀମାନେ ସହିତ।