ଏତାଵଦ୍ ଵାନରୈଃ ଶକ୍ଯଂ ଗନ୍ତୁଂ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵାଃ। ଅଭାସ୍କରମମର୍ଯାଦଂ ନ ଜାନୀମସ୍ତତଃ ପରମ୍
ବାନରମାନେ, ଏଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିବା ସମ୍ଭବ; ଏହା ପରେ ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ନାହିଁ, ସୀମା ନାହିଁ, ସେଠା ବିଷୟରେ ଆମେ କିଛି ଜାଣୁନାହିଁ।
ଅଭିଗମ୍ଯ ତୁ ଵୈଦେହୀଂ ନିଲଯଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ। ମାସେ ପୂର୍ଣେ ନିଵର୍ତଧ୍ଵମୁଦଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପର୍ଵତମ୍
ବୈଦେହୀ ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠୁଥିବା ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ଏକ ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ତୁମେ ଫେରିଆସ।
ଊର୍ଧ୍ଵଂ ମାସାନ୍ନ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଵସନ୍ ଵଧ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ମମ। ସିଦ୍ଧାର୍ଥାଃ ସଂନିଵର୍ତଧ୍ଵମଧିଗମ୍ଯ ଚ ମୈଥିଲୀମ୍
ଏକ ମାସ ଠାରୁ ଅଧିକ ରୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦି ରୁହିବ, ତେବେ ମୋର କ୍ରୋଧ ଭୋଗିବାକୁ ପଡିବ। ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ମିଳିଲେ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାର୍ଥକ କରି, ତୁମେ ଫେରିଆସ।
ମହେନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତାଂ ଵନଷଣ୍ଡମଣ୍ଡିତାଂ ଦିଶଂ ଚରିତ୍ଵା ନିପୁଣେନ ଵାନରାଃ। ଅଵାପ୍ଯ ସୀତାଂ ରଘୁଵଂଶଜପ୍ରିଯାଂ ତତୋ ନିଵୃତ୍ତାଃ ସୁଖିନୋ ଭଵିଷ୍ଯଥ
ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ ଓ ତାହାର ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖି, ରଘୁବଂଶର ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କୁ ମିଳି, ବାନରମାନେ, ତୁମେ ସୁଖରେ ଫେରିଆସିବ।
thumb|ଏକଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଏକଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଏବେ ଚଳିଛି ଚୁଆଳିସ ଶ୍ଲୋକ। ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଏହା ଚୁଆଳିସ ଅଧ୍ୟାୟ।
ତତଃ ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତନ୍ମହଦ୍ଵାନରଂ ବଲମ୍। ଦକ୍ଷିଣାଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଵାନରାନଭିଲକ୍ଷିତାନ୍
ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ବାନର ସେନାକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପଠାଇଲେ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ ବାନରମାନେ ଦକ୍ଷିଣାପ୍ରଦେଶକୁ ଯିବାକୁ ଦେଲେ।
ନୀଲମଗ୍ନିସୁତଂ ଚୈଵ ହନୂମନ୍ତଂ ଚ ଵାନରମ୍। ପିତାମହସୁତଂ ଚୈଵ ଜାମ୍ବଵନ୍ତଂ ମହୌଜସମ୍
ସେ ନୀଳ, ଅଗ୍ନିର ପୁଅ, ହନୁମାନ ଓ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପିତାମହଙ୍କ ପୁଅ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ।
ସୁହୋତ୍ରଂ ଚ ଶରାରିଂ ଚ ଶରଗୁଲ୍ମଂ ତଥୈଵ ଚ। ଗଜଂ ଗଵାକ୍ଷଂ ଗଵଯଂ ସୁଷେଣଂ ଵୃଷଭଂ ତଥା
ସୁହୋତ୍ର, ଶରାରି, ଶରଗୁଲ୍ମ, ଗଜ, ଗବାକ୍ଷ, ଗବୟ, ସୁଷେଣ ଓ ବୃଷଭଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ।
ମୈନ୍ଦଂ ଚ ଦ୍ଵିଵିଦଂ ଚୈଵ ସୁଷେଣଂ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍। ଉଲ୍କାମୁଖମନଙ୍ଗଂ ଚ ହୁତାଶନସୁତାଵୁଭୌ
ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ସୁଷେଣ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ଉଲ୍କାମୁଖ, ଅନଙ୍ଗ ଓ ଦୁଇ ହୁତାଶନ ପୁଅଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ।
ଅଙ୍ଗଦପ୍ରମୁଖାନ୍ ଵୀରାନ୍ ଵୀରଃ କପିଗଣେଶ୍ଵରଃ। ଵେଗଵିକ୍ରମସମ୍ପନ୍ନାନ୍ ସଂଦିଦେଶ ଵିଶେଷଵିତ୍
ବୀର କପିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ, ତିବ୍ର ଗତି ଓ ଶକ୍ତି ଥିବା ସେମାନେ ଯାଉଥିବା ବାନରମାନେକୁ ଅଦେଶ ଦେଲେ।
ତେଷାମଗ୍ରେସରଂ ଚୈଵ ବୃହଦ୍ବଲମଥାଙ୍ଗଦମ୍। ଵିଧାଯ ହରିଵୀରାଣାମାଦିଶଦ୍ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଅଗ୍ରନାୟକ କରି, ସେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଯେ କେଚନ ସମୁଦ୍ଦେଶାସ୍ତସ୍ଯାଂ ଦିଶି ସୁଦୁର୍ଗମାଃ। କପୀଶଃ କପିମୁଖ୍ଯାନାଂ ସ ତେଷାଂ ସମୁଦାହରତ୍
ସେଇ ଦିଗରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ବାନରମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କପିନାୟକ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ।
ସହସ୍ରଶିରସଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ନାନାଦ୍ରୁମଲତାଯୁତମ୍। ନର୍ମଦାଂ ଚ ନଦୀଂ ରମ୍ଯାଂ ମହୋରଗନିଷେଵିତାମ୍
ହଜାର ଚୂଡ଼ା ଥିବା ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତାରେ ଭରିଥିବା, ଚମତ୍କାର ନର୍ମଦା ନଦୀ, ଯେଉଁଠି ବଡ଼ ସାପମାନେ ରହନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ।
ତତୋ ଗୋଦାଵରୀଂ ରମ୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣଵେଣୀଂ ମହାନଦୀମ୍। ଵରଦାଂ ଚ ମହାଭାଗାଂ ମହୋରଗନିଷେଵିତାମ୍। ମେଖଲାନୁତ୍କଲାଂଶ୍ଚୈଵ ଦଶାର୍ଣନଗରାଣ୍ଯପି
ତାପରେ ସୁନ୍ଦର ଗୋଦାବରୀ, ବଡ଼ କୃଷ୍ଣାବେଣୀ ନଦୀ, ମହାନ ବରଦା ନଦୀ, ଯେଉଁଠି ବଡ଼ ସାପମାନେ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ମେଖଳା, ଉତ୍କଳ ଓ ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ନଗରମାନେ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ।
ଆବ୍ରଵନ୍ତୀମଵନ୍ତୀଂ ଚ ସର୍ଵମେଵାନୁପଶ୍ଯତ। ଵିଦର୍ଭାନୃଷ୍ଟିକାଂଶ୍ଚୈଵ ରମ୍ଯାନ୍ ମାହିଷକାନପି
ଅବ୍ରବନ୍ତୀ ଏବଂ ଅବନ୍ତୀ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେଶକୁ ଭଲଭାବରେ ଦେଖିବାକୁ, ଏହାପରେ ବିଦର୍ଭ, ଋଷ୍ଟିକ ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ ମାହିଷକ ଦେଶକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ।
ତଥା ଵଙ୍ଗାନ୍ କଲିଙ୍ଗାଂଶ୍ଚ କୌଶିକାଂଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ। ଅନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯଂ ସପର୍ଵତନଦୀଗୁହମ୍
ଏହିପରି ଭାବରେ ବଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ ଏବଂ କୌଶିକ ଦେଶକୁ ଚାରିପାଖରେ ଖୋଜିବା; ତାପରେ ପାହାଡ଼, ନଦୀ ଓ ଗୁହାରେ ଭରିଥିବା ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଖୋଜିବା।
ନଦୀଂ ଗୋଦାଵରୀଂ ଚୈଵ ସର୍ଵମେଵାନୁପଶ୍ଯତ। ତଥୈଵାନ୍ଧ୍ରାଂଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଡ୍ରାଂଶ୍ଚ ଚୋଲାନ୍ ପାଣ୍ଡ୍ଯାଂଶ୍ଚ କେରଲାନ୍
ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଖିବା; ଏହିପରି ଆନ୍ଧ୍ର, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ଚୋଳ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ ଏବଂ କେରଳ ଦେଶକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା।
ଅଯୋମୁଖଶ୍ଚ ଗନ୍ତଵ୍ଯଃ ପର୍ଵତୋ ଧାତୁମଣ୍ଡିତଃ। ଵିଚିତ୍ରଶିଖରଃ ଶ୍ରୀମାଂଶ୍ଚିତ୍ରପୁଷ୍ପିତକାନନଃ
ଧାତୁରେ ଭରିଥିବା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଶିଖର ଓ ରଙ୍ଗିନ ଫୁଲରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ଅୟୋମୁଖ ପାହାଡ଼କୁ ଯିବାକୁ।
ସୁଚନ୍ଦନଵନୋଦ୍ଦେଶୋ ମାର୍ଗିତଵ୍ଯୋ ମହାଗିରିଃ। ତତସ୍ତାମାପଗାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ପ୍ରସନ୍ନସଲିଲାଶଯାମ୍
ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ ଜଙ୍ଗଲ ଥିବା ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଖୋଜିବା; ତାପରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଶାନ୍ତ ଜଳ ଥିବା ଦିବ୍ୟ ନଦୀକୁ ଦେଖିବା।
ତତ୍ର ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ କାଵେରୀଂ ଵିହୃତାମପ୍ସରୋଗଣୈଃ। ତସ୍ଯାସୀନଂ ନଗସ୍ଯାଗ୍ରେ ମଲଯସ୍ଯ ମହୌଜସମ୍
ସେଠାରେ ତୁମେ କାବେରୀ ନଦୀକୁ ଦେଖିବ, ଯେଉଁଠି ଅପ୍ସରାମାନେ ଖେଳୁଛନ୍ତି; ଏହି ନଦୀ ମଲୟ ପାହାଡ଼ର ଆଗରେ ଅଛି, ଯାହା ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥାଦିତ୍ଯସଂକାଶମଗସ୍ତ୍ଯମୃଷିସତ୍ତମମ୍ । ତତସ୍ତେନାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତାଃ ପ୍ରସନ୍ନେନ ମହାତ୍ମନା
ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ମହାନ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବ; ତାଙ୍କର ଦୟାରେ ଅନୁମତି ମିଳିବ।
ତାମ୍ରପର୍ଣୀଂ ଗ୍ରାହଜୁଷ୍ଟାଂ ତରିଷ୍ଯଥ ମହାନଦୀମ୍। ସା ଚନ୍ଦନଵନୈଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଦ୍ଵୀପଵାରିଣୀ
ତୁମେ ମହାନ ତାମ୍ରପର୍ଣୀ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବ, ଯେଉଁଠି ମଗର ରହିଛି, ଏହି ନଦୀରେ ଦ୍ୱୀପ ଲୁଚିଥାଏ ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶୋଭିତ।
କାନ୍ତେଵ ଯୁଵତୀ କାନ୍ତଂ ସମୁଦ୍ରମଵଗାହତେ। ତତୋ ହେମମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ମୁକ୍ତାମଣିଵିଭୂଷିତମ୍
ସୁନ୍ଦର ଯୁବତୀ ଯେପରି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ, ସେପରି ଏହି ନଦୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ; ତାପରେ ତୁମେ ମୁକ୍ତା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ସୁନା ଦ୍ୱାରକୁ ଦେଖିବ।
ଯୁକ୍ତଂ କଵାଟଂ ପାଣ୍ଡ୍ଯାନାଂ ଗତା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଵାନରାଃ। ତତଃ ସମୁଦ୍ରମାସାଦ୍ଯ ସମ୍ପ୍ରଧାର୍ଯାର୍ଥନିଶ୍ଚଯମ୍
ପାଣ୍ଡ୍ୟ ଦେଶର ଦ୍ୱାର ଲଗାଯାଇଥିବା ସେଠାକୁ ତୁମେ ପହଞ୍ଚିବ; ତାପରେ ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ଯାଇ, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଭଲଭାବରେ ବିଚାର କର।
ଅଗସ୍ତ୍ଯେନାନ୍ତରେ ତତ୍ର ସାଗରେ ଵିନିଵେଶିତଃ। ଚିତ୍ରସାନୁନଗଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ
ସେଠାରେ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଶ୍ରୀମୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଶିଖର ଥିବା ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ଜାତରୂପମଯଃ ଶ୍ରୀମାନଵଗାଢୋ ମହାର୍ଣଵମ୍। ନାନାଵିଧୈର୍ନଗୈଃ ଫୁଲ୍ଲୈର୍ଲତାଭିଶ୍ଚୋପଶୋଭିତମ୍
ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର ଦ୍ୱୀପ ଅଛି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଥିବା ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଲତାରେ ଶୋଭିତ।
ଦେଵର୍ଷିଯକ୍ଷପ୍ରଵରୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ଶୋଭିତମ୍। ସିଦ୍ଧଚାରଣସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ପ୍ରକୀର୍ଣଂ ସୁମନୋରମମ୍
ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଦେବତା, ଋଷି, ଯକ୍ଷ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ରହିଥିବାରୁ ଅତି ଶୋଭାମୟ; ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଠି ହୋଇ ଏହାକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦମୟ କରିଛନ୍ତି।
ତମୁପୈତି ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସଦା ପର୍ଵସୁ ପର୍ଵସୁ। ଦ୍ଵୀପସ୍ତସ୍ଯାପରେ ପାରେ ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୃତଃ
ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବ ଅବସରରେ ସେଠାକୁ ଆସନ୍ତି; ସେଠାର ଅନ୍ୟ ପାରେ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏକ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି।
ଅଗମ୍ଯୋ ମାନୁଷୈର୍ଦୀପ୍ତସ୍ତଂ ମାର୍ଗଧ୍ଵଂ ସମନ୍ତତଃ। ତତ୍ର ସର୍ଵାତ୍ମନା ସୀତା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯା ଵିଶେଷତଃ
ମଣିଷମାନେ ଯାଇପାରିବେନି ଏମିତି ତେଜସ୍ୱୀ ସେଠାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଖୋଜିବା; ସେଠାରେ ବିଶେଷ କରି ସୀତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଖୋଜିବା।
ସ ହି ଦେଶସ୍ତୁ ଵଧ୍ଯସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ରାକ୍ଷସାଧିପତେର୍ଵାସଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷସମଦ୍ଯୁତେଃ
ଏହି ଦେଶ ହେଉଛି ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କର ନିବାସ, ଯିଏ ରାକ୍ଷସମାନେର ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ତାଙ୍କର ତେଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ।