ମହେନ୍ଦ୍ରହିମଵଦ୍ଵିନ୍ଧ୍ଯକୈଲାସଶିଖରେଷୁ ଚ। ମନ୍ଦରେ ପାଣ୍ଡୁଶିଖରେ ପଞ୍ଚଶୈଲେଷୁ ଯେ ସ୍ଥିତାଃ
ମହେନ୍ଦ୍ର, ହିମବତ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, କୈଳାସ, ମନ୍ଦର ଓ ପାଣ୍ଡୁଶିଖର ଶିଖର ଉପରେ ଯେଉଁଠି ବାସ କରୁଥିବା ବାନରମାନେ—
ତରୁଣାଦିତ୍ଯଵର୍ଣେଷୁ ଭ୍ରାଜମାନେଷୁ ନିତ୍ଯଶଃ। ପର୍ଵତେଷୁ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତେ ପଶ୍ଚିମସ୍ଯାଂ ତୁ ଯେ ଦିଶି
ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ପଶ୍ଚିମ ସାଗର କୂଳରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କରୁଥିବା ବାନରମାନେ—
ଆଦିତ୍ଯଭଵନେ ଚୈଵ ଗିରୌ ସଂଧ୍ଯାଭ୍ରସଂନିଭେ। ପଦ୍ମାଚଲଵନଂ ଭୀମାଃ ସଂଶ୍ରିତା ହରିପୁଂଗଵାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗୃହରେ, ସଂଧ୍ୟା ମେଘ ପରି ପାହାଡ଼ରେ, ଏବଂ ପଦ୍ମାଚଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନେଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ—
ଅଞ୍ଜନାମ୍ବୁଦସଂକାଶାଃ କୁଞ୍ଜରେନ୍ଦ୍ରମହୌଜସଃ। ଅଞ୍ଜନେ ପର୍ଵତେ ଚୈଵ ଯେ ଵସନ୍ତି ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ଅଞ୍ଜନ ମେଘ ପରି କଳା ଓ ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିବା, ଅଞ୍ଜନ ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କରୁଥିବା ବାନରମାନେ—
ମହାଶୈଲଗୁହାଵାସା ଵାନରାଃ କନକପ୍ରଭାଃ। ମେରୁପାର୍ଶ୍ଵଗତାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚ ଧୂମ୍ରଗିରିଂ ଶ୍ରିତାଃ
ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିବା, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ ବାସ କରୁଥିବା, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଓ ଧୂମ୍ରଗିରିରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନେଇଥିବା ବାନରମାନେ—
ତରୁଣାଦିତ୍ଯଵର୍ଣାଶ୍ଚ ପର୍ଵତେ ଯେ ମହାରୁଣେ। ପିବନ୍ତୋ ମଧୁ ମୈରେଯଂ ଭୀମଵେଗାଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ରଙ୍ଗରେ ଥିବା, ବଡ଼ ଲାଲ ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କରୁଥିବା, ମଧୁ ଓ ମୈରେୟ ପିଇଥିବା ଦ୍ରୁତ ବାନରମାନେ—
ଵନେଷୁ ଚ ସୁରମ୍ଯେଷୁ ସୁଗନ୍ଧିଷୁ ମହତ୍ସୁ ଚ। ତାପସାଶ୍ରମରମ୍ଯେଷୁ ଵନାନ୍ତେଷୁ ସମନ୍ତତଃ
ସୁନ୍ଦର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ, ତାପସଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲର ସମସ୍ତ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବାସ କରୁଥିବା ବାନରମାନେ—
ତାଂସ୍ତାଂସ୍ତ୍ଵମାନଯ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵଵାନରାନ୍। ସାମଦାନାଦିଭିଃ କଲ୍ପୈର୍ଵାନରୈର୍ଵେଗଵତ୍ତରୈଃ
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ବିଧିରେ, ସାମ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ, ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ବାନରମାନେ ସହିତ, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଏଠି ଆଣ।
ପ୍ରେଷିତାଃ ପ୍ରଥମଂ ଯେ ଚ ମଯାଽଽଜ୍ଞାତା ମହାଜଵାଃ। ତ୍ଵରଣାର୍ଥଂ ତୁ ଭୂଯସ୍ତ୍ଵଂ ସମ୍ପ୍ରେଷଯ ହରୀଶ୍ଵରାନ୍
ମୁଁ ଯେଉଁ ଦ୍ରୁତ ବାନରମାନେ ପ୍ରଥମେ ପଠାଇଛି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସିବା ପାଇଁ ଆଉ ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ପଠାଇ।
ଯେ ପ୍ରସକ୍ତାଶ୍ଚ କାମେଷୁ ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରାଶ୍ଚ ଵାନରାଃ। ଇହାନଯସ୍ଵ ତାନ୍ ଶୀଘ୍ରଂ ସର୍ଵାନେଵ କପୀଶ୍ଵରାନ୍
ଯେଉଁ ବାନରମାନେ ଭୋଗରେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଦେରି କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଏଠି ଶୀଘ୍ର ଆଣ।
ଅହୋଭିର୍ଦଶଭିର୍ଯେ ଚ ନାଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମାଜ୍ଞଯା। ହନ୍ତଵ୍ଯାସ୍ତେ ଦୁରାତ୍ମାନୋ ରାଜଶାସନଦୂଷକାଃ
ମୋ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ଦଶ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ବାନରମାନେ ଆସିବେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବାରୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦିଅ।
ଶତାନ୍ଯଥ ସହସ୍ରାଣି କୋଟ୍ଯଶ୍ଚ ମମ ଶାସନାତ୍। ପ୍ରଯାନ୍ତୁ କପିସିଂହାନାଂ ନିଦେଶେ ମମ ଯେ ସ୍ଥିତାଃ
ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଶତ, ହଜାର, କୋଟି ସିଂହ ପରି ବାନରମାନେ, ଯେଉଁଠି ମୋ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି, ଯାତ୍ରା କରନ୍ତୁ।
ମେଘପର୍ଵତସଂକାଶାଶ୍ଛାଦଯନ୍ତ ଇଵାମ୍ବରମ୍। ଘୋରରୂପାଃ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯାନ୍ତୁ ମଚ୍ଛାସନାଦିତଃ
ମେଘ ଓ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଉଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଦେଖା ଥିବା ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏଠିରୁ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତୁ।
ତେ ଗତିଜ୍ଞା ଗତିଂ ଗତ୍ଵା ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵଵାନରାଃ। ଆନଯନ୍ତୁ ହରୀନ୍ ସର୍ଵାଂସ୍ତ୍ଵରିତାଃ ଶାସନାନ୍ମମ
ଯେଉଁ ବାନରମାନେ ଗତି ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଏଠି ଶୀଘ୍ର ଆଣନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯ ଵାନରରାଜସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଯୁସୁତୋ ଵଚଃ। ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଵିକ୍ରାନ୍ତାନ୍ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଵାନରାନ୍
ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବାନର ରାଜା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନୋଁକୁ ପଠାଇଲେ।
ତେ ପଦଂ ଵିଷ୍ଣୁଵିକ୍ରାନ୍ତଂ ପତତ୍ତ୍ରିଜ୍ଯୋତିରଧ୍ଵଗାଃ। ପ୍ରଯାତାଃ ପ୍ରହିତା ରାଜ୍ଞା ହରଯସ୍ତୁ କ୍ଷଣେନ ଵୈ
ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ପକ୍ଷୀ, ଆଲୋକ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ପରି ଦ୍ରୁତ ଚଳିଥିବା ସେହି ବାନରମାନେ ତୁରନ୍ତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତେ ସମୁଦ୍ରେଷୁ ଗିରିଷୁ ଵନେଷୁ ଚ ସରସ୍ସୁ ଚ। ଵାନରା ଵାନରାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ରାମହେତୋରଚୋଦଯନ୍
ସେହି ବାନରମାନେ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଝିଲିମାନୋଁରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଲେ।
ମୃତ୍ଯୁକାଲୋପମସ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ରାଜରାଜସ୍ଯ ଵାନରାଃ। ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯାଯଯୁଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵଭଯଶଙ୍କିତାଃ
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶ, ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ପରି ଭୟାନକ, ଶୁଣି ବାନରମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଭୟରେ ଆସିଗଲେ।
ତତସ୍ତେଽଞ୍ଜନସଂକାଶା ଗିରେସ୍ତସ୍ମାନ୍ମହାବଲାଃ। ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯଃ ପ୍ଲଵଂଗାନାଂ ନିର୍ଯଯୁର୍ଯତ୍ର ରାଘଵଃ
ତାପରେ, ସେହି ପାହାଡ଼ରୁ କାଜଳ ପରି କଳା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତିନି କୋଟି ବାନର ଯେଉଁଠାରେ ରାଘବ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅସ୍ତଂ ଗଚ୍ଛତି ଯତ୍ରାର୍କସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଗିରିଵରେ ରତାଃ। ସଂତପ୍ତହେମଵର୍ଣାଭାସ୍ତସ୍ମାତ୍ କୋଟ୍ଯୋ ଦଶ ଚ୍ଯୁତାଃ
ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ପାହାଡ଼ରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହୁଏ, ସେଠାରୁ ତାପିତ ସୁନା ପରି ଦଶ କୋଟି ବାନର ଚାଲିଗଲେ।
କୈଲାସଶିଖରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ସିଂହକେସରଵର୍ଚସାମ୍। ତତଃ କୋଟିସହସ୍ରାଣି ଵାନରାଣାଂ ସମାଗମନ୍
କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖରରୁ, ସିଂହ ଓ ବାଘ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କୋଟି କୋଟି ହଜାର ହଜାର ବାନର ଏକଠା ହେଲେ।
ଫଲମୂଲେନ ଜୀଵନ୍ତୋ ହିମଵନ୍ତମୁପାଶ୍ରିତାଃ। ତେଷାଂ କୋଟିସହସ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରଂ ସମଵର୍ତତ
ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ହିମାଲୟରେ ରହୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୋଟି କୋଟି ହଜାର ମାନେ ଏକ ହଜାର ଏକଠା ହେଲେ।
ଅଙ୍ଗାରକସମାନାନାଂ ଭୀମାନାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍। ଵିନ୍ଧ୍ଯାଦ୍ ଵାନରକୋଟୀନାଂ ସହସ୍ରାଣ୍ଯପତନ୍ ଦ୍ରୁତମ୍
ଅଙ୍ଗାରକ ପରି ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟାନକ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ରୁ ବାନର କୋଟି ହଜାର ହଜାର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଅବତରିଲେ।
କ୍ଷୀରୋଦଵେଲାନିଲଯାସ୍ତମାଲଵନଵାସିନଃ। ନାରିକେଲାଶନାଶ୍ଚୈଵ ତେଷାଂ ସଂଖ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ
କ୍ଷୀରସାଗର କୂଳରେ, ତମାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା ଓ ନାଡିଆ ଖାଉଥିବା ବାନରମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଅନେକ, ଗଣି ପାରିବା ନୁହେଁ।
ଵନେଭ୍ଯୋ ଗହ୍ଵରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ସରିଦ୍ଭ୍ଯଶ୍ଚ ମହାବଲାଃ। ଆଗଚ୍ଛଦ୍ ଵାନରୀ ସେନା ପିବନ୍ତୀଵ ଦିଵାକରମ୍
ବନ, ଗୁହା ଓ ନଦୀରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ସେନା ଏମିତି ଆସୁଥିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପିଇଯାଉଛନ୍ତି।
ଯେ ତୁ ତ୍ଵରଯିତୁଂ ଯାତା ଵାନରାଃ ସର୍ଵଵାନରାନ୍। ତେ ଵୀରା ହିମଵଚ୍ଛୈଲେ ଦଦୃଶୁସ୍ତଂ ମହାଦ୍ରୁମମ୍
ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବାକୁ ଗଲେ, ସେହି ବୀର ବାନରମାନେ ହିମାଲୟ ପାହାଡ଼ରେ ସେ ମହାବୃକ୍ଷକୁ ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ ଗିରିଵରେ ପୁଣ୍ଯେ ଯଜ୍ଞୋ ମାହେଶ୍ଵରଃ ପୁରା। ସର୍ଵଦେଵମନସ୍ତୋଷୋ ବଭୂଵ ସୁମନୋରମଃ
ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଉତ୍ତମ ପାହାଡ଼ରେ, ପୂର୍ବେ ମହାଦେବଙ୍କ ପୂଜା ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଥିଲା, ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲା।
ଅନ୍ନନିସ୍ଯନ୍ଦଜାତାନି ମୂଲାନି ଚ ଫଲାନି ଚ। ଅମୃତସ୍ଵାଦୁକଲ୍ପାନି ଦଦୃଶୁସ୍ତତ୍ର ଵାନରାଃ
ସେଠାରେ ବାନରମାନେ ଦେଖିଲେ, ଯଜ୍ଞର ଅନ୍ନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମୂଳ ଓ ଫଳ, ଯାହା ଅମୃତ ପରି ମିଠା ଓ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
ତଦନ୍ନସମ୍ଭଵଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଫଲମୂଲଂ ମନୋହରମ୍। ଯଃ କଶ୍ଚିତ୍ ସକୃଦଶ୍ନାତି ମାସଂ ଭଵତି ତର୍ପିତଃ
ସେ ଦିବ୍ୟ ଓ ଆକର୍ଷକ ଫଳମୂଳ, ଯଜ୍ଞ ଅନ୍ନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଯିଏ ଏକଥର ଖାଏ, ସେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଯାଏ।
ତାନି ମୂଲାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଫଲାନି ଚ ଫଲାଶନାଃ। ଔଷଧାନି ଚ ଦିଵ୍ଯାନି ଜଗୃହୁର୍ହରିପୁଂଗଵାଃ
ଫଳ ଖାଇବାକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିବା ସେହି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସେଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଔଷଧି ନେଇଲେ।