ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥାଦିତ୍ଯସଂକାଶମଗସ୍ତ୍ଯମୃଷିସତ୍ତମମ୍ । ତତସ୍ତେନାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତାଃ ପ୍ରସନ୍ନେନ ମହାତ୍ମନା
ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ମହାନ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବ; ତାଙ୍କର ଦୟାରେ ଅନୁମତି ମିଳିବ।
ତାମ୍ରପର୍ଣୀଂ ଗ୍ରାହଜୁଷ୍ଟାଂ ତରିଷ୍ଯଥ ମହାନଦୀମ୍। ସା ଚନ୍ଦନଵନୈଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଦ୍ଵୀପଵାରିଣୀ
ତୁମେ ମହାନ ତାମ୍ରପର୍ଣୀ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବ, ଯେଉଁଠି ମଗର ରହିଛି, ଏହି ନଦୀରେ ଦ୍ୱୀପ ଲୁଚିଥାଏ ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶୋଭିତ।
କାନ୍ତେଵ ଯୁଵତୀ କାନ୍ତଂ ସମୁଦ୍ରମଵଗାହତେ। ତତୋ ହେମମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ମୁକ୍ତାମଣିଵିଭୂଷିତମ୍
ସୁନ୍ଦର ଯୁବତୀ ଯେପରି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ, ସେପରି ଏହି ନଦୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ; ତାପରେ ତୁମେ ମୁକ୍ତା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ସୁନା ଦ୍ୱାରକୁ ଦେଖିବ।
ଯୁକ୍ତଂ କଵାଟଂ ପାଣ୍ଡ୍ଯାନାଂ ଗତା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଵାନରାଃ। ତତଃ ସମୁଦ୍ରମାସାଦ୍ଯ ସମ୍ପ୍ରଧାର୍ଯାର୍ଥନିଶ୍ଚଯମ୍
ପାଣ୍ଡ୍ୟ ଦେଶର ଦ୍ୱାର ଲଗାଯାଇଥିବା ସେଠାକୁ ତୁମେ ପହଞ୍ଚିବ; ତାପରେ ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ଯାଇ, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଭଲଭାବରେ ବିଚାର କର।
ଅଗସ୍ତ୍ଯେନାନ୍ତରେ ତତ୍ର ସାଗରେ ଵିନିଵେଶିତଃ। ଚିତ୍ରସାନୁନଗଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ
ସେଠାରେ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଶ୍ରୀମୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଶିଖର ଥିବା ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ଜାତରୂପମଯଃ ଶ୍ରୀମାନଵଗାଢୋ ମହାର୍ଣଵମ୍। ନାନାଵିଧୈର୍ନଗୈଃ ଫୁଲ୍ଲୈର୍ଲତାଭିଶ୍ଚୋପଶୋଭିତମ୍
ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର ଦ୍ୱୀପ ଅଛି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଥିବା ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଲତାରେ ଶୋଭିତ।
ଦେଵର୍ଷିଯକ୍ଷପ୍ରଵରୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ଶୋଭିତମ୍। ସିଦ୍ଧଚାରଣସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ପ୍ରକୀର୍ଣଂ ସୁମନୋରମମ୍
ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଦେବତା, ଋଷି, ଯକ୍ଷ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ରହିଥିବାରୁ ଅତି ଶୋଭାମୟ; ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଠି ହୋଇ ଏହାକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦମୟ କରିଛନ୍ତି।
ତମୁପୈତି ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସଦା ପର୍ଵସୁ ପର୍ଵସୁ। ଦ୍ଵୀପସ୍ତସ୍ଯାପରେ ପାରେ ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୃତଃ
ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବ ଅବସରରେ ସେଠାକୁ ଆସନ୍ତି; ସେଠାର ଅନ୍ୟ ପାରେ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏକ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି।
ଅଗମ୍ଯୋ ମାନୁଷୈର୍ଦୀପ୍ତସ୍ତଂ ମାର୍ଗଧ୍ଵଂ ସମନ୍ତତଃ। ତତ୍ର ସର୍ଵାତ୍ମନା ସୀତା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯା ଵିଶେଷତଃ
ମଣିଷମାନେ ଯାଇପାରିବେନି ଏମିତି ତେଜସ୍ୱୀ ସେଠାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଖୋଜିବା; ସେଠାରେ ବିଶେଷ କରି ସୀତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଖୋଜିବା।
ସ ହି ଦେଶସ୍ତୁ ଵଧ୍ଯସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ରାକ୍ଷସାଧିପତେର୍ଵାସଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷସମଦ୍ଯୁତେଃ
ଏହି ଦେଶ ହେଉଛି ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କର ନିବାସ, ଯିଏ ରାକ୍ଷସମାନେର ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ତାଙ୍କର ତେଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ।
ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ତସ୍ଯ ତୁ ରାକ୍ଷସୀ। ଅଙ୍ଗାରକେତି ଵିଖ୍ଯାତା ଛାଯାମାକ୍ଷିପ୍ଯ ଭୋଜିନୀ
ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ରହେ, ଯାହା ଅଙ୍ଗାରକା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଛାୟାକୁ ଧରି ଖାଏ।
ଏଵଂ ନିଃସଂଶଯାନ୍ କୃତ୍ଵା ସଂଶଯାନ୍ନଷ୍ଟସଂଶଯାଃ। ମୃଗଯଧ୍ଵଂ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପତ୍ନୀମମିତତେଜସଃ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରି ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ, ଅସୀମ ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜାଙ୍କର ଜନ୍ମାନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଖୋଜ।
ତମତିକ୍ରମ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ସମୁଦ୍ରେ ଶତଯୋଜନେ। ଗିରିଃ ପୁଷ୍ପିତକୋ ନାମ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତଃ
ସେଠାରୁ ଆଉ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାକୁ 'ପୁଷ୍ପିତକ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ସେଠାକୁ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବହୁତ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ।
ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯାଂଶୁସଂକାଶଃ ସାଗରାମ୍ବୁସମାଶ୍ରଯଃ। ଭ୍ରାଜତେ ଵିପୁଲୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈରମ୍ବରଂ ଵିଲିଖନ୍ନିଵ
ସେ ପର୍ବତଟି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଲୋକ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସମୁଦ୍ରର ଜଳରେ ବିରାଜିତ । ଏହାର ବିଶାଳ ଶିଖରମାନେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ ।
ତସ୍ଯୈକଂ କାଞ୍ଚନଂ ଶୃଙ୍ଗଂ ସେଵତେ ଯଂ ଦିଵାକରଃ। ଶ୍ଵେତଂ ରାଜତମେକଂ ଚ ସେଵତେ ଯନ୍ନିଶାକରଃ। ନ ତଂ କୃତଘ୍ନାଃ ପଶ୍ଯନ୍ତି ନ ନୃଶଂସା ନ ନାସ୍ତିକାଃ
ସେ ପର୍ବତର ଏକ ସୁନା ଶିଖରକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଏକ ଧଳା ରୂପା ଶିଖରକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଉପାସନା କରନ୍ତି । ଯେମାନେ କୃତଘ୍ନ, କ୍ରୂର କିମ୍ବା ଅନାସ୍ଥାବାନ୍, ସେମାନେ ଏହି ପର୍ବତକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଶୈଲଂ ତଂ ଵିମାର୍ଗଥ ଵାନରାଃ। ତମତିକ୍ରମ୍ଯ ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ସୂର୍ଯଵାନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ
ଏହି ପବିତ୍ର ପର୍ବତକୁ ମାଥା ନମାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ଓ ବାନରମାନେ, ସେଠାରେ ଖୋଜ । ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟବତ୍ ନାମକ ଦୁର୍ଜୟ ପର୍ବତ ଅଛି ।
ଅଧ୍ଵନା ଦୁର୍ଵିଗାହେନ ଯୋଜନାନି ଚତୁର୍ଦଶ। ତତସ୍ତମପ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ଵୈଦ୍ଯୁତୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ
ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପଥ ବହୁତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଏବଂ ଚଉଦ ଯୋଜନ ଦୂର । ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି ।
ସର୍ଵକାମଫଲୈର୍ଵୃକ୍ଷୈଃ ସର୍ଵକାଲମନୋହରୈଃ। ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵରାର୍ହାଣି ମୂଲାନି ଚ ଫଲାନି ଚ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଫଳ ଦେଇଥିବା ଗଛ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ସମୟ ସମୟରେ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ । ସେଠାରେ ଉତ୍ତମ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇପାରିବ ।
ମଧୂନି ପୀତ୍ଵା ଜୁଷ୍ଟାନି ପରଂ ଗଚ୍ଛତ ଵାନରାଃ। ତତ୍ର ନେତ୍ରମନଃକାନ୍ତଃ କୁଞ୍ଜରୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ
ସେଠାରେ ମଧୁ ଖାଇ ଆଉ ଆଗକୁ ବଢ଼, ବାନରମାନେ । ସେଠାରେ ନେତ୍ର ଓ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା 'କୁଞ୍ଜର' ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଭଵନଂ ଯତ୍ର ନିର୍ମିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା। ତତ୍ର ଯୋଜନଵିସ୍ତାରମୁଚ୍ଛ୍ରିତଂ ଦଶଯୋଜନମ୍
ସେଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ନିବାସ ଅଛି, ଯାହାକୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଛନ୍ତି । ଏହା ଦଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଏକ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ ।
ଶରଣଂ କାଞ୍ଚନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ନାନାରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍। ତତ୍ର ଭୋଗଵତୀ ନାମ ସର୍ପାଣାମାଲଯଃ ପୁରୀ
ସେଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସୁନାର ଶରଣ ଅଛି, ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ । ସେଠାରେ 'ଭୋଗବତୀ' ନାମକ ସର୍ପମାନଙ୍କର ସହର ଅଛି ।
ଵିଶାଲରଥ୍ଯା ଦୁର୍ଧର୍ଷା ସର୍ଵତଃ ପରିରକ୍ଷିତା। ରକ୍ଷିତା ପନ୍ନଗୈର୍ଘୋରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରୈର୍ମହାଵିଷୈଃ
ସେ ସହରର ରାସ୍ତାମାନେ ବିଶାଳ ଏବଂ ଚାରିପାଖରୁ ବହୁତ ସୁରକ୍ଷିତ । ଏଠାରେ ଭୟଙ୍କର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଓ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପମାନେ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି ।
ସର୍ପରାଜୋ ମହାଘୋରୋ ଯସ୍ଯାଂ ଵସତି ଵାସୁକିଃ। ନିର୍ଯାଯ ମାର୍ଗିତଵ୍ଯା ଚ ସା ଚ ଭୋଗଵତୀ ପୁରୀ
ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପରାଜ ବାସୁକି ରହନ୍ତି । ସେ ସହର ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ଏହି ଭୋଗବତୀ ସହରକୁ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିବା ଉଚିତ ।
ତତ୍ର ଚାନନ୍ତରୋଦ୍ଦେଶା ଯେ କେଚନ ସମାଵୃତାଃ। ତଂ ଚ ଦେଶମତିକ୍ରମ୍ଯ ମହାନୃଷଭସଂସ୍ଥିତିଃ
ସେଠାରେ ପଡ଼ୋଶି ଅଞ୍ଚଳରେ ଯେଉଁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଥିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ, ମହାବଳୀ ବୃଷଭଙ୍କର ନିବାସ ଅଛି ।
ସର୍ଵରତ୍ନମଯଃ ଶ୍ରୀମାନୃଷଭୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ। ଗୋଶୀର୍ଷକଂ ପଦ୍ମକଂ ଚ ହରିଶ୍ଯାମଂ ଚ ଚନ୍ଦନମ୍
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଶ୍ରୀମାନ୍ 'ଋଷଭ' ପର୍ବତ ଅଛି । ସେଠାରେ ଗୋଶୀର୍ଷକ, ପଦ୍ମକ, ହରିଶ୍ୟାମ ଓ ଚନ୍ଦନ ଗଛ ଅଛି ।
ରୋହିତା ନାମ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଘୋରଂ ରକ୍ଷନ୍ତି ତଦ୍ଵନମ୍। ତତ୍ର ଗନ୍ଧର୍ଵପତଯଃ ପଞ୍ଚ ସୂର୍ଯସମପ୍ରଭାଃ
ସେଠାରେ 'ରୋହିତା' ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି । ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଗନ୍ଧର୍ବ ପ୍ରଧାନ ଅଛନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ।
ଶୈଲୂଷୋ ଗ୍ରାମଣୀଃ ଶିକ୍ଷଃ ଶୁକୋ ବଭ୍ରୁସ୍ତଥୈଵ ଚ। ରଵିସୋମାଗ୍ନିଵପୁଷାଂ ନିଵାସଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍
ସେଠାରେ ଶୈଳୂଷ, ଗ୍ରାମଣୀ, ଶିକ୍ଷ, ଶୁକ ଓ ବଭ୍ରୁ ରହନ୍ତି । ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକନ୍ତି ଏବଂ ସଦା ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।
ଅନ୍ତେ ପୃଥିଵ୍ଯା ଦୁର୍ଧର୍ଷାସ୍ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗଜିତଃ ସ୍ଥିତାଃ। ତତଃ ପରଂ ନ ଵଃ ସେଵ୍ଯଃ ପିତୃଲୋକଃ ସୁଦାରୁଣଃ
ପୃଥିବୀର ସୀମାନ୍ତରେ, ସେ ଅଜୟ ମହାପୁରୁଷମାନେ ରହନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି । ଏହାଠାରୁ ଆଗକୁ ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେଠାରେ ପିତୃଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ।
ରାଜଧାନୀ ଯମସ୍ଯୈଷା କଷ୍ଟେନ ତମସାଽଽଵୃତା। ଏତାଵଦେଵ ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଵୀରା ଵାନରପୁଂଗଵାଃ। ଶକ୍ଯଂ ଵିଚେତୁଂ ଗନ୍ତୁଂ ଵା ନାତୋ ଗତିମତାଂ ଗତିଃ
ଏହିଠାରେ ଯମଙ୍କର ରାଜଧାନୀ ଅଛି, ଯାହା ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକି ରହିଛି । ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର, ବାନରମାନେ, ତୁମେ ଖୋଜିପାରିବ ଓ ଯିବାକୁ ସମ୍ଭବ । ଏଠାଠାରୁ ଆଗକୁ ଚାଲିବା ପଥ ନାହିଁ ।
ସର୍ଵମେତତ୍ ସମାଲୋକ୍ଯ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦପି ଦୃଶ୍ଯତେ। ଗତିଂ ଵିଦିତ୍ଵା ଵୈଦେହ୍ଯାଃ ସଂନିଵର୍ତିତୁମର୍ହଥ
ଏସବୁ ଦେଖିବା ପରେ ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଦେଖିପାରିବ, ଭଲଭାବେ ଜାଣିବା ପରେ, ସୀତାଙ୍କର ଖବର ମିଳିଲେ, ତୁମେ ଫେରିଯିବା ଉଚିତ ।