ଜଲୋଦଂ ସାଗରଂ ଶୀଘ୍ରଂ ସର୍ଵଭୂତଭଯାଵହମ୍। ତତ୍ର ତତ୍କୋପଜଂ ତେଜଃ କୃତଂ ହଯମୁଖଂ ମହତ୍
ତାପରେ ତୁମେ ଜଳୋଦ ନାମକ ଶୀଘ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିବେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ। ସେଠାରେ ଏକ ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତି ଘୋଡ଼ାମୁହଁ ଆକାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
ଅସ୍ଯାହୁସ୍ତନ୍ମହାଵେଗମୋଦନଂ ସଚରାଚରମ୍। ତତ୍ର ଵିକ୍ରୋଶତାଂ ନାଦୋ ଭୂତାନାଂ ସାଗରୌକସାମ୍। ଶ୍ରୂଯତେ ଚାସମର୍ଥାନାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଭୂଦ୍ ଵଡଵାମୁଖମ୍
ଏହି ଶକ୍ତିର ଭୟଙ୍କର ଗତି ସମସ୍ତ ଚଳାଞ୍ଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହାର ମୁହଁରେ ଖେଚିଯାନ୍ତି। ସେଠାରେ ସମୁଦ୍ରବାସୀ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ବଡ଼ବାମୁଖକୁ ଦେଖି ଅସହାୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ସ୍ଵାଦୂଦସ୍ଯୋତ୍ତରେ ତୀରେ ଯୋଜନାନି ତ୍ରଯୋଦଶ। ଜାତରୂପଶିଲୋ ନାମ ସୁମହାନ୍ କନକପ୍ରଭଃ
ସେଇ ମିଠା ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର ପାରେ, ତେର ଯୋଜନ ଦୂରେ, ଜାତରୂପଶିଳା ନାମର ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ସୁନାର ଆଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରତୀକାଶଂ ପନ୍ନଗଂ ଧରଣୀଧରମ୍। ପଦ୍ମପତ୍ରଵିଶାଲାକ୍ଷଂ ତତୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଵାନରାଃ
ସେଠି, ବାନରମାନେ, ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା ଏକ ନାଗରାଜକୁ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା ଦେଖିପାରିବ।
ଆସୀନଂ ପର୍ଵତସ୍ଯାଗ୍ରେ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତମ୍। ସହସ୍ରଶିରସଂ ଦେଵମନନ୍ତଂ ନୀଲଵାସସମ୍
ସେଇ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜିତ, ନୀଳବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଦେବତା ଅନନ୍ତ ବସିଛନ୍ତି।
ତ୍ରିଶିରାଃ କାଞ୍ଚନଃ କେତୁସ୍ତାଲସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ସ୍ଥାପିତଃ ପର୍ଵତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଵିରାଜତି ସଵେଦିକଃ
ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ପାହାଡ଼ ଶିଖରେ ତିନି ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ସୁନାର ପତାକା ଏକ ମଞ୍ଚ ଉପରେ ରଖାଯାଇଛି ଓ ତାହା ଦେଖିଲେ ଚମକିଉଠେ।
ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ଦିଶି ନିର୍ମାଣଂ କୃତଂ ତତ୍ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରୈଃ। ତତଃ ପରଂ ହେମମଯଃ ଶ୍ରୀମାନୁଦଯପର୍ଵତଃ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଦେବତାମାନେ ଏହି ଗଠନ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ଏକ ଶ୍ରୀମୟ, ସୁନାର ଉଦୟ ପର୍ବତ ଅଛି।
ତସ୍ଯ କୋଟିର୍ଦିଵଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତଯୋଜନମାଯତା। ଜାତରୂପମଯୀ ଦିଵ୍ଯା ଵିରାଜତି ସଵେଦିକା
ସେଇ ପର୍ବତର ଶିଖର ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଓ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଯାଏ। ସେଠି ଏକ ଦିବ୍ୟ, ସୁନାର ଶିଖର ମଞ୍ଚ ସହିତ ଚମକିଉଠେ।
ସାଲୈସ୍ତାଲୈସ୍ତମାଲୈଶ୍ଚ କର୍ଣିକାରୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିତୈଃ। ଜାତରୂପମଯୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ଶୋଭତେ ସୂର୍ଯସଂନିଭୈଃ
ସେଠି ସାଲ, ତାଳ, ତମାଳ ଓ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛ ଫୁଲିଥିବା ଦିବ୍ୟ ସୁନାରେ ତିଆରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି।
ତତ୍ର ଯୋଜନଵିସ୍ତାରମୁଚ୍ଛ୍ରିତଂ ଦଶଯୋଜନମ୍। ଶୃଙ୍ଗଂ ସୌମନସଂ ନାମ ଜାତରୂପମଯଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ସେଠି ଏକ ସଉମନସ ନାମକ ଶିଖର ଅଛି, ଯାହା ଦଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଓ ଏକ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଏହା ପ୍ରକୃତ ସୁନାର ତିଆରି।
ତତ୍ର ପୂର୍ଵଂ ପଦଂ କୃତ୍ଵା ପୁରା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ରିଵିକ୍ରମେ। ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଶିଖରେ ମେରୋଶ୍ଚକାର ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଏଠିରେ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ତିନି ପଦ ଚାଲିବାବେଳେ ପ୍ରଥମ ପଦ ରଖିଥିଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ସେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରେ ରଖିଥିଲେ।
ଉତ୍ତରେଣ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପଂ ଦିଵାକରଃ। ଦୃଶ୍ଯୋ ଭଵତି ଭୂଯିଷ୍ଠଂ ଶିଖରଂ ତନ୍ମହୋଚ୍ଛ୍ରଯମ୍
ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଘୂରି, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଚାରିପାଖରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ବିଶେଷକରି ସେଇ ବଡ଼ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଉପରେ।
ତତ୍ର ଵୈଖାନସା ନାମ ଵାଲଖିଲ୍ଯା ମହର୍ଷଯଃ। ପ୍ରକାଶମାନା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସୂର୍ଯଵର୍ଣାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ
ସେଠି ବୈଖାନସ ନାମକ ବାଲଖିଲ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିବା ତପସ୍ବୀ।
ଅଯଂ ସୁଦର୍ଶନୋ ଦ୍ଵୀପଃ ପୁରୋ ଯସ୍ଯ ପ୍ରକାଶତେ। ତସ୍ମିଂସ୍ତେଜଶ୍ଚ ଚକ୍ଷୁଶ୍ଚ ସର୍ଵପ୍ରାଣଭୃତାମପି
ଏହି ସୁଦର୍ଶନ ଦ୍ୱୀପ ତୁମେ ଆଗରେ ଦେଖୁଛ। ଏଠିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ତେଜ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଅଛି।
ଶୈଲସ୍ଯ ତସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେଷୁ କନ୍ଦରେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ। ରାଵଣଃ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ
ସେଇ ପାହାଡ଼ର ପିଛା, ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁମେ ସିତା ସହିତ ରାବଣଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଖୋଜିବା।
କାଞ୍ଚନସ୍ଯ ଚ ଶୈଲସ୍ଯ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ଆଵିଷ୍ଟା ତେଜସା ସଂଧ୍ଯା ପୂର୍ଵା ରକ୍ତା ପ୍ରକାଶତେ
ସୁନାର ପାହାଡ଼ ଓ ମହାନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜରେ ପୂର୍ବ ଦିଗର ସନ୍ଧ୍ୟା ଲାଲ ଆଭାରେ ଚମକୁଥାଏ।
ପୂର୍ଵମେତତ୍ କୃତଂ ଦ୍ଵାରଂ ପୃଥିଵ୍ଯା ଭୁଵନସ୍ଯ ଚ। ସୂର୍ଯସ୍ଯୋଦଯନଂ ଚୈଵ ପୂର୍ଵା ହ୍ଯେଷା ଦିଗୁଚ୍ଯତେ
ଏହିଠାରେ ପୃଥିବୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଏଠା ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠୁଥିବା ସ୍ଥାନ; ଏହି ଦିଗକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେଷୁ ନିର୍ଝରେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ। ରାଵଣଃ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ
ସେଇ ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା, ଝରଣା ଓ ଗୁହାମାନେ ଭିତରେ, ତୁମେ ସମସ୍ତଠାରେ ଭଲଭାବେ ରାବଣ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଖୋଜ।
ତତଃ ପରମଗମ୍ଯା ସ୍ଯାଦ୍ ଦିକ୍ପୂର୍ଵା ତ୍ରିଦଶାଵୃତା। ରହିତା ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯାଭ୍ଯାମଦୃଶ୍ଯା ତମସାଵୃତା
ତାହା ପରେ ଏକ ଅଗମ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦେବତାମାନେ ଘେରି ରଖିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାହାନ୍ତି, ସେଠା ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକି ରହିଛି ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହେଁ।
ଶୈଲେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ କନ୍ଦରେଷୁ ନଦୀଷୁ ଚ। ଯେ ଚ ନୋକ୍ତା ମଯୋଦ୍ଦେଶା ଵିଚେଯା ତେଷୁ ଜାନକୀ
ସେଇ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ଗୁହା ଓ ନଦୀମାନେ ଭିତରେ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ମୁଁ କହିନାହିଁ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜ।
ଏତାଵଦ୍ ଵାନରୈଃ ଶକ୍ଯଂ ଗନ୍ତୁଂ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵାଃ। ଅଭାସ୍କରମମର୍ଯାଦଂ ନ ଜାନୀମସ୍ତତଃ ପରମ୍
ବାନରମାନେ, ଏଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିବା ସମ୍ଭବ; ଏହା ପରେ ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ନାହିଁ, ସୀମା ନାହିଁ, ସେଠା ବିଷୟରେ ଆମେ କିଛି ଜାଣୁନାହିଁ।
ଅଭିଗମ୍ଯ ତୁ ଵୈଦେହୀଂ ନିଲଯଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ। ମାସେ ପୂର୍ଣେ ନିଵର୍ତଧ୍ଵମୁଦଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପର୍ଵତମ୍
ବୈଦେହୀ ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠୁଥିବା ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ଏକ ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ତୁମେ ଫେରିଆସ।
ଊର୍ଧ୍ଵଂ ମାସାନ୍ନ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଵସନ୍ ଵଧ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ମମ। ସିଦ୍ଧାର୍ଥାଃ ସଂନିଵର୍ତଧ୍ଵମଧିଗମ୍ଯ ଚ ମୈଥିଲୀମ୍
ଏକ ମାସ ଠାରୁ ଅଧିକ ରୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦି ରୁହିବ, ତେବେ ମୋର କ୍ରୋଧ ଭୋଗିବାକୁ ପଡିବ। ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ମିଳିଲେ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାର୍ଥକ କରି, ତୁମେ ଫେରିଆସ।
ମହେନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତାଂ ଵନଷଣ୍ଡମଣ୍ଡିତାଂ ଦିଶଂ ଚରିତ୍ଵା ନିପୁଣେନ ଵାନରାଃ। ଅଵାପ୍ଯ ସୀତାଂ ରଘୁଵଂଶଜପ୍ରିଯାଂ ତତୋ ନିଵୃତ୍ତାଃ ସୁଖିନୋ ଭଵିଷ୍ଯଥ
ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ ଓ ତାହାର ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖି, ରଘୁବଂଶର ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କୁ ମିଳି, ବାନରମାନେ, ତୁମେ ସୁଖରେ ଫେରିଆସିବ।
thumb|ଏକଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଏକଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଏବେ ଚଳିଛି ଚୁଆଳିସ ଶ୍ଲୋକ। ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଏହା ଚୁଆଳିସ ଅଧ୍ୟାୟ।
ତତଃ ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତନ୍ମହଦ୍ଵାନରଂ ବଲମ୍। ଦକ୍ଷିଣାଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଵାନରାନଭିଲକ୍ଷିତାନ୍
ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ବାନର ସେନାକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପଠାଇଲେ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ ବାନରମାନେ ଦକ୍ଷିଣାପ୍ରଦେଶକୁ ଯିବାକୁ ଦେଲେ।
ନୀଲମଗ୍ନିସୁତଂ ଚୈଵ ହନୂମନ୍ତଂ ଚ ଵାନରମ୍। ପିତାମହସୁତଂ ଚୈଵ ଜାମ୍ବଵନ୍ତଂ ମହୌଜସମ୍
ସେ ନୀଳ, ଅଗ୍ନିର ପୁଅ, ହନୁମାନ ଓ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପିତାମହଙ୍କ ପୁଅ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ।
ସୁହୋତ୍ରଂ ଚ ଶରାରିଂ ଚ ଶରଗୁଲ୍ମଂ ତଥୈଵ ଚ। ଗଜଂ ଗଵାକ୍ଷଂ ଗଵଯଂ ସୁଷେଣଂ ଵୃଷଭଂ ତଥା
ସୁହୋତ୍ର, ଶରାରି, ଶରଗୁଲ୍ମ, ଗଜ, ଗବାକ୍ଷ, ଗବୟ, ସୁଷେଣ ଓ ବୃଷଭଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ।
ମୈନ୍ଦଂ ଚ ଦ୍ଵିଵିଦଂ ଚୈଵ ସୁଷେଣଂ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍। ଉଲ୍କାମୁଖମନଙ୍ଗଂ ଚ ହୁତାଶନସୁତାଵୁଭୌ
ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ସୁଷେଣ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ଉଲ୍କାମୁଖ, ଅନଙ୍ଗ ଓ ଦୁଇ ହୁତାଶନ ପୁଅଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ।
ଅଙ୍ଗଦପ୍ରମୁଖାନ୍ ଵୀରାନ୍ ଵୀରଃ କପିଗଣେଶ୍ଵରଃ। ଵେଗଵିକ୍ରମସମ୍ପନ୍ନାନ୍ ସଂଦିଦେଶ ଵିଶେଷଵିତ୍
ବୀର କପିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ, ତିବ୍ର ଗତି ଓ ଶକ୍ତି ଥିବା ସେମାନେ ଯାଉଥିବା ବାନରମାନେକୁ ଅଦେଶ ଦେଲେ।