ତତ୍ରାସୁରା ମହାକାଯାଶ୍ଛାଯାଂ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ନିତ୍ଯଶଃ। ବ୍ରହ୍ମଣା ସମନୁଜ୍ଞାତା ଦୀର୍ଘକାଲଂ ବୁଭୁକ୍ଷିତାଃ
ସେଠାରେ, ମହାକାୟ ଅସୁରମାନେ ସଦା ଛାୟାକୁ ଧରିନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଭୁକ୍ତି ଅଭାବରେ।
ତଂ କାଲମେଘପ୍ରତିମଂ ମହୋରଗନିଷେଵିତମ୍। ଅଭିଗମ୍ଯ ମହାନାଦଂ ତୀର୍ଥେନୈଵ ମହୋଦଧିମ୍
ସେ ଦୁର୍ଗା ମেঘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ମହା ନାଗମାନେ ଯାଁଠି ରହନ୍ତି, ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପବିତ୍ର ଜଳ ଦେଖିବେ।
ତତୋ ରକ୍ତଜଲଂ ଭୀମଂ ଲୋହିତଂ ନାମ ସାଗରମ୍। ଗତ୍ଵା ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଥ ତାଂ ଚୈଵ ବୃହତୀଂ କୂଟଶାଲ୍ମଲୀମ୍
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ଲୋହିତ ନାମକ ସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯାହାର ଜଳ ରକ୍ତ ଭଳି ଲାଗେ, ବଡ଼ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ କୁଟ ଶାଲମଳୀ ଗଛକୁ ଦେଖିବେ।
ତତ୍ର ଶୈଲନିଭା ଭୀମା ମନ୍ଦେହା ନାମ ରାକ୍ଷସାଃ। ଶୈଲଶୃଙ୍ଗେଷୁ ଲମ୍ବନ୍ତେ ନାନାରୂପା ଭଯାଵହାଃ
ସେଠାରେ, ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର ମନ୍ଦେହ ନାମକ ରାକ୍ଷସମାନେ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଜଣା ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଲଟକି ରହନ୍ତି।
ତେ ପତନ୍ତି ଜଲେ ନିତ୍ଯଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯୋଦଯନଂ ପ୍ରତି। ଅଭିତପ୍ତାଃ ସ୍ମ ସୂର୍ଯେଣ ଲମ୍ବନ୍ତେ ସ୍ମ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ଜଳରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାପିତ, ପୁନିପୁନି ଶିଖରରେ ଲଟକି ଯାନ୍ତି।
ନିହତା ବ୍ରହ୍ମତେଜୋଭିରହନ୍ଯହନି ରାକ୍ଷସାଃ। ତତଃ ପାଣ୍ଡୁରମେଘାଭଂ କ୍ଷୀରୋଦଂ ନାମ ସାଗରମ୍
ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତେଜରେ ପ୍ରତିଦିନ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ତାପରେ, ପାଣ୍ଡୁ ମେଘ ସଦୃଶ କ୍ଷୀରୋଦ ନାମକ ସାଗରକୁ ଦେଖିବେ।
ଗତ୍ଵା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଦୁର୍ଧର୍ଷା ମୁକ୍ତାହାରମିଵୋର୍ମିଭିଃ। ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ମହାନ୍ ଶ୍ଵେତୋ ଋଷଭୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ମୁକ୍ତା ମାଳା ଭଳି ତରଙ୍ଗରେ ଭୂଷିତ ଭୟଙ୍କର ସାଗରକୁ ଦେଖିବେ; ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଧଳା ଋଷଭ ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧୈଃ କୁସୁମିତୈରାଚିତୈଶ୍ଚ ନଗୈର୍ଵୃତଃ। ସରଶ୍ଚ ରାଜତୈଃ ପଦ୍ମୈର୍ଜ୍ଵଲିତୈର୍ହେମକେସରୈଃ
ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲରେ ଢ଼କା ପାହାଡ଼ମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଛି; ଏଠାରେ ରଜତ ରଙ୍ଗର ଲାଲ ହେମ କେସର ଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ଝିଅ ଅଛି।
ନାମ୍ନା ସୁଦର୍ଶନଂ ନାମ ରାଜହଂସୈଃ ସମାକୁଲମ୍। ଵିବୁଧାଶ୍ଚାରଣା ଯକ୍ଷାଃ କିଂନରାଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ
ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ଏହି ହ୍ରଦଟି ରାଜହଂସମାନେ ଭରିଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦେବତା, ଚାରଣ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମିଳି ଏଠିକୁ ଆସନ୍ତି।
ହୃଷ୍ଟାଃ ସମଧିଗଚ୍ଛନ୍ତି ନଲିନୀଂ ତାଂ ରିରଂସଵଃ। କ୍ଷୀରୋଦଂ ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ତଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଵାନରାଃ
ସେମାନେ ଖୁସିରେ, ଏହି ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସନ୍ତି। ତୁମେମାନେ କ୍ଷୀରୋଦ ସମୁଦ୍ର କଟି ଏହାକୁ ଦେଖିପାରିବେ, ଓ ବାନରମାନେ।
ଜଲୋଦଂ ସାଗରଂ ଶୀଘ୍ରଂ ସର୍ଵଭୂତଭଯାଵହମ୍। ତତ୍ର ତତ୍କୋପଜଂ ତେଜଃ କୃତଂ ହଯମୁଖଂ ମହତ୍
ତାପରେ ତୁମେ ଜଳୋଦ ନାମକ ଶୀଘ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିବେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ। ସେଠାରେ ଏକ ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତି ଘୋଡ଼ାମୁହଁ ଆକାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
ଅସ୍ଯାହୁସ୍ତନ୍ମହାଵେଗମୋଦନଂ ସଚରାଚରମ୍। ତତ୍ର ଵିକ୍ରୋଶତାଂ ନାଦୋ ଭୂତାନାଂ ସାଗରୌକସାମ୍। ଶ୍ରୂଯତେ ଚାସମର୍ଥାନାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଭୂଦ୍ ଵଡଵାମୁଖମ୍
ଏହି ଶକ୍ତିର ଭୟଙ୍କର ଗତି ସମସ୍ତ ଚଳାଞ୍ଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହାର ମୁହଁରେ ଖେଚିଯାନ୍ତି। ସେଠାରେ ସମୁଦ୍ରବାସୀ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ବଡ଼ବାମୁଖକୁ ଦେଖି ଅସହାୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ସ୍ଵାଦୂଦସ୍ଯୋତ୍ତରେ ତୀରେ ଯୋଜନାନି ତ୍ରଯୋଦଶ। ଜାତରୂପଶିଲୋ ନାମ ସୁମହାନ୍ କନକପ୍ରଭଃ
ସେଇ ମିଠା ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର ପାରେ, ତେର ଯୋଜନ ଦୂରେ, ଜାତରୂପଶିଳା ନାମର ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ସୁନାର ଆଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରତୀକାଶଂ ପନ୍ନଗଂ ଧରଣୀଧରମ୍। ପଦ୍ମପତ୍ରଵିଶାଲାକ୍ଷଂ ତତୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଵାନରାଃ
ସେଠି, ବାନରମାନେ, ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା ଏକ ନାଗରାଜକୁ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା ଦେଖିପାରିବ।
ଆସୀନଂ ପର୍ଵତସ୍ଯାଗ୍ରେ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତମ୍। ସହସ୍ରଶିରସଂ ଦେଵମନନ୍ତଂ ନୀଲଵାସସମ୍
ସେଇ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜିତ, ନୀଳବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଦେବତା ଅନନ୍ତ ବସିଛନ୍ତି।
ତ୍ରିଶିରାଃ କାଞ୍ଚନଃ କେତୁସ୍ତାଲସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ସ୍ଥାପିତଃ ପର୍ଵତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଵିରାଜତି ସଵେଦିକଃ
ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ପାହାଡ଼ ଶିଖରେ ତିନି ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ସୁନାର ପତାକା ଏକ ମଞ୍ଚ ଉପରେ ରଖାଯାଇଛି ଓ ତାହା ଦେଖିଲେ ଚମକିଉଠେ।
ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ଦିଶି ନିର୍ମାଣଂ କୃତଂ ତତ୍ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରୈଃ। ତତଃ ପରଂ ହେମମଯଃ ଶ୍ରୀମାନୁଦଯପର୍ଵତଃ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଦେବତାମାନେ ଏହି ଗଠନ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ଏକ ଶ୍ରୀମୟ, ସୁନାର ଉଦୟ ପର୍ବତ ଅଛି।
ତସ୍ଯ କୋଟିର୍ଦିଵଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତଯୋଜନମାଯତା। ଜାତରୂପମଯୀ ଦିଵ୍ଯା ଵିରାଜତି ସଵେଦିକା
ସେଇ ପର୍ବତର ଶିଖର ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଓ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଯାଏ। ସେଠି ଏକ ଦିବ୍ୟ, ସୁନାର ଶିଖର ମଞ୍ଚ ସହିତ ଚମକିଉଠେ।
ସାଲୈସ୍ତାଲୈସ୍ତମାଲୈଶ୍ଚ କର୍ଣିକାରୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିତୈଃ। ଜାତରୂପମଯୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ଶୋଭତେ ସୂର୍ଯସଂନିଭୈଃ
ସେଠି ସାଲ, ତାଳ, ତମାଳ ଓ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛ ଫୁଲିଥିବା ଦିବ୍ୟ ସୁନାରେ ତିଆରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି।
ତତ୍ର ଯୋଜନଵିସ୍ତାରମୁଚ୍ଛ୍ରିତଂ ଦଶଯୋଜନମ୍। ଶୃଙ୍ଗଂ ସୌମନସଂ ନାମ ଜାତରୂପମଯଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ସେଠି ଏକ ସଉମନସ ନାମକ ଶିଖର ଅଛି, ଯାହା ଦଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଓ ଏକ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଏହା ପ୍ରକୃତ ସୁନାର ତିଆରି।
ତତ୍ର ପୂର୍ଵଂ ପଦଂ କୃତ୍ଵା ପୁରା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ରିଵିକ୍ରମେ। ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଶିଖରେ ମେରୋଶ୍ଚକାର ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଏଠିରେ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ତିନି ପଦ ଚାଲିବାବେଳେ ପ୍ରଥମ ପଦ ରଖିଥିଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ସେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରେ ରଖିଥିଲେ।
ଉତ୍ତରେଣ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପଂ ଦିଵାକରଃ। ଦୃଶ୍ଯୋ ଭଵତି ଭୂଯିଷ୍ଠଂ ଶିଖରଂ ତନ୍ମହୋଚ୍ଛ୍ରଯମ୍
ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଘୂରି, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଚାରିପାଖରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ବିଶେଷକରି ସେଇ ବଡ଼ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଉପରେ।
ତତ୍ର ଵୈଖାନସା ନାମ ଵାଲଖିଲ୍ଯା ମହର୍ଷଯଃ। ପ୍ରକାଶମାନା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସୂର୍ଯଵର୍ଣାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ
ସେଠି ବୈଖାନସ ନାମକ ବାଲଖିଲ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିବା ତପସ୍ବୀ।
ଅଯଂ ସୁଦର୍ଶନୋ ଦ୍ଵୀପଃ ପୁରୋ ଯସ୍ଯ ପ୍ରକାଶତେ। ତସ୍ମିଂସ୍ତେଜଶ୍ଚ ଚକ୍ଷୁଶ୍ଚ ସର୍ଵପ୍ରାଣଭୃତାମପି
ଏହି ସୁଦର୍ଶନ ଦ୍ୱୀପ ତୁମେ ଆଗରେ ଦେଖୁଛ। ଏଠିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ତେଜ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଅଛି।
ଶୈଲସ୍ଯ ତସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେଷୁ କନ୍ଦରେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ। ରାଵଣଃ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ
ସେଇ ପାହାଡ଼ର ପିଛା, ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁମେ ସିତା ସହିତ ରାବଣଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଖୋଜିବା।
କାଞ୍ଚନସ୍ଯ ଚ ଶୈଲସ୍ଯ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ଆଵିଷ୍ଟା ତେଜସା ସଂଧ୍ଯା ପୂର୍ଵା ରକ୍ତା ପ୍ରକାଶତେ
ସୁନାର ପାହାଡ଼ ଓ ମହାନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜରେ ପୂର୍ବ ଦିଗର ସନ୍ଧ୍ୟା ଲାଲ ଆଭାରେ ଚମକୁଥାଏ।
ପୂର୍ଵମେତତ୍ କୃତଂ ଦ୍ଵାରଂ ପୃଥିଵ୍ଯା ଭୁଵନସ୍ଯ ଚ। ସୂର୍ଯସ୍ଯୋଦଯନଂ ଚୈଵ ପୂର୍ଵା ହ୍ଯେଷା ଦିଗୁଚ୍ଯତେ
ଏହିଠାରେ ପୃଥିବୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଏଠା ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠୁଥିବା ସ୍ଥାନ; ଏହି ଦିଗକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେଷୁ ନିର୍ଝରେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ। ରାଵଣଃ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ
ସେଇ ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା, ଝରଣା ଓ ଗୁହାମାନେ ଭିତରେ, ତୁମେ ସମସ୍ତଠାରେ ଭଲଭାବେ ରାବଣ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଖୋଜ।
ତତଃ ପରମଗମ୍ଯା ସ୍ଯାଦ୍ ଦିକ୍ପୂର୍ଵା ତ୍ରିଦଶାଵୃତା। ରହିତା ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯାଭ୍ଯାମଦୃଶ୍ଯା ତମସାଵୃତା
ତାହା ପରେ ଏକ ଅଗମ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦେବତାମାନେ ଘେରି ରଖିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାହାନ୍ତି, ସେଠା ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକି ରହିଛି ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହେଁ।
ଶୈଲେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ କନ୍ଦରେଷୁ ନଦୀଷୁ ଚ। ଯେ ଚ ନୋକ୍ତା ମଯୋଦ୍ଦେଶା ଵିଚେଯା ତେଷୁ ଜାନକୀ
ସେଇ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ଗୁହା ଓ ନଦୀମାନେ ଭିତରେ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ମୁଁ କହିନାହିଁ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜ।