ତତଃ କାଞ୍ଚନପଦ୍ମାଭିଃ ପଦ୍ମିନୀଭିଃ କୃତୋଦକାଃ। ନୀଲଵୈଦୂର୍ଯପତ୍ରାଢ୍ଯା ନଦ୍ଯସ୍ତତ୍ର ସହସ୍ରଶଃ
ସେଠାରେ ହଜାର ହଜାର ନଦୀ ବହେ, ସୁନା ଗୋଲାପ ଫୁଲରେ ତିଆରି ଜଳ ଓ ନୀଳ ବୈଦୂର୍ୟ ପତ୍ର ଏବଂ ପଦ୍ମବନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ରକ୍ତୋତ୍ପଲଵନୈଶ୍ଚାତ୍ର ମଣ୍ଡିତାଶ୍ଚ ହିରଣ୍ମଯୈଃ। ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶା ଭାନ୍ତି ତତ୍ର ଜଲାଶଯାଃ
ସେଠାରେ ଜଳାଶୟମାନେ ରକ୍ତ କମଳ ଓ ସୁନା ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି।
ମହାର୍ହମଣିପତ୍ରୈଶ୍ଚ କାଞ୍ଚନପ୍ରଭକେସରୈଃ। ନୀଲୋତ୍ପଲଵନୈଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ ସ ଦେଶଃ ସର୍ଵତୋ ଵୃତଃ
ସେ ଦେଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିର ପତ୍ର, ସୁନା ରେଶା ଓ ନୀଳ କମଳ ର ରଙ୍ଗୀନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଢାକିଯାଇଛି।
ନିସ୍ତୁଲାଭିଶ୍ଚ ମୁକ୍ତାଭିର୍ମଣିଭିଶ୍ଚ ମହାଧନୈଃ। ଉଦ୍ଧୂତପୁଲିନାସ୍ତତ୍ର ଜାତରୂପୈଶ୍ଚ ନିମ୍ନଗାଃ
ସେଠାରେ ନଦୀପାର ଅପୂର୍ବ ମୁକ୍ତା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିର ଧନରେ ଭରିଯାଇଛି, ଏବଂ ନଦୀମାନେ ସୁନା ଜଳ ବହେ।
ନିତ୍ଯପୁଷ୍ପଫଲାସ୍ତତ୍ର ନଗାଃ ପତ୍ରରଥାକୁଲାଃ। ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧରସସ୍ପର୍ଶାଃ ସର୍ଵକାମାନ୍ ସ୍ରଵନ୍ତି ଚ
ସେଠାରେ ଗଛମାନେ ସବୁବେଳେ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥାଏ, ଶାଖାପତ୍ର ଘନ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ, ରସ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଜିନିଷ ଦିଏ।
ନାନାକାରାଣି ଵାସାଂସି ଫଲନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ନଗୋତ୍ତମାଃ। ମୁକ୍ତାଵୈଦୂର୍ଯଚିତ୍ରାଣି ଭୂଷଣାନି ତଥୈଵ ଚ। ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଯାନ୍ଯନୁରୂପାଣି ପୁରୁଷାଣାଂ ତଥୈଵ ଚ
ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଗଛମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜାମା, ମୁକ୍ତା ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିର ଅଳଙ୍କାର ଫଳାଏ, ଯେଉଁଠି ମହିଳା ଓ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ସର୍ଵର୍ତୁସୁଖସେଵ୍ଯାନି ଫଲନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ନଗୋତ୍ତମାଃ। ମହାର୍ହମଣିଚିତ୍ରାଣି ଫଲନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ନଗୋତ୍ତମାଃ
ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଗଛମାନେ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଉପଭୋଗଯୋଗ୍ୟ ଫଳ ଦିଏ, ଏବଂ କିଛି ଗଛ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ଫଳ ଦିଏ।
ଶଯନାନି ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ଚିତ୍ରାସ୍ତରଣଵନ୍ତି ଚ। ମନଃକାନ୍ତାନି ମାଲ୍ଯାନି ଫଲନ୍ତ୍ଯତ୍ରାପରେ ଦ୍ରୁମାଃ
ସେଠାରେ ରଙ୍ଗୀନ ଚାଦର ଦିଆଯାଇଥିବା ଶୋଇବା ଶଯ୍ୟା ମିଳେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଗଛମାନେ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ମାଳା ଦିଏ।
ପାନାନି ଚ ମହାର୍ହାଣି ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ। ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନା ରୂପଯୌଵନଲକ୍ଷିତାଃ
ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ପାନୀୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଖାଦ୍ୟ ମିଳେ, ଏବଂ ଶୁଭ ଗୁଣ, ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ କିନ୍ନରାଃ ସିଦ୍ଧା ନାଗା ଵିଦ୍ଯାଧରାସ୍ତଥା। ରମନ୍ତେ ସତତଂ ତତ୍ର ନାରୀଭିର୍ଭାସ୍ଵରପ୍ରଭାଃ
ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ସିଦ୍ଧ, ନାଗ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜରେ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହନ୍ତି।
ସର୍ଵେ ସୁକୃତକର୍ମାଣଃ ସର୍ଵେ ରତିପରାଯଣାଃ। ସର୍ଵେ କାମାର୍ଥସହିତା ଵସନ୍ତି ସହ ଯୋଷିତଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ନିତ୍ୟ ନିୟମିତ ଭଲ କାମ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଲିନ ଓ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି ନାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିବାକୁ ମିଳେ।
ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିର୍ଘୋଷଃ ସୋତ୍କୃଷ୍ଟହସିତସ୍ଵନଃ। ଶ୍ରୂଯତେ ସତତଂ ତତ୍ର ସର୍ଵଭୂତମନୋରମଃ
ସେଠାରେ ସଦା ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଉଚ୍ଚ ହସର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।
ତତ୍ର ନାମୁଦିତଃ କଶ୍ଚିନ୍ନାତ୍ର କଶ୍ଚିଦସତ୍ପ୍ରିଯଃ। ଅହନ୍ଯହନି ଵର୍ଧନ୍ତେ ଗୁଣାସ୍ତତ୍ର ମନୋରମାଃ
ସେଠାରେ କେହି କେବେ ଦୁଃଖୀ ନୁହଁନ୍ତି, କିମ୍ବା କେହି ଅପ୍ରିୟ ନୁହଁନ୍ତି; ପ୍ରତିଦିନ ସେଠାର ମନୋହର ଗୁଣମାନେ ବଢ଼ିଯାଏ।
ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ତଂ ଦେଶମୁତ୍ତରଃ ପଯସାଂ ନିଧିଃ। ତତ୍ର ସୋମଗିରିର୍ନାମ ମଧ୍ଯେ ହେମମଯୋ ମହାନ୍
ସେ ଦେଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବଡ଼ ଜଳରାଶି ଅଛି, ଏବଂ ସେଠାର ମଧ୍ୟରେ ସୋମ ନାମକ ସୁନାର ପର୍ବତ ଅଛି।
ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଗତା ଯେ ଚ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଗତାଶ୍ଚ ଯେ। ଦେଵାସ୍ତଂ ସମଵେକ୍ଷନ୍ତେ ଗିରିରାଜଂ ଦିଵଂ ଗତାଃ
ଯେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ, ସେମାନେ ସେ ଦିବ୍ୟ ରଜତ ପର୍ବତ ଦେଖନ୍ତି, ଯାହା ଆକାଶରେ ଚମକୁଛି।
ସ ତୁ ଦେଶୋ ଵିସୂର୍ଯୋଽପି ତସ୍ଯ ଭାସା ପ୍ରକାଶତେ। ସୂର୍ଯଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଭିଵିଜ୍ଞେଯସ୍ତପତେଵ ଵିଵସ୍ଵତା
ସେ ଦେଶ ରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଚମକେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତାପ ଦେଉଛି।
ଭଗଵାଂସ୍ତତ୍ର ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଶମ୍ଭୁରେକାଦଶାତ୍ମକଃ। ବ୍ରହ୍ମା ଵସତି ଦେଵେଶୋ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିପରିଵାରିତଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ଏକାଦଶ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶିବ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଛନ୍ତି।
ନ କଥଂଚନ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ କୁରୂଣାମୁତ୍ତରେଣ ଵଃ। ଅନ୍ଯେଷାମପି ଭୂତାନାଂ ନାନୁକ୍ରାମତି ଵୈ ଗତିଃ
ତୁମେ କେବେ ବି କୁରୁମାନଙ୍କ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାରୁ ଆଗକୁ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
ସ ହି ସୋମଗିରିର୍ନାମ ଦେଵାନାମପି ଦୁର୍ଗମଃ। ତମାଲୋକ୍ଯ ତତଃ କ୍ଷିପ୍ରମୁପାଵର୍ତିତୁମର୍ହଥ
ସୋମ ନାମକ ଏହି ପର୍ବତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତି ଦୁର୍ଗମ; ଏହାକୁ ଦେଖିବା ପରେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଯିବା ଉଚିତ।
ଏତାଵଦ୍ ଵାନରୈଃ ଶକ୍ଯଂ ଗନ୍ତୁଂ ଵାନରପୁଂଗଵାଃ। ଅଭାସ୍କରମମର୍ଯାଦଂ ନ ଜାନୀମସ୍ତତଃ ପରମ୍
ହେ ବନରାଜ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବନରମାନେ ଏଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ; ଏହା ପରେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ସୀମାହୀନ ଦେଶ ବିଷୟରେ ଆମେ କିଛି ଜାଣିନାହୁଁ।
ସର୍ଵମେତଦ୍ ଵିଚେତଵ୍ଯଂ ଯନ୍ମଯା ପରିକୀର୍ତିତମ୍। ଯଦନ୍ଯଦପି ନୋକ୍ତଂ ଚ ତତ୍ରାପି କ୍ରିଯତାଂ ମତିଃ
ମୁଁ ଯେଉଁ ସବୁ କଥା କହିଛି, ସେସବୁ ତଲାଶ କରିବା ଦରକାର; ଯଦି କିଛି ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛି ଯାହା କୁହାଯାଇନାହିଁ, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ମନ ଦେଇ ଦେଖ।
ତତଃ କୃତଂ ଦାଶରଥେର୍ମହତ୍ପ୍ରିଯଂ ମହତ୍ପ୍ରିଯଂ ଚାପି ତତୋ ମମ ପ୍ରିଯମ୍। କୃତଂ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯନିଲାନଲୋପମା ଵିଦେହଜାଦର୍ଶନଜେନ କର୍ମଣା
ତାପରେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉପକାର ହେବ, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ବଡ଼ ପ୍ରିୟ ହେବ; ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଣେ ଯେ ଭିଦେହନନ୍ଦନୀଙ୍କୁ ଦେଖିବେ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ।
ତତଃ କୃତାର୍ଥାଃ ସହିତାଃ ସବାନ୍ଧଵା ମଯାର୍ଚିତାଃ ସର୍ଵଗୁଣୈର୍ମନୋରମୈଃ। ଚରିଷ୍ଯଥୋର୍ଵୀଂ ପ୍ରତି ଶାନ୍ତଶତ୍ରଵଃ ସହପ୍ରିଯା ଭୂତଧରାଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ତାପରେ ତୁମେ ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧି, ମୋର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମନୋହର ଗୁଣରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବେ; ପ୍ରିୟଜନମାନେ ସହିତ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିବେ।
thumb|ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଚଉଵାଳିଶ ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଵିଶେଷେଣ ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ହନୂମତ୍ଯର୍ଥମୁକ୍ତଵାନ୍। ସ ହି ତସ୍ମିନ୍ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠେ ନିଶ୍ଚିତାର୍ଥୋଽର୍ଥସାଧନେ
ସୁଗ୍ରୀବ ବିଶେଷ ଭାବେ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, କାରଣ ତିନି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିପାରିବେ ବୋଲି ସୁଗ୍ରୀବ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲେ।
ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ହନୂମନ୍ତଂ ଵିକ୍ରାନ୍ତମନିଲାତ୍ମଜମ୍। ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପରମପ୍ରୀତଃ ପ୍ରଭୁଃ ସର୍ଵଵନୌକସାମ୍
ସମସ୍ତ ବନବାସୀଙ୍କ ନାୟକ ସୁଗ୍ରୀବ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବିର ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ବାୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର।
ନ ଭୂମୌ ନାନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵା ନାମ୍ବରେ ନାମରାଲଯେ। ନାପ୍ସୁ ଵା ଗତିସଙ୍ଗଂ ତେ ପଶ୍ଯାମି ହରିପୁଂଗଵ
ହେ ବନରାମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଗତିକୁ ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ, ଆକାଶରେ, ହୃଦୟ ମଧ୍ୟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସରେ କିମ୍ବା ଜଳରେ କେଉଁସି ବାଧା ଦେଖୁନାହିଁ।
ସାସୁରାଃ ସହଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସନାଗନରଦେଵତାଃ। ଵିଦିତାଃ ସର୍ଵଲୋକାସ୍ତେ ସସାଗରଧରାଧରାଃ
ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ, ସବୁ ତୁମ ପରିଚିତ।
ଗତିର୍ଵେଗଶ୍ଚ ତେଜଶ୍ଚ ଲାଘଵଂ ଚ ମହାକପେ। ପିତୁସ୍ତେ ସଦୃଶଂ ଵୀର ମାରୁତସ୍ଯ ମହୌଜସଃ
ତୁମର ଗତି, ବେଗ, ତେଜ ଓ ହଳକାପଣ, ହେ ବଡ଼ ବନର, ତୁମ ପିତା ବଡ଼ ପବନଙ୍କ ସମାନ।
ତେଜସା ଵାପି ତେ ଭୂତଂ ନ ସମଂ ଭୁଵି ଵିଦ୍ଯତେ। ତଦ୍ ଯଥା ଲଭ୍ଯତେ ସୀତା ତତ୍ତ୍ଵମେଵାନୁଚିନ୍ତଯ
ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ତେଜ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ। ଏହିପରି, ସୀତାଙ୍କୁ କିପରି ମିଳିବ, ଏହି ବିଷୟରେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର।