ଶୈଲାଭଂ ମେଘନିର୍ଘୋଷମୂର୍ଜିତଂ ପ୍ଲଵଗେଶ୍ଵରମ୍। ସୋମସୂର୍ଯନିଭୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵାନରୈର୍ଵାନରୋତ୍ତମ
ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦେହ ଓ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ସ୍ୱର ଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାନରମାନେ ସହିତ ବଳଶାଳୀ ବିନତଙ୍କୁ ଡାକ।
ଦେଶକାଲନଯୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ଵିଜ୍ଞଃ କାର୍ଯଵିନିଶ୍ଚଯେ। ଵୃତଃ ଶତସହସ୍ରେଣ ଵାନରାଣାଂ ତରସ୍ଵିନାମ୍
ସେ ଦେଶ, ସମୟ ଓ ଯୁକ୍ତି ଜଣା, କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ ଏକ ଲକ୍ଷ ତୀବ୍ର ବାନରଙ୍କ ସହିତ ଯିବେ।
ଅଧିଗଚ୍ଛ ଦିଶଂ ପୂର୍ଵାଂ ସଶୈଲଵନକାନନାମ୍। ତତ୍ର ସୀତାଂ ଚ ଵୈଦେହୀଂ ନିଲଯଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ
ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି; ସେଠାରେ ବୈଦେହୀ ସୀତା ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ଖୋଜ।
ମାର୍ଗଧ୍ଵଂ ଗିରିଦୁର୍ଗେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ ନଦୀଷୁ ଚ। ନଦୀଂ ଭାଗୀରଥୀଂ ରମ୍ଯାଂ ସରଯୂଂ କୌଶିକୀଂ ତଥା
ପାହାଡ଼ର ଦୁର୍ଗ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ନଦୀ ଉପକୂଳରେ ଖୋଜ; ଭାଗୀରଥୀ, ସରୟୂ ଓ କୌଶିକୀ ନଦୀରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖ।
କାଲିନ୍ଦୀଂ ଯମୁନାଂ ରମ୍ଯାଂ ଯାମୁନଂ ଚ ମହାଗିରିମ୍। ସରସ୍ଵତୀଂ ଚ ସିନ୍ଧୁଂ ଚ ଶୋଣଂ ମଣିନିଭୋଦକମ୍
କାଳିନ୍ଦୀ, ଯମୁନା, ଯମୁନା ନଦୀ ପାଖରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼, ସରସ୍ୱତୀ, ସିନ୍ଧୁ ଓ ମଣିପରି ଚମକୁଥିବା ଜଳ ଥିବା ଶୋଣ ନଦୀରେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜ।
ମହୀଂ କାଲମହୀଂ ଚାପି ଶୈଲକାନନଶୋଭିତାମ୍। ବ୍ରହ୍ମମାଲାନ୍ ଵିଦେହାଂଶ୍ଚ ମାଲଵାନ୍ କାଶିକୋସଲାନ୍
କଳିଙ୍ଗ ଭୂମି ଓ ପାହାଡ଼-ଜଙ୍ଗଲରେ ଶୋଭିତ ଭୂମି, ବ୍ରହ୍ମମାଳ, ବିଦେହ, ମାଳବ, କାଶୀ ଓ କୋଶଳ ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଖୋଜ।
ମାଗଧାଂଶ୍ଚ ମହାଗ୍ରାମାନ୍ ପୁଣ୍ଡ୍ରାଂସ୍ତ୍ଵଙ୍ଗାଂସ୍ତଥୈଵ ଚ। ଭୂମିଂ ଚ କୋଶକାରାଣାଂ ଭୂମିଂ ଚ ରଜତାକରାମ୍
ମାଗଧ ଦେଶର ବଡ଼ ଗ୍ରାମ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ଅଙ୍ଗ ଦେଶ, ବୁନକାରମାନେ ଥିବା ଭୂମି ଓ ଚାନ୍ଦି ଖଣି ଥିବା ଭୂମି ମଧ୍ୟ ଖୋଜ।
ସର୍ଵଂ ଚ ତଦ୍ ଵିଚେତଵ୍ଯଂ ମାର୍ଗଯଦ୍ଭିସ୍ତତସ୍ତତଃ। ରାମସ୍ଯ ଦଯିତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ସୀତାଂ ଦଶରଥସ୍ନୁଷାମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭଲଭାବରେ ଖୋଜି, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସ୍ତ୍ରୀ, ଦଶରଥଙ୍କ ସ୍ନୁଷା ସୀତାଙ୍କୁ ଚାହିଁବେ।
ସମୁଦ୍ରମଵଗାଢାଂଶ୍ଚ ପର୍ଵତାନ୍ ପତ୍ତନାନି ଚ। ମନ୍ଦରସ୍ଯ ଚ ଯେ କୋଟିଂ ସଂଶ୍ରିତାଃ କେଚିଦାଲଯାଃ
ସମୁଦ୍ରକୁ ଛୁଇଁଥିବା ପାହାଡ଼, ସହର ଓ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଥିବା ଘରଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଖୋଜ।
କର୍ଣପ୍ରାଵରଣାଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଚାପ୍ଯୋଷ୍ଠକର୍ଣକାଃ। ଘୋରଲୋହମୁଖାଶ୍ଚୈଵ ଜଵନାଶ୍ଚୈକପାଦକାଃ
କିଏ କିଏ କାନ ଢାକି ରହନ୍ତି, କିଏ କିଏ ଓଠ କାନ ଭଳି ଅଛି, କିଏ କିଏ ଭୟାନକ ଲୋହା ମୁହଁ ଥିବା, କିଏ ତୀବ୍ର ଚଳନ୍ତି, କିଏ ଏକ ପାଉଁ ଥିବା ଲୋକ—ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖ।
ଅକ୍ଷଯା ବଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ତଥୈଵ ପୁରୁଷାଦକାଃ। କିରାତାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଚୂଡାଶ୍ଚ ହେମାଭାଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ଅଶେଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ମାନବ ଭକ୍ଷକ ମାନେ, ଏହିପରି କିରାତ ମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚୁଡ଼ା ଥିବା, ସୁନା ଭଳି ଦେହ ଓ ଦେଖିବାକୁ ମନୋହର।
ଆମମୀନାଶନାଶ୍ଚାପି କିରାତା ଦ୍ଵୀପଵାସିନଃ। ଅନ୍ତର୍ଜଲଚରା ଘୋରା ନରଵ୍ଯାଘ୍ରା ଇତି ସ୍ମୃତାଃ
କିରାତ ମାନେ କাঁচା ମାଛ ଖାନ୍ତି, ଦ୍ୱୀପରେ ବସନ୍ତି, ଜଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ମାନେ, ଯେଉଁମାନେ 'ମାନବ ବାଘ' ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଏତେଷାମାଶ୍ରଯାଃ ସର୍ଵେ ଵିଚେଯାଃ କାନନୌକସଃ। ଗିରିଭିର୍ଯେ ଚ ଗମ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ଲଵନେନ ପ୍ଲଵେନ ଚ
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ନିବାସୀ ମାନେ, ଏବଂ ପାହାଡ଼, ତେରିବା, ବୋଟ ଦ୍ୱାରା ପହଞ୍ଚିବାଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଯତ୍ନଵନ୍ତୋ ଯଵଦ୍ଵୀପଂ ସପ୍ତରାଜୋପଶୋଭିତମ୍। ସୁଵର୍ଣରୂପ୍ଯକଦ୍ଵୀପଂ ସୁଵର୍ଣାକରମଣ୍ଡିତମ୍
ଯଥାସମ୍ଭବ ଉଦ୍ୟମ କରି, ସପ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର ଦ୍ୱୀପ, ସୁନା ଖଣି ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ଯବଦ୍ୱୀପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଜିବାକୁ।
ଯଵଦ୍ଵୀପମତିକ୍ରମ୍ଯ ଶିଶିରୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ। ଦିଵଂ ସ୍ପୃଶତି ଶୃଙ୍ଗେଣ ଦେଵଦାନଵସେଵିତଃ
ଯବଦ୍ୱୀପକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଶିଶିର ନାମକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହାର ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥାଏ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାକୁ ସେବନ କରନ୍ତି।
ଏତେଷାଂ ଗିରିଦୁର୍ଗେଷୁ ପ୍ରପାତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ। ମାର୍ଗଧ୍ଵଂ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ରାମପତ୍ନୀଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗ, ଖଡ଼, ଓ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତେ ଏକସାଥି ରାମଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ।
ତତୋ ରକ୍ତଜଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶୋଣାଖ୍ଯଂ ଶୀଘ୍ରଵାହିନମ୍। ଗତ୍ଵା ପାରଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତମ୍
ତାପରେ, ରକ୍ତ ଜଳ ଥିବା ଶୋଣ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ତେଜ ଭାବରେ ବହୁଥିବା, ସିଧ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଯାଁଠି ଯାନ୍ତି, ସମୁଦ୍ର ପାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା।
ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ଵିଚିତ୍ରେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ। ରାଵଣଃ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ
ଏହି ନଦୀର ରମ୍ୟ ତୀର, ଅଦ୍ଭୁତ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ, ରାବଣ ଓ ଭାଇଦେହୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଖୋଜିବାକୁ।
ପର୍ଵତପ୍ରଭଵା ନଦ୍ଯଃ ସୁଭୀମବହୁନିଷ୍କୁଟାଃ। ମାର୍ଗିତଵ୍ଯା ଦରୀମନ୍ତଃ ପର୍ଵତାଶ୍ଚ ଵନାନି ଚ
ପାହାଡ଼ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନଦୀମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଖଡ଼ ଥିବା, ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଖୋଜିବାକୁ।
ତତଃ ସମୁଦ୍ରଦ୍ଵୀପାଂଶ୍ଚ ସୁଭୀମାନ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହଥ। ଊର୍ମିମନ୍ତଂ ମହାରୌଦ୍ରଂ କ୍ରୋଶନ୍ତମନିଲୋଦ୍ଧତମ୍
ତାପରେ, ସମୁଦ୍ରର ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିବାକୁ, ଭୟଙ୍କର, ତରଙ୍ଗ ଭରି, ଅତି ଭୀଷଣ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ପବନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ।
ତତ୍ରାସୁରା ମହାକାଯାଶ୍ଛାଯାଂ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ନିତ୍ଯଶଃ। ବ୍ରହ୍ମଣା ସମନୁଜ୍ଞାତା ଦୀର୍ଘକାଲଂ ବୁଭୁକ୍ଷିତାଃ
ସେଠାରେ, ମହାକାୟ ଅସୁରମାନେ ସଦା ଛାୟାକୁ ଧରିନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଭୁକ୍ତି ଅଭାବରେ।
ତଂ କାଲମେଘପ୍ରତିମଂ ମହୋରଗନିଷେଵିତମ୍। ଅଭିଗମ୍ଯ ମହାନାଦଂ ତୀର୍ଥେନୈଵ ମହୋଦଧିମ୍
ସେ ଦୁର୍ଗା ମেঘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ମହା ନାଗମାନେ ଯାଁଠି ରହନ୍ତି, ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପବିତ୍ର ଜଳ ଦେଖିବେ।
ତତୋ ରକ୍ତଜଲଂ ଭୀମଂ ଲୋହିତଂ ନାମ ସାଗରମ୍। ଗତ୍ଵା ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଥ ତାଂ ଚୈଵ ବୃହତୀଂ କୂଟଶାଲ୍ମଲୀମ୍
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ଲୋହିତ ନାମକ ସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯାହାର ଜଳ ରକ୍ତ ଭଳି ଲାଗେ, ବଡ଼ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ କୁଟ ଶାଲମଳୀ ଗଛକୁ ଦେଖିବେ।
ତତ୍ର ଶୈଲନିଭା ଭୀମା ମନ୍ଦେହା ନାମ ରାକ୍ଷସାଃ। ଶୈଲଶୃଙ୍ଗେଷୁ ଲମ୍ବନ୍ତେ ନାନାରୂପା ଭଯାଵହାଃ
ସେଠାରେ, ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର ମନ୍ଦେହ ନାମକ ରାକ୍ଷସମାନେ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଜଣା ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଲଟକି ରହନ୍ତି।
ତେ ପତନ୍ତି ଜଲେ ନିତ୍ଯଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯୋଦଯନଂ ପ୍ରତି। ଅଭିତପ୍ତାଃ ସ୍ମ ସୂର୍ଯେଣ ଲମ୍ବନ୍ତେ ସ୍ମ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ଜଳରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାପିତ, ପୁନିପୁନି ଶିଖରରେ ଲଟକି ଯାନ୍ତି।
ନିହତା ବ୍ରହ୍ମତେଜୋଭିରହନ୍ଯହନି ରାକ୍ଷସାଃ। ତତଃ ପାଣ୍ଡୁରମେଘାଭଂ କ୍ଷୀରୋଦଂ ନାମ ସାଗରମ୍
ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତେଜରେ ପ୍ରତିଦିନ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ତାପରେ, ପାଣ୍ଡୁ ମେଘ ସଦୃଶ କ୍ଷୀରୋଦ ନାମକ ସାଗରକୁ ଦେଖିବେ।
ଗତ୍ଵା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଦୁର୍ଧର୍ଷା ମୁକ୍ତାହାରମିଵୋର୍ମିଭିଃ। ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ମହାନ୍ ଶ୍ଵେତୋ ଋଷଭୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ମୁକ୍ତା ମାଳା ଭଳି ତରଙ୍ଗରେ ଭୂଷିତ ଭୟଙ୍କର ସାଗରକୁ ଦେଖିବେ; ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଧଳା ଋଷଭ ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧୈଃ କୁସୁମିତୈରାଚିତୈଶ୍ଚ ନଗୈର୍ଵୃତଃ। ସରଶ୍ଚ ରାଜତୈଃ ପଦ୍ମୈର୍ଜ୍ଵଲିତୈର୍ହେମକେସରୈଃ
ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲରେ ଢ଼କା ପାହାଡ଼ମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଛି; ଏଠାରେ ରଜତ ରଙ୍ଗର ଲାଲ ହେମ କେସର ଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ଝିଅ ଅଛି।
ନାମ୍ନା ସୁଦର୍ଶନଂ ନାମ ରାଜହଂସୈଃ ସମାକୁଲମ୍। ଵିବୁଧାଶ୍ଚାରଣା ଯକ୍ଷାଃ କିଂନରାଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ
ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ଏହି ହ୍ରଦଟି ରାଜହଂସମାନେ ଭରିଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦେବତା, ଚାରଣ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମିଳି ଏଠିକୁ ଆସନ୍ତି।
ହୃଷ୍ଟାଃ ସମଧିଗଚ୍ଛନ୍ତି ନଲିନୀଂ ତାଂ ରିରଂସଵଃ। କ୍ଷୀରୋଦଂ ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ତଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଵାନରାଃ
ସେମାନେ ଖୁସିରେ, ଏହି ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସନ୍ତି। ତୁମେମାନେ କ୍ଷୀରୋଦ ସମୁଦ୍ର କଟି ଏହାକୁ ଦେଖିପାରିବେ, ଓ ବାନରମାନେ।