ଅଯଂ ହି ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ମାନ୍ଯସ୍ତୁ ନରସତ୍ତମଃ। ଅସ୍ମାସୁ ଚ ଗତଃ ପ୍ରୀତିଂ ରାମଃ ପରପୁରଂଜଯଃ
ରାମ, ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜୟ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ଆମ ପ୍ରେମ ଲାଗିଛନ୍ତି।
ଇମାନି ବହୁଦୁର୍ଗାଣି ନଦ୍ଯଃ ଶୈଲାନ୍ତରାଣି ଚ। ଭଵନ୍ତଃ ପରିମାର୍ଗନ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧିଵିକ୍ରମସମ୍ପଦା
ଏହି ଅନେକ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ, ନଦୀ ଏବଂ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ, ତୁମେ ଅପନା ଜ୍ଞାନ, ଶୂରତା ଏବଂ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଖୋଜିବାକୁ ପଡିବ।
ତତ୍ର ମ୍ଲେଚ୍ଛାନ୍ ପୁଲିନ୍ଦାଂଶ୍ଚ ଶୂରସେନାଂସ୍ତଥୈଵ ଚ। ପ୍ରସ୍ଥଲାନ୍ ଭରତାଂଶ୍ଚୈଵ କୁରୂଂଶ୍ଚ ସହ ମଦ୍ରକୈଃ
ସେଠାରେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ପୁଲିନ୍ଦ, ଶୂରସେନ, ପ୍ରସ୍ଥଳ, ଭାରତ, କୁରୁ ଏବଂ ମଦ୍ରକ ଦେଶଗୁଡିକୁ ଭଲଭାବେ ଖୋଜିବାକୁ ପଡିବ।
କାମ୍ବୋଜଯଵନାଂଶ୍ଚୈଵ ଶକାନାଂ ପତ୍ତନାନି ଚ। ଅନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଦରଦାଂଶ୍ଚୈଵ ହିମଵନ୍ତଂ ଵିଚିନ୍ଵଥ
କାମ୍ବୋଜ, ଯବନ ଏବଂ ଶକ ଦେଶର ସହରଗୁଡିକୁ ଖୋଜିବା ପରେ, ଦରଦ ଦେଶ ଏବଂ ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ଖୋଜିବାକୁ ପଡିବ।
ଲୋଧ୍ରପଦ୍ମକଷଣ୍ଡେଷୁ ଦେଵଦାରୁଵନେଷୁ ଚ। ରାଵଣଃ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ
ଲୋଧ୍ର ଏବଂ ପଦ୍ମକ ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଦେବଦାରୁ ଦାବରୀରେ, ରାବଣ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତଠାରେ ଖୋଜିବାକୁ ପଡିବ।
ତତଃ ସୋମାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସେଵିତମ୍। କାଲଂ ନାମ ମହାସାନୁଂ ପର୍ଵତଂ ତଂ ଗମିଷ୍ଯଥ
ତାପରେ ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁଠି ବାସ କରନ୍ତି, ସୋମ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, 'କାଳ' ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଯିବାକୁ ପଡିବ।
ମହତ୍ସୁ ତସ୍ଯ ଶୈଲେଷୁ ପର୍ଵତେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ। ଵିଚିନ୍ଵତ ମହାଭାଗାଂ ରାମପତ୍ନୀମନିନ୍ଦିତାମ୍
ସେହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତଳ ଏବଂ ଗୁହାଗୁଡିକୁ ଭଲଭାବେ ଖୋଜି, ରାମଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ପଡିବ।
ତମତିକ୍ରମ୍ଯ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ ହେମଗର୍ଭଂ ମହାଗିରିମ୍। ତତଃ ସୁଦର୍ଶନଂ ନାମ ପର୍ଵତଂ ଗନ୍ତୁମର୍ହଥ
ସେହି ପାହାଡ଼ରୁ ଆଗକୁ ଯାଇ, ସୁନା ଶିଖର ଥିବା ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଛାଡ଼ି, 'ସୁଦର୍ଶନ' ନାମକ ପାହାଡ଼କୁ ଯିବାକୁ ପଡିବ।
ତତୋ ଦେଵସଖୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ ପତଗାଲଯଃ। ନାନାପକ୍ଷିସମାକୀର୍ଣୋ ଵିଵିଧଦ୍ରୁମଭୂଷିତଃ
ତାପରେ 'ଦେବସଖ' ନାମକ ପାହାଡ଼, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ବାସ କରନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରି ରହିଛି।
ତସ୍ଯ କାନନଷଣ୍ଡେଷୁ ନିର୍ଝରେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ। ରାଵଣଃ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ
ସେହି ପାହାଡ଼ର ଜଙ୍ଗଲ, ଝରଣା ଏବଂ ଗୁହାଗୁଡିକୁ ଭଲଭାବେ ଖୋଜି, ରାବଣ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ପଡିବ।
ତମତିକ୍ରମ୍ଯ ଚାକାଶଂ ସର୍ଵତଃ ଶତଯୋଜନମ୍। ଅପର୍ଵତନଦୀଵୃକ୍ଷଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଵିଵର୍ଜିତମ୍
ସେହିଠାରୁ ଆଗକୁ ଯାଇ, ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର ଚାରିପାଖରେ ଆକାଶ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ଗଛ କିମ୍ବା କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ନାହିଁ।
ତତ୍ତୁ ଶୀଘ୍ରମତିକ୍ରମ୍ଯ କାନ୍ତାରଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍। କୈଲାସଂ ପାଣ୍ଡୁରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ହୃଷ୍ଟା ଯୂଯଂ ଭଵିଷ୍ଯଥ
ସେହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶୀଘ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି, ଫିକା କୈଳାସ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତମେ ଖୁସି ହେବେ।
ତତ୍ର ପାଣ୍ଡୁରମେଘାଭଂ ଜାମ୍ବୂନଦପରିଷ୍କୃତମ୍। କୁବେରଭଵନଂ ରମ୍ଯଂ ନିର୍ମିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ସେଠାରେ ଧଳା ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିବା କୁବେରଙ୍କ ରମ୍ୟ ମହଲ ଅଛି।
ଵିଶାଲା ନଲିନୀ ଯତ୍ର ପ୍ରଭୂତକମଲୋତ୍ପଲା। ହଂସକାରଣ୍ଡଵାକୀର୍ଣା ଅପ୍ସରୋଗଣସେଵିତା
ସେଠାରେ ବଡ଼ ଝିଅ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ କମଳ ଓ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲ ଅଛି, ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀ ଭରି ରହିଛି, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାହାରେ ରହନ୍ତି।
ତତ୍ର ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ରାଜା ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ। ଧନଦୋ ରମତେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଗୁହ୍ଯକୈଃ ସହ ଯକ୍ଷରାଟ୍
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ଲାଗିଥିବା, ଧନୀ ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ରାଜା ବୈଶ୍ରବଣ, ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ଚନ୍ଦ୍ରନିକାଶେଷୁ ପର୍ଵତେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ। ରାଵଣଃ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଗୁହାଗୁଡିକୁ ଭଲଭାବେ ଖୋଜି, ରାବଣ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ପଡିବ।
କ୍ରୌଞ୍ଚଂ ତୁ ଗିରିମାସାଦ୍ଯ ବିଲଂ ତସ୍ଯ ସୁଦୁର୍ଗମମ୍। ଅପ୍ରମତ୍ତୈଃ ପ୍ରଵେଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଦୁଷ୍ପ୍ରଵେଶଂ ହି ତତ୍ ସ୍ମୃତମ୍
କ୍ରଉଞ୍ଚ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ତାହାର ଗୁହା ଯେଉଁଠି ପ୍ରବେଶ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର, ସତର୍କ ଭାବରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ପଡିବ, କାରଣ ଏହା ଅତି କଷ୍ଟକର ଭାବରେ ଜଣାଯାଇଛି।
ଵସନ୍ତି ହି ମହାତ୍ମାନସ୍ତତ୍ର ସୂର୍ଯସମପ୍ରଭାଃ। ଦେଵୈରଭ୍ଯର୍ଥିତାଃ ସମ୍ଯଗ୍ ଦେଵରୂପା ମହର୍ଷଯଃ
ସେଠାରେ ବଡ଼ ମନ୍ଦିର ମହାର୍ଷିମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଦେବମାନେ ଭଲଭାବେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିବା, ଦେବ ଦେଖା ମହାର୍ଷିମାନେ।
କ୍ରୌଞ୍ଚସ୍ଯ ତୁ ଗୁହାଶ୍ଚାନ୍ଯାଃ ସାନୂନି ଶିଖରାଣି ଚ। ନିର୍ଦରାଶ୍ଚ ନିତମ୍ବାଶ୍ଚ ଵିଚେତଵ୍ଯାସ୍ତତସ୍ତତଃ
କ୍ରଉଞ୍ଚ ପାହାଡ଼ର ଅନ୍ୟ ଗୁହା, ଉତ୍ତଳ, ଶିଖର, ଖାତି ଏବଂ ନିତମ୍ବଗୁଡିକୁ ସମସ୍ତଠାରେ ଭଲଭାବେ ଖୋଜିବାକୁ ପଡିବ।
ଅଵୃକ୍ଷଂ କାମଶୈଲଂ ଚ ମାନସଂ ଵିହଗାଲଯମ୍। ନ ଗତିସ୍ତତ୍ର ଭୂତାନାଂ ଦେଵାନାଂ ନ ଚ ରକ୍ଷସାମ୍
ଏଠି ଅଛି ଗଛ ନଥିବା କାମ ପାହାଡ଼ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ମାନସ ଝିଅ; ଏଠି ଦେବ, ଭୂତ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସମାନେ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ସ ଚ ସର୍ଵୈର୍ଵିଚେତଵ୍ଯଃ ସସାନୁପ୍ରସ୍ଥଭୂଧରଃ। କ୍ରୌଞ୍ଚଂ ଗିରିମତିକ୍ରମ୍ଯ ମୈନାକୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ
ସେଇ କ୍ରଉଞ୍ଚ ପାହାଡ଼, ତାହାର ଢାଳ, ମାଠ ଓ ଚୂଡ଼ା ସହିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ତଲାଶ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଏହା ପାର୍ହେ ମୈନାକ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ମଯସ୍ଯ ଭଵନଂ ତତ୍ର ଦାନଵସ୍ଯ ସ୍ଵଯଂକୃତମ୍। ମୈନାକସ୍ତୁ ଵିଚେତଵ୍ଯଃ ସସାନୁପ୍ରସ୍ଥକନ୍ଦରଃ
ସେଠାରେ ଦାନବ ମୟାଙ୍କର ନିଜ ହାତରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମହଲ ଅଛି; ମୈନାକ ପାହାଡ଼, ତାହାର ଢାଳ, ମାଠ ଓ ଗୁହା ସହିତ, ମଧ୍ୟ ଭଲଭାବେ ତଲାଶ କରିବା ଦରକାର।
ସ୍ତ୍ରୀଣାମଶ୍ଵମୁଖୀନାଂ ତୁ ନିକେତସ୍ତତ୍ର ତତ୍ର ତୁ। ତଂ ଦେଶଂ ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ଆଶ୍ରମଂ ସିଦ୍ଧସେଵିତମ୍
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଘୋଡ଼ାମୁହଁ ଥିବା ମହିଳାମାନଙ୍କର ଘର ଅଛି; ସେ ଦେଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ, ସିଦ୍ଧମନ୍ଦିର ରହୁଥିବା ଏକ ଆଶ୍ରମ ଅଛି।
ସିଦ୍ଧା ଵୈଖାନସା ଯତ୍ର ଵାଲଖିଲ୍ଯାଶ୍ଚ ତାପସାଃ। ଵନ୍ଦିତଵ୍ଯାସ୍ତତଃ ସିଦ୍ଧାସ୍ତପସା ଵୀତକଲ୍ମଷାଃ
ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ବୈଖାନସ ଓ ବାଳଖିଲ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ବସନ୍ତି; ତପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ଏହି ନିଷ୍ପାପ ସିଦ୍ଧମାନେ ଆଦର ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯା ଚାପି ସୀତାଯାଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିର୍ଵିନଯାନ୍ଵିତୈଃ। ହେମପୁଷ୍କରସଂଛନ୍ନଂ ତତ୍ର ଵୈଖାନସଂ ସରଃ
ସେମାନଙ୍କୁ ନମ୍ରତା ସହିତ ସୀତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଖୋଜିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ସୁନା ଗୋଲାପ ଫୁଲରେ ଢାକିଥିବା ବୈଖାନସ ସରୋବର ଅଛି।
ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶୈର୍ହଂସୈର୍ଵିଚରିତଂ ଶୁଭୈଃ। ଔପଵାହ୍ଯଃ କୁବେରସ୍ଯ ସାର୍ଵଭୌମ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ସେଠାରେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସୁନ୍ଦର ହଂସମାନେ ଘୁରିବା କରନ୍ତି; ଏହାକୁ କୁବେରଙ୍କ ରାଜସ୍ନାନସ୍ଥଳୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଗଜଃ ପର୍ଯେତି ତଂ ଦେଶଂ ସଦା ସହ କରେଣୁଭିଃ। ତତ୍ ସରଃ ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ନଷ୍ଟଚନ୍ଦ୍ରଦିଵାକରମ୍। ଅନକ୍ଷତ୍ରଗଣଂ ଵ୍ଯୋମ ନିଷ୍ପଯୋଦମନାଦିତମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ହାତୀ ନିଜ ମାଦାମାନଙ୍କ ସହିତ ସବୁବେଳେ ଘୁରିବା କରେ; ସେ ସରୋବରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରା, ମେଘ ଓ ଆରମ୍ଭ ନଥିବା ଆକାଶ ଦେଖିବେ।
ଗଭସ୍ତିଭିରିଵାର୍କସ୍ଯ ସ ତୁ ଦେଶଃ ପ୍ରକାଶ୍ଯତେ। ଵିଶ୍ରାମ୍ଯଦ୍ଭିସ୍ତପଃସିଦ୍ଧୈର୍ଦେଵକଲ୍ପୈଃ ସ୍ଵଯଂପ୍ରଭୈଃ
ସେ ଦେଶ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିବା, ଦେବତା ସମାନ, ନିଜ ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଲୋକିତ ହୁଏ।
ତଂ ତୁ ଦେଶମତିକ୍ରମ୍ଯ ଶୈଲୋଦା ନାମ ନିମ୍ନଗା। ଉଭଯୋସ୍ତୀରଯୋସ୍ତସ୍ଯାଃ କୀଚକା ନାମ ଵେଣଵଃ
ସେ ଦେଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ, ଶୈଳୋଦା ନାମକ ଏକ ନଦୀ ବହେ; ତାହାର ଦୁଇ ପାରେ କିଚକ ନାମର ବାଁଶବନ ଅଛି।
ତେ ନଯନ୍ତି ପରଂ ତୀରଂ ସିଦ୍ଧାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯାନଯନ୍ତି ଚ। ଉତ୍ତରାଃ କୁରଵସ୍ତତ୍ର କୃତପୁଣ୍ଯପ୍ରତିଶ୍ରଯାଃ
ସେଇ ବାଁଶମାନେ ସିଦ୍ଧମାନେକୁ ଏପାରୁ ଓପାରେ ନେଇଯାନ୍ତି ଓ ଫେରାଇ ଆଣନ୍ତି; ସେଠାରେ ଉତ୍ତର କୁରୁ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟବାନମାନେ ବସନ୍ତି।