ମହାଚଲନିଭୈର୍ଘୋରୈଃ ପନସୋ ନାମ ଯୂଥପଃ। ଆଜଗାମ ମହାଵୀର୍ଯସ୍ତିସୃଭିଃ କୋଟିଭିର୍ଵୃତଃ
ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପନସ ନାମକ ବାନର ନାୟକ, ତିନି କୋଟି ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ଆସିଲେ।
ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯାକାରୋ ନୀଲୋ ନାମୈଷ ଯୂଥପଃ। ଅଦୃଶ୍ଯତ ମହାକାଯଃ କୋଟିଭିର୍ଦଶଭିର୍ଵୃତଃ
ନୀଳ ଅଞ୍ଜନ ରେଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ନୀଳ ନାମକ ବାନର ନାୟକ, ବଡ଼ ଦେହ ଓ ଦଶ କୋଟି ବାନରମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ ଦେଖାଗଲେ।
ତତଃ କାଞ୍ଚନଶୈଲାଭୋ ଗଵଯୋ ନାମ ଯୂଥପଃ। ଆଜଗାମ ମହାଵୀର୍ଯଃ କୋଟିଭିଃ ପଞ୍ଚଭିର୍ଵୃତଃ
ତାପରେ, ସୁନାର ପାହାଡ଼ ପରି ଚମକୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗବୟ, ପାଞ୍ଚ କୋଟି ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ଆସିଲେ।
ଦରୀମୁଖଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ ଯୂଥପୋଽଭ୍ଯାଯଯୌ ତଦା। ଵୃତଃ କୋଟିସହସ୍ରେଣ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ସମଵସ୍ଥିତଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦରୀମୁଖ ନାମକ ବାନର ନାୟକ, କୋଟି କୋଟି ବାନର ଘେରାଉରେ ସେଇ ସମୟରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ମୈନ୍ଦଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଵିଦଶ୍ଚୋଭାଵଶ୍ଵିପୁତ୍ରୌ ମହାବଲୌ। କୋଟିକୋଟିସହସ୍ରେଣ ଵାନରାଣାମଦୃଶ୍ଯତାମ୍
ମଇନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ପୁଅ, ଅସଂଖ୍ୟ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଇଲେ।
ଗଜଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ ଵୀରସ୍ତିସୃଭିଃ କୋଟିଭିର୍ଵୃତଃ। ଆଜଗାମ ମହାତେଜାଃ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ସମୀପତଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀର ଗଜ, ତିନି କୋଟି ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଋକ୍ଷରାଜୋ ମହାତେଜା ଜାମ୍ବଵାନ୍ନାମ ନାମତଃ। କୋଟିଭିର୍ଦଶଭିର୍ଵ୍ଯାପ୍ତଃ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଵଶେ ସ୍ଥିତଃ
ଭାଲୁମାନଙ୍କ ରାଜା, ମହାନ୍ ତେଜସ୍ୱୀ ଜାମ୍ବବାନ୍, ଦଶ କୋଟି ଭାଲୁମାନଙ୍କ ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଦେଖାଗଲେ।
ରୁମଣୋ ନାମ ତେଜସ୍ଵୀ ଵିକ୍ରାନ୍ତୈର୍ଵାନରୈର୍ଵୃତଃ। ଆଗତୋ ବଲଵାଂସ୍ତୂର୍ଣଂ କୋଟୀଶତସମାଵୃତଃ
ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୁମଣ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ, ଏକ ଶତ କୋଟି ସେନା ସହିତ।
ତତଃ କୋଟିସହସ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରେଣ ଶତେନ ଚ। ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଗତଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ହରିଭିର୍ଗନ୍ଧମାଦନଃ
ତାପରେ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ପଛରୁ ଏକ ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଓ ଏକ ଶତ ହଜାର ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ଆସିଲେ।
ତତଃ ପଦ୍ମସହସ୍ରେଣ ଵୃତଃ ଶଙ୍କୁଶତେନ ଚ। ଯୁଵରାଜୋଽଙ୍ଗଦଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପିତୁସ୍ତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ତାପରେ, ଅଙ୍ଗଦ ନାମକ ରାଜପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ପିତା ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଏକ ହଜାର ପଦ୍ମ ଓ ଏକ ଶତ ଶଙ୍କୁ ସହିତ ଆସିଲେ।
ତତସ୍ତାରାଦ୍ଯୁତିସ୍ତାରୋ ହରିଭିର୍ଭୀମଵିକ୍ରମୈଃ। ପଞ୍ଚଭିର୍ହରିକୋଟୀଭିର୍ଦୂରତଃ ପର୍ଯଦୃଶ୍ଯତ
ତାପରେ, ତାରା ନାମକ ବାନର ନାୟକ, ତାରା ପରି ଚମକୁଥିବା, ପାଞ୍ଚ କୋଟି ଭୟଙ୍କର ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ଦୂରରୁ ଦେଖାଗଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଜାନୁଃ କଵିର୍ଵୀରୋ ଯୂଥପଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ। ଏକାଦଶାନାଂ କୋଟୀନାମୀଶ୍ଵରସ୍ତୈଶ୍ଚ ସଂଵୃତଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ବୀର ଇନ୍ଦ୍ରଜାନୁ, ଏକାଦଶ କୋଟି ବାନରମାନଙ୍କ ନାୟକ ଭାବେ ଦେଖାଗଲେ।
ତତୋ ରମ୍ଭସ୍ତ୍ଵନୁପ୍ରାପ୍ତସ୍ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂନିଭଃ। ଅଯୁତେନ ଵୃତଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରେଣ ଶତେନ ଚ
ତାପରେ, ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ରମ୍ଭ, ଦଶ ହଜାର, ଏକ ହଜାର ଓ ଏକ ଶତ ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ଆସିଲେ।
ତତୋ ଯୂଥପତିର୍ଵୀରୋ ଦୁର୍ମୁଖୋ ନାମ ଵାନରଃ। ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ କୋଟୀଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ପରିଵୃତୋ ବଲୀ
ତାପରେ, ବୀର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ମୁଖ ନାମକ ବାନର ନାୟକ, ଦୁଇ କୋଟି ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେଖାଗଲେ।
କୈଲାସଶିଖରାକାରୈର୍ଵାନରୈର୍ଭୀମଵିକ୍ରମୈଃ। ଵୃତଃ କୋଟିସହସ୍ରେଣ ହନୁମାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ
ହନୁମାନ୍ କୌଟି କୋଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘିରି ଦେଖାଯାଇଥିଲେ।
ନଲଶ୍ଚାପି ମହାଵୀର୍ଯଃ ସଂଵୃତୋ ଦ୍ରୁମଵାସିଭିଃ। କୋଟୀଶତେନ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ ସହସ୍ରେଣ ଶତେନ ଚ
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନଳ ମଧ୍ୟ ଗଛରେ ବସୁଥିବା ବାନରମାନେ, ଏକ କୋଟି ଶତ ଏବଂ ଏକ ହଜାର ଶତ ବାନର ସହିତ ଆସିଥିଲେ।
ତତୋ ଦଧିମୁଖଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କୋଟିଭିର୍ଦଶଭିର୍ଵୃତଃ। ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋଽଭିନଦଂସ୍ତସ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ତାପରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦଧିମୁଖ ଦଶ କୋଟି ବାନର ସହିତ ଆସି, ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗର୍ଜନ କରିଥିଲେ।
ଶରଭଃ କୁମୁଦୋ ଵହ୍ନିର୍ଵାନରୋ ରଂହ ଏଵ ଚ। ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଵାନରାଃ କାମରୂପିଣଃ
ଶରଭ, କୁମୁଦ, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ତୀବ୍ର ଗତିର ରଂହ ଏହି ବାନରମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଆଗତାଶ୍ଚ ନିଵିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵଵାନରାଃ। ଆପ୍ଲଵନ୍ତଃ ପ୍ଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ଗର୍ଜନ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ। ଅଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ସୂର୍ଯମଭ୍ରଗଣା ଇଵ
ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଆସି ବସିଗଲେ, କେହି ଲାଫିଲେ, କେହି ଦୌଡ଼ିଲେ, କେହି ଗର୍ଜନ କଲେ, ସେମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମେଘମାଳା ଘେରିଥିବା ପରି ଘେରି ରହିଲେ।
କୁର୍ଵାଣା ବହୁଶବ୍ଦାଂଶ୍ଚ ପ୍ରକୃଷ୍ଟା ବାହୁଶାଲିନଃ। ଶିରୋଭିର୍ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଯ ସୁଗ୍ରୀଵାଯ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ବଡ଼ ବଳଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି, ବାନରରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଖରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଅପରେ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସଂଗମ୍ଯ ଚ ଯଥୋଚିତମ୍। ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସମାଗମ୍ଯ ସ୍ଥିତାଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯସ୍ତଦା
ଅନ୍ୟ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ବାନରମାନେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତ୍ଵରିତୋ ରାମେ ସର୍ଵାଂସ୍ତାନ୍ ଵାନରର୍ଷଭାନ୍। ନିଵେଦଯିତ୍ଵା ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସ୍ଥିତଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିରବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ତ୍ୱରିତ ସୁଗ୍ରୀବ, ସମସ୍ତ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ବାନରମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭାବେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦଢ଼ି ହୋଇ କହିଲେ।
ଯଥାସୁଖଂ ପର୍ଵତନିର୍ଝରେଷୁ ଵନେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଚ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଃ। ନିଵେଶଯିତ୍ଵା ଵିଧିଵଦ୍ ବଲାନି ବଲଂ ବଲଜ୍ଞଃ ପ୍ରତିପତ୍ତୁମୀଷ୍ଟେ
ପର୍ବତ ଝରଣା ଓ ସମସ୍ତ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାହିନୀକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସୁବିଧା ଅନୁଯାୟୀ ବସାଇ ଦେଇ, ବଳ ଜଣା ଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ ଏହି ସେନାକୁ ତଦାରଖ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।
thumb|ଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଚାଳିଶ ଶ୍ଲୋକ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଅଥ ରାଜା ସମୃଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ଲଵଗେଶ୍ଵରଃ। ଉଵାଚ ନରଶାର୍ଦୂଲଂ ରାମଂ ପରବଲାର୍ଦନମ୍
ତାପରେ ବନରାଜା, ସମ୍ପଦ ଓ ସଫଳତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଗ୍ରୀବ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଘ ଭଳି ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆଗତା ଵିନିଵିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ବଲିନଃ କାମରୂପିଣଃ। ଵାନରେନ୍ଦ୍ରା ମହେନ୍ଦ୍ରାଭା ଯେ ମଦ୍ଵିଷଯଵାସିନଃ
ମୋ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସୁଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ବାନରମାନେ ଆସି ବସିଛନ୍ତି।
ତ ଇମେ ବହୁଵିକ୍ରାନ୍ତୈର୍ବଲିଭିର୍ଭୀମଵିକ୍ରମୈଃ। ଆଗତା ଵାନରା ଘୋରା ଦୈତ୍ଯଦାନଵସଂନିଭାଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ବାନରମାନେ, ଦାନବ ଓ ଦେତ୍ୟମାନେଙ୍କ ସମାନ, ବହୁତ ଶୌର୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି।
ଖ୍ଯାତକର୍ମାପଦାନାଶ୍ଚ ବଲଵନ୍ତୋ ଜିତକ୍ଲମାଃ। ପରାକ୍ରମେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତା ଵ୍ଯଵସାଯେଷୁ ଚୋତ୍ତମାଃ
ଏମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କୃତ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅକ୍ଳାନ୍ତ, ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଥିବା ଓ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ।
ପୃଥିଵ୍ଯମ୍ବୁଚରା ରାମ ନାନାନଗନିଵାସିନଃ। କୋଟ୍ଯୋଘାଶ୍ଚ ଇମେ ପ୍ରାପ୍ତା ଵାନରାସ୍ତଵ କିଂକରାଃ
ହେ ରାମ, ପୃଥିବୀ, ଜଳ ଓ ଆକାଶରେ ବସୁଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ପର୍ବତରୁ ଆସିଥିବା, ଏହି ବାନରମାନେ ଅନେକ କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ତୁମର ସେବକ ଭାବେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି।
ନିଦେଶଵର୍ତିନଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵେ ଗୁରୁହିତେ ସ୍ଥିତାଃ। ଅଭିପ୍ରେତମନୁଷ୍ଠାତୁଂ ତଵ ଶକ୍ଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯରିଂଦମ
ସମସ୍ତେ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନନ୍ତି, ଗୁରୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ସେମାନେ ସେହି କାମ କରିପାରିବେ।