ତ୍ଵଯ୍ଯେଵ ହନୁମନ୍ନସ୍ତି ବଲଂ ବୁଦ୍ଧିଃ ପରାକ୍ରମଃ। ଦେଶକାଲାନୁଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ନଯଶ୍ଚ ନଯପଣ୍ଡିତ
ହେ ହନୁମାନ, ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରାକ୍ରମ, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ଚଳିବା ଦକ୍ଷତା ଓ ନୟ ଅଛି, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ତତଃ କାର୍ଯସମାସଙ୍ଗମଵଗମ୍ଯ ହନୂମତି। ଵିଦିତ୍ଵା ହନୁମନ୍ତଂ ଚ ଚିନ୍ତଯାମାସ ରାଘଵଃ
ତାପରେ, ହନୁମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ବୁଝି, ଓ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଜାଣି, ରାମ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ସର୍ଵଥା ନିଶ୍ଚିତାର୍ଥୋଽଯଂ ହନୂମତି ହରୀଶ୍ଵରଃ। ନିଶ୍ଚିତାର୍ଥତରଶ୍ଚାପି ହନୂମାନ୍ କାର୍ଯସାଧନେ
ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରୁ, ବନରମାନ୍ୟ ମାନ୍ୟ ହନୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭରସା କରନ୍ତି; ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନାରେ ହନୁମାନ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୃଢ଼।
ତଦେଵଂ ପ୍ରସ୍ଥିତସ୍ଯାସ୍ଯ ପରିଜ୍ଞାତସ୍ଯ କର୍ମଭିଃ। ଭର୍ତ୍ରା ପରିଗୃହୀତସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵଃ କାର୍ଯଫଲୋଦଯଃ
ଏପରି ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଚାଲିଛି, କାର୍ଯ୍ୟରେ ପରିଚିତ ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନେହ ପାଇଛି, ସେଠି କାମର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ।
ତଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ମହାତେଜା ଵ୍ଯଵସାଯୋତ୍ତରଂ ହରିମ୍। କୃତାର୍ଥ ଇଵ ସଂହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନ୍ଦ୍ରିଯମାନସଃ
ସେ ଅତିତେଜସ୍ବୀ, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଥିବା ବନରକୁ ଦେଖି, ରାମ ଏମିତି ଖୁସି ହେଲେ ଯେ, ମାନେ ତାଙ୍କ କାମ ସଫଳ ହୋଇଯାଇଛି, ତାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା।
ଦଦୌ ତସ୍ଯ ତତଃ ପ୍ରୀତଃ ସ୍ଵନାମାଙ୍କୋପଶୋଭିତମ୍। ଅଙ୍ଗୁଲୀଯମଭିଜ୍ଞାନଂ ରାଜପୁତ୍ର୍ଯାଃ ପରଂତପଃ
ତାପରେ, ଖୁସି ହୋଇ, ରାମ ତାଙ୍କ ନାମ ଲିଖିତ ଅଙ୍ଗୁଠି ଚିହ୍ନ ସ୍ୱରୂପ ଦେଇଲେ, ଯାହା ରାଜକୁମାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପରିଚୟ ହେବ।
ଅନେନ ତ୍ଵାଂ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିହ୍ନେନ ଜନକାତ୍ମଜା। ମତ୍ସକାଶାଦନୁପ୍ରାପ୍ତମନୁଦ୍ଵିଗ୍ନାନୁପଶ୍ଯତି
ଏହି ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ହେ ବନରମାନ୍ୟ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ତୁମକୁ ମୋ ତରଫରୁ ଆସିଛ କୁହି ବିଶ୍ୱାସ କରିବେ, ଏବଂ ଭୟ ନକରିବେ।
ଵ୍ଯଵସାଯଶ୍ଚ ତେ ଵୀର ସତ୍ତ୍ଵଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଵିକ୍ରମଃ। ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଚ ସଂଦେଶଃ ସିଦ୍ଧିଂ କଥଯତୀଵ ମେ
ହେ ବୀର, ତୁମର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ, ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶ, ଏସବୁ ଦେଖି ମୋତେ ସଫଳତା ନିଶ୍ଚିତ ଲାଗୁଛି।
ସ ତଦ୍ ଗୃହ୍ଯ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କୃତ୍ଵା ମୂର୍ଧ୍ନି କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ଵନ୍ଦିତ୍ଵା ଚରଣୌ ଚୈଵ ପ୍ରସ୍ଥିତଃ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭଃ
ତାପରେ, ସେ ଅଙ୍ଗୁଠି ନେଇ, ବନରମାନ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ମିଳାଇ, ପାଦ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସ ତତ୍ ପ୍ରକର୍ଷନ୍ ହରିଣାଂ ମହଦ୍ ବଲଂ ବଭୂଵ ଵୀରଃ ପଵନାତ୍ମଜଃ କପିଃ। ଗତାମ୍ବୁଦେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଵିଶୁଦ୍ଧମଣ୍ଡଲଃ ଶଶୀଵ ନକ୍ଷତ୍ରଗଣୋପଶୋଭିତଃ
ସେ ବୀର ପବନପୁତ୍ର ବନର, ସମସ୍ତ ବନରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର କରି, ମେଘ ହଟିଯିବା ପରେ ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ତାରାମଣ୍ଡଳ ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖାଦେଲେ।
ଅତିବଲ ବଲମାଶ୍ରିତସ୍ତଵାହଂ ହରିଵର ଵିକ୍ରମ ଵିକ୍ରମୈରନଲ୍ପୈଃ। ପଵନସୁତ ଯଥାଧିଗମ୍ଯତେ ସା ଜନକସୁତା ହନୁମଂସ୍ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ
ତୁମ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି, ହେ ବନରମାନ୍ୟ, ତୁମ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା, ହେ ପବନସୁତ, ଯେପରି ହନୁମାନ ଚାହିଁଥାଏ, ସେପରି ଜନକନନ୍ଦିନୀକୁ ଖୋଜିବାକୁ କର।
thumb|ପଞ୍ଚଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଚତ୍ୱାରିଂଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଏହି ସର୍ଗର ଶେଷ।
ସର୍ଵାଂଶ୍ଚାହୂଯ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ଲଵଗାନ୍ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭଃ। ସମସ୍ତାଂଶ୍ଚାବ୍ରଵୀଦ୍ ରାଜା ରାମକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ସୁଗ୍ରୀବ, ବନରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ବନରମାନେ ଙ୍କୁ ଡାକି, ରାମଙ୍କ କାମ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ କଥା କହିଲେ।
ଏଵମେତଦ୍ ଵିଚେତଵ୍ଯଂ ଭଵଦ୍ଭିର୍ଵାନରୋତ୍ତମୈଃ। ତଦୁଗ୍ରଶାସନଂ ଭର୍ତୁର୍ଵିଜ୍ଞାଯ ହରିପୁଂଗଵାଃ
ଏହିପରି ଏହି କାମ ତୁମେ, ବନରମାନ୍ୟମାନେ, ଖୋଜିବାକୁ ହେବ। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଆଦେଶ ବୁଝି, ବନରମାନ୍ୟମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କର।
ଶଲଭା ଇଵ ସଂଛାଦ୍ଯ ମେଦିନୀଂ ସମ୍ପ୍ରତସ୍ଥିରେ। ରାମଃ ପ୍ରସ୍ରଵଣେ ତସ୍ମିନ୍ ନ୍ଯଵସତ୍ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ପୋକାମାନେ ଯେପରି ଜମିକୁ ଢାକିଦିଅନ୍ତି, ସେପରି ସେମାନେ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପାହାଡ଼ରେ ରହିଲେ।
ପ୍ରତୀକ୍ଷମାଣସ୍ତଂ ମାସଂ ସୀତାଧିଗମନେ କୃତଃ। ଉତ୍ତରାଂ ତୁ ଦିଶଂ ରମ୍ଯାଂ ଗିରିରାଜସମାଵୃତାମ୍
ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମାସ ଅପେକ୍ଷା କରି, ରାମ ସେଠାରେ ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶୋଭାମୟ ଉତ୍ତର ଦିଗ, ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରତସ୍ଥେ ସହସା ଵୀରୋ ହରିଃ ଶତବଲିସ୍ତଦା। ପୂର୍ଵାଂ ଦିଶଂ ପ୍ରତିଯଯୌ ଵିନତୋ ହରିଯୂଥପଃ
ସେଇବେଳେ ବୀର ଶତବଳି ବେଗରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ହନୁମାନଙ୍କ ଅନ୍ୟ ମନ୍ଦମାନେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ତାରାଙ୍ଗଦାଦିସହିତଃ ପ୍ଲଵଗଃ ପଵନାତ୍ମଜଃ। ଅଗସ୍ତ୍ଯାଚରିତାମାଶାଂ ଦକ୍ଷିଣାଂ ହରିଯୂଥପଃ
ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ତାରା, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଚରଣ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପଶ୍ଚିମାଂ ଚ ଦିଶଂ ଘୋରାଂ ସୁଷେଣଃ ପ୍ଲଵଗେଶ୍ଵରଃ। ପ୍ରତସ୍ଥେ ହରିଶାର୍ଦୂଲୋ ଦିଶଂ ଵରୁଣପାଲିତାମ୍
ମନ୍ଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସଦୃଶ ସୁଷେଣ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବରୁଣ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ତତଃ ସର୍ଵା ଦିଶୋ ରାଜା ଚୋଦଯିତ୍ଵା ଯଥାତଥମ୍। କପିସେନାପତିର୍ଵୀରୋ ମୁମୋଦ ସୁଖିତଃ ସୁଖମ୍
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ପଠାଇ, ବନରାଜ୍ୟର ନାୟକ ବୀର କପିସେନାପତି ଖୁସି ହେଲେ।
ଏଵଂ ସଂଚୋଦିତାଃ ସର୍ଵେ ରାଜ୍ଞା ଵାନରଯୂଥପାଃ। ସ୍ଵାଂ ସ୍ଵାଂ ଦିଶମଭିପ୍ରେତ୍ଯ ତ୍ଵରିତାଃ ସମ୍ପ୍ରତସ୍ଥିରେ
ଏପରି ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ବନର ନାୟକମାନେ ନିଜ-ନିଜ ଦିଗକୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ।
ନଦନ୍ତଶ୍ଚୋନ୍ନଦନ୍ତଶ୍ଚ ଗର୍ଜନ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ। କ୍ଷ୍ଵେଡନ୍ତୋ ଧାଵମାନାଶ୍ଚ ଵିନଦନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ
ସେମାନେ ଗଜଗଜାଇ, ଚିତ୍କାର କରି, ଗର୍ଜନ କରି, ଦୌଡ଼ିବା ସମୟରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ସଂଚୋଦିତାଃ ସର୍ଵେ ରାଜ୍ଞା ଵାନରଯୂଥପାଃ। ଆନଯିଷ୍ଯାମହେ ସୀତାଂ ହନିଷ୍ଯାମଶ୍ଚ ରାଵଣମ୍
ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ସମସ୍ତ ବନର ନାୟକମାନେ କହିଲେ, 'ଆମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣିବୁ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରିଦେବୁ।'
ଅହମେକୋ ଵଧିଷ୍ଯାମି ପ୍ରାପ୍ତଂ ରାଵଣମାହଵେ। ତତଶ୍ଚୋନ୍ମଥ୍ଯ ସହସା ହରିଷ୍ଯେ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍
'ମୁଁ ଏକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆସିଲେ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରିଦେବି, ଏବଂ ସହସା ତାଙ୍କୁ ହରାଇ ଜନକନନୀଙ୍କୁ ଆଣିଦେବି।'
ଵେପମାନାଂ ଶ୍ରମେଣାଦ୍ଯ ଭଵଦ୍ଭିଃ ସ୍ଥୀଯତାମିତି। ଏକ ଏଵାହରିଷ୍ଯାମି ପାତାଲାଦପି ଜାନକୀମ୍
'ସୀତା ଦୁଃଖରେ କମ୍ପିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ସ୍ଥିର ରୁହ, ମୁଁ ଏକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପାତାଳରୁ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଆଣିଦେବି।'
ଵିଧମିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଵୃକ୍ଷାନ୍ ଦାରଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଗିରୀନ୍। ଧରଣୀଂ ଦାରଯିଷ୍ଯାମି କ୍ଷୋଭଯିଷ୍ଯାମି ସାଗରାନ୍
'ମୁଁ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଦେବି, ପାହାଡ଼ ଫାଟିଦେବି, ଜମିକୁ ଚିରିଦେବି, ସାଗରକୁ ଉତ୍କଳିତ କରିଦେବି।'
ଅହଂ ଯୋଜନସଂଖ୍ଯାଯାଃ ପ୍ଲଵେଯଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ଶତଯୋଜନସଂଖ୍ଯାଯାଃ ଶତଂ ସମଧିକଂ ହ୍ଯହମ୍
'ମୁଁ ଯେତେ ଦୂର ଯାଉଥିବା ଯୋଜନା ମାପରେ ଲାଘିପାରିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୁଁ ଶତ ଯୋଜନା ଓ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂର ମଧ୍ୟ ଯାଇପାରିବି।'
ଭୂତଲେ ସାଗରେ ଵାପି ଶୈଲେଷୁ ଚ ଵନେଷୁ ଚ। ପାତାଲସ୍ଯାପି ଵା ମଧ୍ଯେ ନ ମମାଚ୍ଛିଦ୍ଯତେ ଗତିଃ
'ମାଟିରେ, ସମୁଦ୍ରରେ, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ, କିମ୍ବା ପାତାଳ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ଗତି କେହି ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ।'
ଇତ୍ଯେକୈକସ୍ତଦା ତତ୍ର ଵାନରା ବଲଦର୍ପିତାଃ। ଊଚୁଶ୍ଚ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ହରିରାଜସ୍ଯ ସଂନିଧୌ
ଏପରି ଶକ୍ତି ଓ ଗର୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନରମାନେ, ବନର ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
thumb|ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡର ଛଅଚାଳିଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।