ସର୍ଵେ ସୁକୃତକର୍ମାଣଃ ସର୍ଵେ ରତିପରାଯଣାଃ। ସର୍ଵେ କାମାର୍ଥସହିତା ଵସନ୍ତି ସହ ଯୋଷିତଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ନିତ୍ୟ ନିୟମିତ ଭଲ କାମ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଲିନ ଓ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି ନାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିବାକୁ ମିଳେ।
ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିର୍ଘୋଷଃ ସୋତ୍କୃଷ୍ଟହସିତସ୍ଵନଃ। ଶ୍ରୂଯତେ ସତତଂ ତତ୍ର ସର୍ଵଭୂତମନୋରମଃ
ସେଠାରେ ସଦା ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଉଚ୍ଚ ହସର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।
ତତ୍ର ନାମୁଦିତଃ କଶ୍ଚିନ୍ନାତ୍ର କଶ୍ଚିଦସତ୍ପ୍ରିଯଃ। ଅହନ୍ଯହନି ଵର୍ଧନ୍ତେ ଗୁଣାସ୍ତତ୍ର ମନୋରମାଃ
ସେଠାରେ କେହି କେବେ ଦୁଃଖୀ ନୁହଁନ୍ତି, କିମ୍ବା କେହି ଅପ୍ରିୟ ନୁହଁନ୍ତି; ପ୍ରତିଦିନ ସେଠାର ମନୋହର ଗୁଣମାନେ ବଢ଼ିଯାଏ।
ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ତଂ ଦେଶମୁତ୍ତରଃ ପଯସାଂ ନିଧିଃ। ତତ୍ର ସୋମଗିରିର୍ନାମ ମଧ୍ଯେ ହେମମଯୋ ମହାନ୍
ସେ ଦେଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବଡ଼ ଜଳରାଶି ଅଛି, ଏବଂ ସେଠାର ମଧ୍ୟରେ ସୋମ ନାମକ ସୁନାର ପର୍ବତ ଅଛି।
ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଗତା ଯେ ଚ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଗତାଶ୍ଚ ଯେ। ଦେଵାସ୍ତଂ ସମଵେକ୍ଷନ୍ତେ ଗିରିରାଜଂ ଦିଵଂ ଗତାଃ
ଯେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ, ସେମାନେ ସେ ଦିବ୍ୟ ରଜତ ପର୍ବତ ଦେଖନ୍ତି, ଯାହା ଆକାଶରେ ଚମକୁଛି।
ସ ତୁ ଦେଶୋ ଵିସୂର୍ଯୋଽପି ତସ୍ଯ ଭାସା ପ୍ରକାଶତେ। ସୂର୍ଯଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଭିଵିଜ୍ଞେଯସ୍ତପତେଵ ଵିଵସ୍ଵତା
ସେ ଦେଶ ରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଚମକେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତାପ ଦେଉଛି।
ଭଗଵାଂସ୍ତତ୍ର ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଶମ୍ଭୁରେକାଦଶାତ୍ମକଃ। ବ୍ରହ୍ମା ଵସତି ଦେଵେଶୋ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିପରିଵାରିତଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ଏକାଦଶ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶିବ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଛନ୍ତି।
ନ କଥଂଚନ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ କୁରୂଣାମୁତ୍ତରେଣ ଵଃ। ଅନ୍ଯେଷାମପି ଭୂତାନାଂ ନାନୁକ୍ରାମତି ଵୈ ଗତିଃ
ତୁମେ କେବେ ବି କୁରୁମାନଙ୍କ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାରୁ ଆଗକୁ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
ସ ହି ସୋମଗିରିର୍ନାମ ଦେଵାନାମପି ଦୁର୍ଗମଃ। ତମାଲୋକ୍ଯ ତତଃ କ୍ଷିପ୍ରମୁପାଵର୍ତିତୁମର୍ହଥ
ସୋମ ନାମକ ଏହି ପର୍ବତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତି ଦୁର୍ଗମ; ଏହାକୁ ଦେଖିବା ପରେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଯିବା ଉଚିତ।
ଏତାଵଦ୍ ଵାନରୈଃ ଶକ୍ଯଂ ଗନ୍ତୁଂ ଵାନରପୁଂଗଵାଃ। ଅଭାସ୍କରମମର୍ଯାଦଂ ନ ଜାନୀମସ୍ତତଃ ପରମ୍
ହେ ବନରାଜ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବନରମାନେ ଏଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ; ଏହା ପରେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ସୀମାହୀନ ଦେଶ ବିଷୟରେ ଆମେ କିଛି ଜାଣିନାହୁଁ।
ସର୍ଵମେତଦ୍ ଵିଚେତଵ୍ଯଂ ଯନ୍ମଯା ପରିକୀର୍ତିତମ୍। ଯଦନ୍ଯଦପି ନୋକ୍ତଂ ଚ ତତ୍ରାପି କ୍ରିଯତାଂ ମତିଃ
ମୁଁ ଯେଉଁ ସବୁ କଥା କହିଛି, ସେସବୁ ତଲାଶ କରିବା ଦରକାର; ଯଦି କିଛି ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛି ଯାହା କୁହାଯାଇନାହିଁ, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ମନ ଦେଇ ଦେଖ।
ତତଃ କୃତଂ ଦାଶରଥେର୍ମହତ୍ପ୍ରିଯଂ ମହତ୍ପ୍ରିଯଂ ଚାପି ତତୋ ମମ ପ୍ରିଯମ୍। କୃତଂ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯନିଲାନଲୋପମା ଵିଦେହଜାଦର୍ଶନଜେନ କର୍ମଣା
ତାପରେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉପକାର ହେବ, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ବଡ଼ ପ୍ରିୟ ହେବ; ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଣେ ଯେ ଭିଦେହନନ୍ଦନୀଙ୍କୁ ଦେଖିବେ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ।
ତତଃ କୃତାର୍ଥାଃ ସହିତାଃ ସବାନ୍ଧଵା ମଯାର୍ଚିତାଃ ସର୍ଵଗୁଣୈର୍ମନୋରମୈଃ। ଚରିଷ୍ଯଥୋର୍ଵୀଂ ପ୍ରତି ଶାନ୍ତଶତ୍ରଵଃ ସହପ୍ରିଯା ଭୂତଧରାଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ତାପରେ ତୁମେ ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧି, ମୋର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମନୋହର ଗୁଣରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବେ; ପ୍ରିୟଜନମାନେ ସହିତ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିବେ।
thumb|ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଚଉଵାଳିଶ ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଵିଶେଷେଣ ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ହନୂମତ୍ଯର୍ଥମୁକ୍ତଵାନ୍। ସ ହି ତସ୍ମିନ୍ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠେ ନିଶ୍ଚିତାର୍ଥୋଽର୍ଥସାଧନେ
ସୁଗ୍ରୀବ ବିଶେଷ ଭାବେ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, କାରଣ ତିନି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିପାରିବେ ବୋଲି ସୁଗ୍ରୀବ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲେ।
ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ହନୂମନ୍ତଂ ଵିକ୍ରାନ୍ତମନିଲାତ୍ମଜମ୍। ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପରମପ୍ରୀତଃ ପ୍ରଭୁଃ ସର୍ଵଵନୌକସାମ୍
ସମସ୍ତ ବନବାସୀଙ୍କ ନାୟକ ସୁଗ୍ରୀବ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବିର ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ବାୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର।
ନ ଭୂମୌ ନାନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵା ନାମ୍ବରେ ନାମରାଲଯେ। ନାପ୍ସୁ ଵା ଗତିସଙ୍ଗଂ ତେ ପଶ୍ଯାମି ହରିପୁଂଗଵ
ହେ ବନରାମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଗତିକୁ ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ, ଆକାଶରେ, ହୃଦୟ ମଧ୍ୟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସରେ କିମ୍ବା ଜଳରେ କେଉଁସି ବାଧା ଦେଖୁନାହିଁ।
ସାସୁରାଃ ସହଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସନାଗନରଦେଵତାଃ। ଵିଦିତାଃ ସର୍ଵଲୋକାସ୍ତେ ସସାଗରଧରାଧରାଃ
ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ, ସବୁ ତୁମ ପରିଚିତ।
ଗତିର୍ଵେଗଶ୍ଚ ତେଜଶ୍ଚ ଲାଘଵଂ ଚ ମହାକପେ। ପିତୁସ୍ତେ ସଦୃଶଂ ଵୀର ମାରୁତସ୍ଯ ମହୌଜସଃ
ତୁମର ଗତି, ବେଗ, ତେଜ ଓ ହଳକାପଣ, ହେ ବଡ଼ ବନର, ତୁମ ପିତା ବଡ଼ ପବନଙ୍କ ସମାନ।
ତେଜସା ଵାପି ତେ ଭୂତଂ ନ ସମଂ ଭୁଵି ଵିଦ୍ଯତେ। ତଦ୍ ଯଥା ଲଭ୍ଯତେ ସୀତା ତତ୍ତ୍ଵମେଵାନୁଚିନ୍ତଯ
ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ତେଜ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ। ଏହିପରି, ସୀତାଙ୍କୁ କିପରି ମିଳିବ, ଏହି ବିଷୟରେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର।
ତ୍ଵଯ୍ଯେଵ ହନୁମନ୍ନସ୍ତି ବଲଂ ବୁଦ୍ଧିଃ ପରାକ୍ରମଃ। ଦେଶକାଲାନୁଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ନଯଶ୍ଚ ନଯପଣ୍ଡିତ
ହେ ହନୁମାନ, ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରାକ୍ରମ, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ଚଳିବା ଦକ୍ଷତା ଓ ନୟ ଅଛି, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ତତଃ କାର୍ଯସମାସଙ୍ଗମଵଗମ୍ଯ ହନୂମତି। ଵିଦିତ୍ଵା ହନୁମନ୍ତଂ ଚ ଚିନ୍ତଯାମାସ ରାଘଵଃ
ତାପରେ, ହନୁମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ବୁଝି, ଓ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଜାଣି, ରାମ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ସର୍ଵଥା ନିଶ୍ଚିତାର୍ଥୋଽଯଂ ହନୂମତି ହରୀଶ୍ଵରଃ। ନିଶ୍ଚିତାର୍ଥତରଶ୍ଚାପି ହନୂମାନ୍ କାର୍ଯସାଧନେ
ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରୁ, ବନରମାନ୍ୟ ମାନ୍ୟ ହନୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭରସା କରନ୍ତି; ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନାରେ ହନୁମାନ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୃଢ଼।
ତଦେଵଂ ପ୍ରସ୍ଥିତସ୍ଯାସ୍ଯ ପରିଜ୍ଞାତସ୍ଯ କର୍ମଭିଃ। ଭର୍ତ୍ରା ପରିଗୃହୀତସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵଃ କାର୍ଯଫଲୋଦଯଃ
ଏପରି ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଚାଲିଛି, କାର୍ଯ୍ୟରେ ପରିଚିତ ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନେହ ପାଇଛି, ସେଠି କାମର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ।
ତଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ମହାତେଜା ଵ୍ଯଵସାଯୋତ୍ତରଂ ହରିମ୍। କୃତାର୍ଥ ଇଵ ସଂହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନ୍ଦ୍ରିଯମାନସଃ
ସେ ଅତିତେଜସ୍ବୀ, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଥିବା ବନରକୁ ଦେଖି, ରାମ ଏମିତି ଖୁସି ହେଲେ ଯେ, ମାନେ ତାଙ୍କ କାମ ସଫଳ ହୋଇଯାଇଛି, ତାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା।
ଦଦୌ ତସ୍ଯ ତତଃ ପ୍ରୀତଃ ସ୍ଵନାମାଙ୍କୋପଶୋଭିତମ୍। ଅଙ୍ଗୁଲୀଯମଭିଜ୍ଞାନଂ ରାଜପୁତ୍ର୍ଯାଃ ପରଂତପଃ
ତାପରେ, ଖୁସି ହୋଇ, ରାମ ତାଙ୍କ ନାମ ଲିଖିତ ଅଙ୍ଗୁଠି ଚିହ୍ନ ସ୍ୱରୂପ ଦେଇଲେ, ଯାହା ରାଜକୁମାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପରିଚୟ ହେବ।
ଅନେନ ତ୍ଵାଂ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିହ୍ନେନ ଜନକାତ୍ମଜା। ମତ୍ସକାଶାଦନୁପ୍ରାପ୍ତମନୁଦ୍ଵିଗ୍ନାନୁପଶ୍ଯତି
ଏହି ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ହେ ବନରମାନ୍ୟ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ତୁମକୁ ମୋ ତରଫରୁ ଆସିଛ କୁହି ବିଶ୍ୱାସ କରିବେ, ଏବଂ ଭୟ ନକରିବେ।
ଵ୍ଯଵସାଯଶ୍ଚ ତେ ଵୀର ସତ୍ତ୍ଵଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଵିକ୍ରମଃ। ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଚ ସଂଦେଶଃ ସିଦ୍ଧିଂ କଥଯତୀଵ ମେ
ହେ ବୀର, ତୁମର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ, ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶ, ଏସବୁ ଦେଖି ମୋତେ ସଫଳତା ନିଶ୍ଚିତ ଲାଗୁଛି।
ସ ତଦ୍ ଗୃହ୍ଯ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କୃତ୍ଵା ମୂର୍ଧ୍ନି କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ଵନ୍ଦିତ୍ଵା ଚରଣୌ ଚୈଵ ପ୍ରସ୍ଥିତଃ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭଃ
ତାପରେ, ସେ ଅଙ୍ଗୁଠି ନେଇ, ବନରମାନ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ମିଳାଇ, ପାଦ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସ ତତ୍ ପ୍ରକର୍ଷନ୍ ହରିଣାଂ ମହଦ୍ ବଲଂ ବଭୂଵ ଵୀରଃ ପଵନାତ୍ମଜଃ କପିଃ। ଗତାମ୍ବୁଦେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଵିଶୁଦ୍ଧମଣ୍ଡଲଃ ଶଶୀଵ ନକ୍ଷତ୍ରଗଣୋପଶୋଭିତଃ
ସେ ବୀର ପବନପୁତ୍ର ବନର, ସମସ୍ତ ବନରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର କରି, ମେଘ ହଟିଯିବା ପରେ ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ତାରାମଣ୍ଡଳ ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖାଦେଲେ।