ସର୍ଵଥା ହି ମମ ଭ୍ରାତା ସନାଥୋ ଵାନରେଶ୍ଵର। ତ୍ଵଯା ନାଥେନ ସୁଗ୍ରୀଵ ପ୍ରଶ୍ରିତେନ ଵିଶେଷତଃ
ବାନରମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଏବେ ମୋର ଭାଇ ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ରକ୍ଷକ ପାଇଛନ୍ତି, ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ନମ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ନାଥ ହେବାରୁ।
ଯସ୍ତେ ପ୍ରଭାଵଃ ସୁଗ୍ରୀଵ ଯଚ୍ଚ ତେ ଶୌଚମୀଦୃଶମ୍। ଅର୍ହସ୍ତ୍ଵଂ କପିରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଂ ଭୋକ୍ତୁମନୁତ୍ତମାମ୍
ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଏପରି ପବିତ୍ର ଚରିତ୍ର ଦେଖି, ତୁମେ ବାନର ରାଜ୍ୟର ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ସହାଯେନ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵ ତ୍ଵଯା ରାମଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଵଧିଷ୍ଯତି ରଣେ ଶତ୍ରୂନଚରାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ହେବାରୁ, ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଧର୍ମଜ୍ଞସ୍ଯ କୃତଜ୍ଞସ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନଃ। ଉପପନ୍ନଂ ଚ ଯୁକ୍ତଂ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵ ତଵ ଭାଷିତମ୍
ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ କୃତଜ୍ଞ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛୁଆ ନହେବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ, ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମର କଥା ଯଥାଯଥି ଏବଂ ଉଚିତ।
ଦୋଷଜ୍ଞଃ ସତି ସାମର୍ଥ୍ଯେ କୋଽନ୍ଯୋ ଭାଷିତୁମର୍ହତି। ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ମମ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ତ୍ଵାଂ ଚ ଵାନରସତ୍ତମ
ଦୋଷ ଜାଣିବା ଏବଂ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟରୁ, ମୋର ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ କିମ୍ବା ତୁମେ ବାନରମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଏ ଏପରି କଥା କହିପାରିବ?
ସଦୃଶଶ୍ଚାସି ରାମେଣ ଵିକ୍ରମେଣ ବଲେନ ଚ। ସହାଯୋ ଦୈଵତୈର୍ଦତ୍ତଶ୍ଚିରାଯ ହରିପୁଂଗଵ
ବାନରମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସହ ବୀରତା ଏବଂ ବଳରେ ସମାନ, ଦେବତାମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ତୁମକୁ ତାଙ୍କର ସହଯୋଗୀ କରିଛନ୍ତି।
କିଂ ତୁ ଶୀଘ୍ରମିତୋ ଵୀର ନିଷ୍କ୍ରମ ତ୍ଵଂ ମଯା ସହ। ସାନ୍ତ୍ଵଯସ୍ଵ ଵଯସ୍ଯଂ ଚ ଭାର୍ଯାହରଣଦୁଃଖିତମ୍
କିନ୍ତୁ ଏବେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ସହିତ ବାହାରିବାକୁ ଆସ, ଏବଂ ତୁମର ବନ୍ଧୁ, ଯେଉଁଠି ଜନେ ଜନେ ଭାର୍ୟା ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ଅତି ଭାବିତ, ସେଠି ଗଲେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅ।
ଯଚ୍ଚ ଶୋକାଭିଭୂତସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍। ମଯା ତ୍ଵଂ ପରୁଷାଣ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତତ୍ କ୍ଷମସ୍ଵ ସଖେ ମମ
ଯଦି ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଭାବିତ ହୋଇଥିବା କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ତୁମେ ପାଖରେ କଠୋର କଥା କହିଥିଲି, ମୋ ବନ୍ଧୁ, ଦୟାକରି ଏହାକୁ ମାନ୍ୟ କର।
thumb|ସପ୍ତତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଵାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ସତ୍ତରି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ମହାତ୍ମନା। ହନୂମନ୍ତଂ ସ୍ଥିତଂ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମହେନ୍ଦ୍ରହିମଵଦ୍ଵିନ୍ଧ୍ଯକୈଲାସଶିଖରେଷୁ ଚ। ମନ୍ଦରେ ପାଣ୍ଡୁଶିଖରେ ପଞ୍ଚଶୈଲେଷୁ ଯେ ସ୍ଥିତାଃ
ମହେନ୍ଦ୍ର, ହିମବତ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, କୈଳାସ, ମନ୍ଦର ଓ ପାଣ୍ଡୁଶିଖର ଶିଖର ଉପରେ ଯେଉଁଠି ବାସ କରୁଥିବା ବାନରମାନେ—
ତରୁଣାଦିତ୍ଯଵର୍ଣେଷୁ ଭ୍ରାଜମାନେଷୁ ନିତ୍ଯଶଃ। ପର୍ଵତେଷୁ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତେ ପଶ୍ଚିମସ୍ଯାଂ ତୁ ଯେ ଦିଶି
ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ପଶ୍ଚିମ ସାଗର କୂଳରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କରୁଥିବା ବାନରମାନେ—
ଆଦିତ୍ଯଭଵନେ ଚୈଵ ଗିରୌ ସଂଧ୍ଯାଭ୍ରସଂନିଭେ। ପଦ୍ମାଚଲଵନଂ ଭୀମାଃ ସଂଶ୍ରିତା ହରିପୁଂଗଵାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗୃହରେ, ସଂଧ୍ୟା ମେଘ ପରି ପାହାଡ଼ରେ, ଏବଂ ପଦ୍ମାଚଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନେଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ—
ଅଞ୍ଜନାମ୍ବୁଦସଂକାଶାଃ କୁଞ୍ଜରେନ୍ଦ୍ରମହୌଜସଃ। ଅଞ୍ଜନେ ପର୍ଵତେ ଚୈଵ ଯେ ଵସନ୍ତି ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ଅଞ୍ଜନ ମେଘ ପରି କଳା ଓ ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିବା, ଅଞ୍ଜନ ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କରୁଥିବା ବାନରମାନେ—
ମହାଶୈଲଗୁହାଵାସା ଵାନରାଃ କନକପ୍ରଭାଃ। ମେରୁପାର୍ଶ୍ଵଗତାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚ ଧୂମ୍ରଗିରିଂ ଶ୍ରିତାଃ
ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିବା, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ ବାସ କରୁଥିବା, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଓ ଧୂମ୍ରଗିରିରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନେଇଥିବା ବାନରମାନେ—
ତରୁଣାଦିତ୍ଯଵର୍ଣାଶ୍ଚ ପର୍ଵତେ ଯେ ମହାରୁଣେ। ପିବନ୍ତୋ ମଧୁ ମୈରେଯଂ ଭୀମଵେଗାଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ରଙ୍ଗରେ ଥିବା, ବଡ଼ ଲାଲ ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କରୁଥିବା, ମଧୁ ଓ ମୈରେୟ ପିଇଥିବା ଦ୍ରୁତ ବାନରମାନେ—
ଵନେଷୁ ଚ ସୁରମ୍ଯେଷୁ ସୁଗନ୍ଧିଷୁ ମହତ୍ସୁ ଚ। ତାପସାଶ୍ରମରମ୍ଯେଷୁ ଵନାନ୍ତେଷୁ ସମନ୍ତତଃ
ସୁନ୍ଦର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ, ତାପସଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲର ସମସ୍ତ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବାସ କରୁଥିବା ବାନରମାନେ—
ତାଂସ୍ତାଂସ୍ତ୍ଵମାନଯ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵଵାନରାନ୍। ସାମଦାନାଦିଭିଃ କଲ୍ପୈର୍ଵାନରୈର୍ଵେଗଵତ୍ତରୈଃ
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ବିଧିରେ, ସାମ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ, ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ବାନରମାନେ ସହିତ, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଏଠି ଆଣ।
ପ୍ରେଷିତାଃ ପ୍ରଥମଂ ଯେ ଚ ମଯାଽଽଜ୍ଞାତା ମହାଜଵାଃ। ତ୍ଵରଣାର୍ଥଂ ତୁ ଭୂଯସ୍ତ୍ଵଂ ସମ୍ପ୍ରେଷଯ ହରୀଶ୍ଵରାନ୍
ମୁଁ ଯେଉଁ ଦ୍ରୁତ ବାନରମାନେ ପ୍ରଥମେ ପଠାଇଛି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସିବା ପାଇଁ ଆଉ ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ପଠାଇ।
ଯେ ପ୍ରସକ୍ତାଶ୍ଚ କାମେଷୁ ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରାଶ୍ଚ ଵାନରାଃ। ଇହାନଯସ୍ଵ ତାନ୍ ଶୀଘ୍ରଂ ସର୍ଵାନେଵ କପୀଶ୍ଵରାନ୍
ଯେଉଁ ବାନରମାନେ ଭୋଗରେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଦେରି କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଏଠି ଶୀଘ୍ର ଆଣ।
ଅହୋଭିର୍ଦଶଭିର୍ଯେ ଚ ନାଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମାଜ୍ଞଯା। ହନ୍ତଵ୍ଯାସ୍ତେ ଦୁରାତ୍ମାନୋ ରାଜଶାସନଦୂଷକାଃ
ମୋ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ଦଶ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ବାନରମାନେ ଆସିବେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବାରୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦିଅ।
ଶତାନ୍ଯଥ ସହସ୍ରାଣି କୋଟ୍ଯଶ୍ଚ ମମ ଶାସନାତ୍। ପ୍ରଯାନ୍ତୁ କପିସିଂହାନାଂ ନିଦେଶେ ମମ ଯେ ସ୍ଥିତାଃ
ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଶତ, ହଜାର, କୋଟି ସିଂହ ପରି ବାନରମାନେ, ଯେଉଁଠି ମୋ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି, ଯାତ୍ରା କରନ୍ତୁ।
ମେଘପର୍ଵତସଂକାଶାଶ୍ଛାଦଯନ୍ତ ଇଵାମ୍ବରମ୍। ଘୋରରୂପାଃ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯାନ୍ତୁ ମଚ୍ଛାସନାଦିତଃ
ମେଘ ଓ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଉଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଦେଖା ଥିବା ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏଠିରୁ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତୁ।
ତେ ଗତିଜ୍ଞା ଗତିଂ ଗତ୍ଵା ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵଵାନରାଃ। ଆନଯନ୍ତୁ ହରୀନ୍ ସର୍ଵାଂସ୍ତ୍ଵରିତାଃ ଶାସନାନ୍ମମ
ଯେଉଁ ବାନରମାନେ ଗତି ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଏଠି ଶୀଘ୍ର ଆଣନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯ ଵାନରରାଜସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଯୁସୁତୋ ଵଚଃ। ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଵିକ୍ରାନ୍ତାନ୍ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଵାନରାନ୍
ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବାନର ରାଜା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନୋଁକୁ ପଠାଇଲେ।
ତେ ପଦଂ ଵିଷ୍ଣୁଵିକ୍ରାନ୍ତଂ ପତତ୍ତ୍ରିଜ୍ଯୋତିରଧ୍ଵଗାଃ। ପ୍ରଯାତାଃ ପ୍ରହିତା ରାଜ୍ଞା ହରଯସ୍ତୁ କ୍ଷଣେନ ଵୈ
ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ପକ୍ଷୀ, ଆଲୋକ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ପରି ଦ୍ରୁତ ଚଳିଥିବା ସେହି ବାନରମାନେ ତୁରନ୍ତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତେ ସମୁଦ୍ରେଷୁ ଗିରିଷୁ ଵନେଷୁ ଚ ସରସ୍ସୁ ଚ। ଵାନରା ଵାନରାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ରାମହେତୋରଚୋଦଯନ୍
ସେହି ବାନରମାନେ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଝିଲିମାନୋଁରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଲେ।
ମୃତ୍ଯୁକାଲୋପମସ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ରାଜରାଜସ୍ଯ ଵାନରାଃ। ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯାଯଯୁଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵଭଯଶଙ୍କିତାଃ
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶ, ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ପରି ଭୟାନକ, ଶୁଣି ବାନରମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଭୟରେ ଆସିଗଲେ।
ତତସ୍ତେଽଞ୍ଜନସଂକାଶା ଗିରେସ୍ତସ୍ମାନ୍ମହାବଲାଃ। ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯଃ ପ୍ଲଵଂଗାନାଂ ନିର୍ଯଯୁର୍ଯତ୍ର ରାଘଵଃ
ତାପରେ, ସେହି ପାହାଡ଼ରୁ କାଜଳ ପରି କଳା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତିନି କୋଟି ବାନର ଯେଉଁଠାରେ ରାଘବ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅସ୍ତଂ ଗଚ୍ଛତି ଯତ୍ରାର୍କସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଗିରିଵରେ ରତାଃ। ସଂତପ୍ତହେମଵର୍ଣାଭାସ୍ତସ୍ମାତ୍ କୋଟ୍ଯୋ ଦଶ ଚ୍ଯୁତାଃ
ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ପାହାଡ଼ରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହୁଏ, ସେଠାରୁ ତାପିତ ସୁନା ପରି ଦଶ କୋଟି ବାନର ଚାଲିଗଲେ।