ସ୍ଫୀତାଞ୍ଜନପଦାନ୍ ରମ୍ଯାନ୍ ଵିପୁଲାନି ପୁରାଣି ଚ। ପୁଂନାଗଗହନଂ କୁକ୍ଷିଂ ବକୁଲୋଦ୍ଦାଲକାକୁଲମ୍
ସମୃଦ୍ଧ ଓ ସୁନ୍ଦର ଜନପଦ, ବିଶାଳ ପୁରାତନ ସହର, ପୁମ୍ନାଗ ଜଙ୍ଗଲ, କୁକ୍ଷି ଏବଂ ବକୁଳ ଓ ଉଦ୍ଦାଳକ ଗଛର ଘନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଖୋଜିବାକୁ ପଡିବ।
ତଥା କେତକଷଣ୍ଡାଂଶ୍ଚ ମାର୍ଗଧ୍ଵଂ ହରିପୁଙ୍ଗଵାଃ। ପ୍ରତ୍ଯକ୍ସ୍ରୋତୋଵହାଶ୍ଚୈଵ ନଦ୍ଯଃ ଶୀତଜଲାଃ ଶିଵାଃ
ଏହିପରି, ବାନରମାନେ, କେତକା ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଶୀତ ଓ ଶୁଭ ଜଳ ଭରିଥିବା ବିପରୀତ ଧାରାର ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜନ୍ତୁ।
ତାପସାନାମରଣ୍ଯାନି କାନ୍ତାରଗିରଯଶ୍ଚ ଯେ। ତତ୍ର ସ୍ଥଲୀର୍ମରୁପ୍ରାଯା ଅତ୍ଯୁଚ୍ଚଶିଶିରାଃ ଶିଲାଃ
ତାପସମାନେର ଅରଣ୍ୟ ଓ ଅଜଣା ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଏଠାରେ ବିଶାଳ ଶୁନା ଭୂମି ଏବଂ ବହୁତ ଉଚ୍ଚ ଓ ଶୀତ ଶିଳାମାନେ ଅଛି।
ଗିରିଜାଲାଵୃତାଂ ଦୁର୍ଗାଂ ମାର୍ଗିତ୍ଵା ପଶ୍ଚିମାଂ ଦିଶମ୍। ତତଃ ପଶ୍ଚିମମାଗମ୍ଯ ସମୁଦ୍ରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହଥ
ପାହାଡ଼ ଓ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ପଶ୍ଚିମ ଦିଶା ଖୋଜିବା ପରେ, ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଯିବା ଉଚିତ।
ତିମିନକ୍ରାକୁଲଜଲଂ ଗତ୍ଵା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଵାନରାଃ। ତତଃ କେତକଷଣ୍ଡେଷୁ ତମାଲଗହନେଷୁ ଚ
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ବାନରମାନେ, ତିମି ଓ ନକ୍ରରେ ଭରିଥିବା ଜଳ ଦେଖିବେ; ତାପରେ କେତକା ଜଙ୍ଗଲ ଓ ତମାଳ ଗଛର ଘନ ଅଞ୍ଚଳରେ—
କପଯୋ ଵିହରିଷ୍ଯନ୍ତି ନାରିକେଲଵନେଷୁ ଚ। ତତ୍ର ସୀତାଂ ଚ ମାର୍ଗଧ୍ଵଂ ନିଲଯଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ
ବାନରମାନେ ନାରିକେଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ; ସେଠାରେ ସୀତା ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ଖୋଜନ୍ତୁ।
ଵେଲାତଲନିଵିଷ୍ଟେଷୁ ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ। ମୁରଵୀପତ୍ତନଂ ଚୈଵ ରମ୍ଯଂ ଚୈଵ ଜଟାପୁରମ୍
ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଥିବା ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ, ମୁରବୀପଟ୍ଟନ ଓ ରମ୍ୟ ଜଟାପୁର ସହରରେ ଖୋଜନ୍ତୁ।
ଅଵନ୍ତୀମଙ୍ଗଲେପାଂ ଚ ତଥା ଚାଲକ୍ଷିତଂ ଵନମ୍। ରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ଚ ଵିଶାଲାନି ପତ୍ତନାନି ତତସ୍ତତଃ
ଅବନ୍ତୀ, ମଙ୍ଗଳେପା ଓ ଅଜଣା ଜଙ୍ଗଲରେ, ଏବଂ ବିଶାଳ ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ସହରମାନେରେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜନ୍ତୁ।
ସିନ୍ଧୁସାଗରଯୋଶ୍ଚୈଵ ସଂଗମେ ତତ୍ର ପର୍ଵତଃ। ମହାନ୍ ସୋମଗିରିର୍ନାମ ଶତଶୃଙ୍ଗୋ ମହାଦ୍ରୁମଃ
ସିନ୍ଧୁ ଓ ସାଗରର ସଂଗମରେ, ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହାକୁ ସୋମଗିରି କୁହାଯାଏ; ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶତ ଶିଖର ଓ ଏଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଅଛି।
ତତ୍ର ପ୍ରସ୍ଥେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ସିଂହାଃ ପକ୍ଷଗମାଃ ସ୍ଥିତାଃ। ତିମିମତ୍ସ୍ଯଗଜାଂଶ୍ଚୈଵ ନୀଡାନ୍ଯାରୋପଯନ୍ତି ତେ
ଏହି ପାହାଡ଼ର ସୁନ୍ଦର ପ୍ଲାଟୋଗୁଡିକରେ, ପଖା ଥିବା ସିଂହ ରହନ୍ତି; ସେମାନେ ତିମି, ମାଛ ଓ ହାତୀ ସହିତ ନିଜ ଘଉଁ ତିଆରି କରନ୍ତି।
ତାନି ନୀଡାନି ସିଂହାନାଂ ଗିରିଶୃଙ୍ଗଗତାଶ୍ଚ ଯେ। ଦୃପ୍ତାସ୍ତୃପ୍ତାଶ୍ଚ ମାତଙ୍ଗାସ୍ତୋଯଦସ୍ଵନନିଃସ୍ଵନାଃ
ସିଂହମାନଙ୍କର ଏହି ଘଉଁ ଓ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରର ଘଉଁଗୁଡିକ, ଅଭିମାନୀ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହାତୀମାନେ ରହନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ଡାକ୍ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶୁଣାଯାଏ।
ଵିଚରନ୍ତି ଵିଶାଲେଽସ୍ମିଂସ୍ତୋଯପୂର୍ଣେ ସମନ୍ତତଃ। ତସ୍ଯ ଶୃଙ୍ଗଂ ଦିଵସ୍ପର୍ଶଂ କାଞ୍ଚନଂ ଚିତ୍ରପାଦପମ୍
ଏହି ବିଶାଳ ଏଲାକା, ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସେମାନେ ଘୁଞ୍ଚିବା କରନ୍ତି; ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥାଏ, ସୁନା ରଙ୍ଗର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଶୋଭିତ।
ସର୍ଵମାଶୁ ଵିଚେତଵ୍ଯଂ କପିଭିଃ କାମରୂପିଭିଃ। କୋଟିଂ ତତ୍ର ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ କାଞ୍ଚନୀଂ ଶତଯୋଜନାମ୍
ଏହି ସବୁକୁ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବା ଦରକା, ଯେଉଁ କପିମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଆକାର ନେଇପାରନ୍ତି; ସେଠାରେ ସାଗରର ସୁନା ଶୂଣ୍ଡ, ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା।
ଦୁର୍ଦର୍ଶାଂ ପାରିଯାତ୍ରସ୍ଯ ଗତ୍ଵା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଵାନରାଃ। କୋଟ୍ଯସ୍ତତ୍ର ଚତୁର୍ଵିଂଶଦ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ତରସ୍ଵିନାମ୍
ପାରିୟାତ୍ର ପାହାଡ଼ର ଅପରିଚିତ ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ଓ କପିମାନେ, ସେଠାରେ ଚବିଶ କୋଟି ଦ୍ରୁତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦେଖିବେ।
ଵସନ୍ତ୍ଯଗ୍ନିନିକାଶାନାଂ ଘୋରାଣାଂ କାମରୂପିଣାମ୍। ପାଵକାର୍ଚିଃପ୍ରତୀକାଶାଃ ସମଵେତାଃ ସମନ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର, ଆକାର ବଦଳାଇପାରିବା ଜୀବମାନେ ରହନ୍ତି, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଭଳି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏକତ୍ରିତ।
ନାତ୍ଯାସାଦଯିତଵ୍ଯାସ୍ତେ ଵାନରୈର୍ଭୀମଵିକ୍ରମୈଃ। ନାଦେଯଂ ଚ ଫଲଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଦେଶାତ୍ କିଂଚିତ୍ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମୈଃ
ସେମାନେକୁ କପିମାନେ, ଦେହରେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିକଟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଦେଶରୁ କପିମାନେ କିଛି ଫଳ ନେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଦୁରାସଦା ହି ତେ ଵୀରାଃ ସତ୍ତ୍ଵଵନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ। ଫଲମୂଲାନି ତେ ତତ୍ର ରକ୍ଷନ୍ତେ ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ
ସେମାନେ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସାହସୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟ; ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ, ଏଠାରେ ଫଳ ଓ ମୂଳକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ତତ୍ର ଯତ୍ନଶ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯୋ ମାର୍ଗିତଵ୍ଯା ଚ ଜାନକୀ। ନହି ତେଭ୍ଯୋ ଭଯଂ କିଂଚିତ୍ କପିତ୍ଵମନୁଵର୍ତତାମ୍
ଏଠାରେ ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଦରକା, ଓ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ଦରକା; କପିମାନେ ନିଜ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ କିଛି ଭୟ ନାହିଁ।
ତତ୍ର ଵୈଦୂର୍ଯଵର୍ଣାଭୋ ଵଜ୍ରସଂସ୍ଥାନସଂସ୍ଥିତଃ। ନାନାଦ୍ରୁମଲତାକୀର୍ଣୋ ଵଜ୍ରୋ ନାମ ମହାଗିରିଃ
ଏଠାରେ ବୈଦୂର୍ୟ ରଙ୍ଗର, ହୀରା ଭଳି ଆକାରର, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତାରେ ଢାକା, ବଜ୍ର ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ଶ୍ରୀମାନ୍ ସମୁଦିତସ୍ତତ୍ର ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ସମମ୍। ଗୁହାସ୍ତତ୍ର ଵିଚେତଵ୍ଯାଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ
ଏଠାରେ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଶ୍ରୀମୟ ଏଲାକା ଅଛି; ଓ କପିମାନେ, ଏଠାରେ ଗୁହାଗୁଡିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଖୋଜିବା ଦରକା।
ଚତୁର୍ଭାଗେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଚକ୍ରଵାନ୍ ନାମ ପର୍ଵତଃ। ତତ୍ର ଚକ୍ରଂ ସହସ୍ରାରଂ ନିର୍ମିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ସାଗରର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ, ଚକ୍ରବାନ୍ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଅଛି; ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଦ୍ୱାରା ହଜାର ରାଉଁ ଥିବା ଚକ୍ର ତିଆରି ହୋଇଛି।
ତତ୍ର ପଞ୍ଚଜନଂ ହତ୍ଵା ହଯଗ୍ରୀଵଂ ଚ ଦାନଵମ୍। ଆଜହାର ତତଶ୍ଚକ୍ରଂ ଶଙ୍ଖଂ ଚ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ସେଠାରେ ପଞ୍ଚଜନ ଓ ହୟଗ୍ରୀବ ଦାନବକୁ ମାରି, ପରମ ପୁରୁଷ ଚକ୍ର ଓ ଶଂଖ ନେଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ସାନୁଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ଵିଶାଲାସୁ ଗୁହାସୁ ଚ। ରାଵଣଃ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ
ଏହି ପାହାଡ଼ର ସୁନ୍ଦର ଢାଳ ଓ ବିଶାଳ ଗୁହାଗୁଡିକରେ, ରାବଣ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଖୋଜିବା ଦରକା।
ଯୋଜନାନି ଚତୁଃଷଷ୍ଟିର୍ଵରାହୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ। ସୁଵର୍ଣଶୃଙ୍ଗଃ ସୁମହାନଗାଧେ ଵରୁଣାଲଯେ
ଚଉଷଠି ଯୋଜନ ଦୂରରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହାକୁ ବରାହ କୁହାଯାଏ; ଏହି ପାହାଡ଼ର ସୁନା ଶିଖର ଅଛି, ବଡ଼ ଓ ଭଳି ଗଭୀର ଭାରୁଣର ଅଞ୍ଚଳରେ।
ତତ୍ର ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଂ ନାମ ଜାତରୂପମଯଂ ପୁରମ୍। ଯସ୍ମିନ୍ ଵସତି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ନରକୋ ନାମ ଦାନଵଃ
ସେଠାରେ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ ନାମକ ସହର ଅଛି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁନାରେ ତିଆରି; ଏଠାରେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ନରକ ଦାନବ ରହିଥାଏ।
ତତ୍ର ସାନୁଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ଵିଶାଲାସୁ ଗୁହାସୁ ଚ। ରାଵଣଃ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ
ଏହି ପାହାଡ଼ର ସୁନ୍ଦର ଢାଳ ଓ ବିଶାଳ ଗୁହାଗୁଡିକରେ, ରାବଣ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଖୋଜିବା ଦରକା।
ତମତିକ୍ରମ୍ଯ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ କାଞ୍ଚନାନ୍ତରଦର୍ଶନମ୍। ପର୍ଵତଃ ସର୍ଵସୌଵର୍ଣୋ ଧାରାପ୍ରସ୍ରଵଣାଯୁତଃ
ସେ ଶୈଳରାଜକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଯେଉଁଠି ସୁନାର ଭିତର ଦେଖାଯାଏ, ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁନାର ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଝରଣା ଚୁହୁଁଁ ଚୁହୁଁଁ ଝରିଯାଉଛି।
ତଂ ଗଜାଶ୍ଚ ଵରାହାଶ୍ଚ ସିଂହା ଵ୍ଯାଘ୍ରାଶ୍ଚ ସର୍ଵତଃ। ଅଭିଗର୍ଜନ୍ତି ସତତଂ ତେନ ଶବ୍ଦେନ ଦର୍ପିତାଃ
ସେଠି ହାତୀ, ଶୁଆ, ସିଂହ ଓ ବାଘ ଚାରିପାଖରେ ସବୁବେଳେ ଗର୍ଜନ କରି, ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ଗର୍ବିତ ହେଇ ରହନ୍ତି।
ଯସ୍ମିନ୍ ହରିହଯଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପାକଶାସନଃ। ଅଭିଷିକ୍ତଃ ସୁରୈ ରାଜା ମେଘୋ ନାମ ସ ପର୍ଵତଃ
ସେଇ ପାହାଡ଼ରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଓ ବୃତ୍ର ସଂହାରକ, ଦେବମାନେ ରାଜା ଭାବରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିଥିଲେ; ସେ ପାହାଡ଼କୁ 'ମେଘ' ଭାବେ ଡାକାଯାଏ।
ତମତିକ୍ରମ୍ଯ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ ମହେନ୍ଦ୍ରପରିପାଲିତମ୍। ଷଷ୍ଟିଂ ଗିରିସହସ୍ରାଣି କାଞ୍ଚନାନି ଗମିଷ୍ଯଥ
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷାଧୀନ ଶୈଳରାଜକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ତୁମେ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ସୁନାର ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିବ।