ତତଃ କଣ୍ଠଗତଂ ମାଲ୍ଯଂ ଚିତ୍ରଂ ବହୁଗୁଣଂ ମହତ୍। ଚିଚ୍ଛେଦ ଵିମଦଶ୍ଚାସୀତ୍ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ, ବାନରମାନଙ୍କର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ, ଅହଂକାର ଛାଡି, ଗଳାରେ ଲଟକିଥିବା ବହୁ ଗୁଣର ରଙ୍ଗିନ ମାଳାଟି କାଟିଦେଲେ।
ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଭୀମବଲଂ ସର୍ଵଵାନରସତ୍ତମଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସମ୍ପ୍ରହର୍ଷଯନ୍
ସମସ୍ତ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବ, ଭୀମ ବଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବରେ କଥା କହି, ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଦେଲେ।
ପ୍ରଣଷ୍ଟା ଶ୍ରୀଶ୍ଚ କୀର୍ତିଶ୍ଚ କପିରାଜ୍ଯଂ ଚ ଶାଶ୍ଵତମ୍। ରାମପ୍ରସାଦାତ୍ ସୌମିତ୍ରେ ପୁନଶ୍ଚାପ୍ତମିଦଂ ମଯା
ସାମିତ୍ରି, ମୋର ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତି ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସ୍ଥାୟୀ ବାନର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କର କୃପାରେ ଏ ସବୁ ପୁନି ମୋତେ ମିଳିଛି।
କଃ ଶକ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଖ୍ଯାତସ୍ଯ ସ୍ଵେନ କର୍ମଣା। ତାଦୃଶଂ ପ୍ରତିକୁର୍ଵୀତ ଅଂଶେନାପି ନୃପାତ୍ମଜ
ଏହି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ, ରାଜପୁତ୍ର, କିଏ ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଳ୍ପ ଅଂଶରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଫଳ ଦେଇପାରିବ?
ସୀତାଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଧର୍ମାତ୍ମା ଵଧିଷ୍ଯତି ଚ ରାଵଣମ୍। ସହାଯମାତ୍ରେଣ ମଯା ରାଘଵଃ ସ୍ଵେନ ତେଜସା
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ ତାଙ୍କର ଏକା ଶକ୍ତି ଏବଂ ମୋର ସହଯୋଗରେ, ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇବେ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରିଦେବେ।
ସହାଯକୃତ୍ଯଂ କିଂ ତସ୍ଯ ଯେନ ସପ୍ତ ମହାଦ୍ରୁମାଃ। ଗିରିଶ୍ଚ ଵସୁଧା ଚୈଵ ବାଣେନୈକେନ ଦାରିତାଃ
ଏହି ନିଜ ଏକ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସାତଟି ବଡ଼ ଗଛ, ଏକ ପହାଡ଼ ଏବଂ ଭୂମିକୁ ଭାଗ କରିଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସହଯୋଗର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ?
ଧନୁର୍ଵିସ୍ଫାରମାଣସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଶବ୍ଦେନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ସଶୈଲା କମ୍ପିତା ଭୂମିଃ ସହାଯୈଃ କିଂ ନୁ ତସ୍ଯ ଵୈ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଧନୁଷ ଟାଣନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ପହାଡ଼ ସହିତ ଭୂମି କମ୍ପିତ ହୋଇଯାଏ—ତାଙ୍କୁ ସହଯୋଗୀର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ?
ଅନୁଯାତ୍ରାଂ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ କରିଷ୍ଯେଽହଂ ନରର୍ଷଭ। ଗଚ୍ଛତୋ ରାଵଣଂ ହନ୍ତୁଂ ଵୈରିଣଂ ସପୁରସ୍ସରମ୍
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ରାବଣ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସହଚରଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଯିବାବେଳେ ସାଥି ଦେବି।
ଯଦି କିଂଚିଦତିକ୍ରାନ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵାସାତ୍ ପ୍ରଣଯେନ ଵା। ପ୍ରେଷ୍ଯସ୍ଯ କ୍ଷମିତଵ୍ଯଂ ମେ ନ କଶ୍ଚିନ୍ନାପରାଧ୍ଯତି
ଯଦି ବିଶ୍ୱାସ କିମ୍ବା ସ୍ନେହରେ ମୋର ଦୂତ କିଛି ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ଦୟାକରି ମାନ୍ୟ କରନ୍ତୁ; କାରଣ କିଏ ତ୍ରୁଟି କରେନାହିଁ?
ଇତି ତସ୍ଯ ବ୍ରୁଵାଣସ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଅଭଵଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରେମ୍ଣା ଚେଦମୁଵାଚ ହ
ଏପରି ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରେମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏଭଳି କହିଲେ।
ସର୍ଵଥା ହି ମମ ଭ୍ରାତା ସନାଥୋ ଵାନରେଶ୍ଵର। ତ୍ଵଯା ନାଥେନ ସୁଗ୍ରୀଵ ପ୍ରଶ୍ରିତେନ ଵିଶେଷତଃ
ବାନରମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଏବେ ମୋର ଭାଇ ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ରକ୍ଷକ ପାଇଛନ୍ତି, ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ନମ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ନାଥ ହେବାରୁ।
ଯସ୍ତେ ପ୍ରଭାଵଃ ସୁଗ୍ରୀଵ ଯଚ୍ଚ ତେ ଶୌଚମୀଦୃଶମ୍। ଅର୍ହସ୍ତ୍ଵଂ କପିରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଂ ଭୋକ୍ତୁମନୁତ୍ତମାମ୍
ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଏପରି ପବିତ୍ର ଚରିତ୍ର ଦେଖି, ତୁମେ ବାନର ରାଜ୍ୟର ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ସହାଯେନ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵ ତ୍ଵଯା ରାମଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଵଧିଷ୍ଯତି ରଣେ ଶତ୍ରୂନଚରାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ହେବାରୁ, ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଧର୍ମଜ୍ଞସ୍ଯ କୃତଜ୍ଞସ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନଃ। ଉପପନ୍ନଂ ଚ ଯୁକ୍ତଂ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵ ତଵ ଭାଷିତମ୍
ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ କୃତଜ୍ଞ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛୁଆ ନହେବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ, ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମର କଥା ଯଥାଯଥି ଏବଂ ଉଚିତ।
ଦୋଷଜ୍ଞଃ ସତି ସାମର୍ଥ୍ଯେ କୋଽନ୍ଯୋ ଭାଷିତୁମର୍ହତି। ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ମମ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ତ୍ଵାଂ ଚ ଵାନରସତ୍ତମ
ଦୋଷ ଜାଣିବା ଏବଂ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟରୁ, ମୋର ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ କିମ୍ବା ତୁମେ ବାନରମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଏ ଏପରି କଥା କହିପାରିବ?
ସଦୃଶଶ୍ଚାସି ରାମେଣ ଵିକ୍ରମେଣ ବଲେନ ଚ। ସହାଯୋ ଦୈଵତୈର୍ଦତ୍ତଶ୍ଚିରାଯ ହରିପୁଂଗଵ
ବାନରମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସହ ବୀରତା ଏବଂ ବଳରେ ସମାନ, ଦେବତାମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ତୁମକୁ ତାଙ୍କର ସହଯୋଗୀ କରିଛନ୍ତି।
କିଂ ତୁ ଶୀଘ୍ରମିତୋ ଵୀର ନିଷ୍କ୍ରମ ତ୍ଵଂ ମଯା ସହ। ସାନ୍ତ୍ଵଯସ୍ଵ ଵଯସ୍ଯଂ ଚ ଭାର୍ଯାହରଣଦୁଃଖିତମ୍
କିନ୍ତୁ ଏବେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ସହିତ ବାହାରିବାକୁ ଆସ, ଏବଂ ତୁମର ବନ୍ଧୁ, ଯେଉଁଠି ଜନେ ଜନେ ଭାର୍ୟା ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ଅତି ଭାବିତ, ସେଠି ଗଲେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅ।
ଯଚ୍ଚ ଶୋକାଭିଭୂତସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍। ମଯା ତ୍ଵଂ ପରୁଷାଣ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତତ୍ କ୍ଷମସ୍ଵ ସଖେ ମମ
ଯଦି ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଭାବିତ ହୋଇଥିବା କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ତୁମେ ପାଖରେ କଠୋର କଥା କହିଥିଲି, ମୋ ବନ୍ଧୁ, ଦୟାକରି ଏହାକୁ ମାନ୍ୟ କର।
thumb|ସପ୍ତତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଵାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ସତ୍ତରି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ମହାତ୍ମନା। ହନୂମନ୍ତଂ ସ୍ଥିତଂ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମହେନ୍ଦ୍ରହିମଵଦ୍ଵିନ୍ଧ୍ଯକୈଲାସଶିଖରେଷୁ ଚ। ମନ୍ଦରେ ପାଣ୍ଡୁଶିଖରେ ପଞ୍ଚଶୈଲେଷୁ ଯେ ସ୍ଥିତାଃ
ମହେନ୍ଦ୍ର, ହିମବତ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, କୈଳାସ, ମନ୍ଦର ଓ ପାଣ୍ଡୁଶିଖର ଶିଖର ଉପରେ ଯେଉଁଠି ବାସ କରୁଥିବା ବାନରମାନେ—
ତରୁଣାଦିତ୍ଯଵର୍ଣେଷୁ ଭ୍ରାଜମାନେଷୁ ନିତ୍ଯଶଃ। ପର୍ଵତେଷୁ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତେ ପଶ୍ଚିମସ୍ଯାଂ ତୁ ଯେ ଦିଶି
ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ପଶ୍ଚିମ ସାଗର କୂଳରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କରୁଥିବା ବାନରମାନେ—
ଆଦିତ୍ଯଭଵନେ ଚୈଵ ଗିରୌ ସଂଧ୍ଯାଭ୍ରସଂନିଭେ। ପଦ୍ମାଚଲଵନଂ ଭୀମାଃ ସଂଶ୍ରିତା ହରିପୁଂଗଵାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗୃହରେ, ସଂଧ୍ୟା ମେଘ ପରି ପାହାଡ଼ରେ, ଏବଂ ପଦ୍ମାଚଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନେଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ—
ଅଞ୍ଜନାମ୍ବୁଦସଂକାଶାଃ କୁଞ୍ଜରେନ୍ଦ୍ରମହୌଜସଃ। ଅଞ୍ଜନେ ପର୍ଵତେ ଚୈଵ ଯେ ଵସନ୍ତି ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ଅଞ୍ଜନ ମେଘ ପରି କଳା ଓ ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିବା, ଅଞ୍ଜନ ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କରୁଥିବା ବାନରମାନେ—
ମହାଶୈଲଗୁହାଵାସା ଵାନରାଃ କନକପ୍ରଭାଃ। ମେରୁପାର୍ଶ୍ଵଗତାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚ ଧୂମ୍ରଗିରିଂ ଶ୍ରିତାଃ
ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିବା, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ ବାସ କରୁଥିବା, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଓ ଧୂମ୍ରଗିରିରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନେଇଥିବା ବାନରମାନେ—
ତରୁଣାଦିତ୍ଯଵର୍ଣାଶ୍ଚ ପର୍ଵତେ ଯେ ମହାରୁଣେ। ପିବନ୍ତୋ ମଧୁ ମୈରେଯଂ ଭୀମଵେଗାଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ରଙ୍ଗରେ ଥିବା, ବଡ଼ ଲାଲ ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କରୁଥିବା, ମଧୁ ଓ ମୈରେୟ ପିଇଥିବା ଦ୍ରୁତ ବାନରମାନେ—
ଵନେଷୁ ଚ ସୁରମ୍ଯେଷୁ ସୁଗନ୍ଧିଷୁ ମହତ୍ସୁ ଚ। ତାପସାଶ୍ରମରମ୍ଯେଷୁ ଵନାନ୍ତେଷୁ ସମନ୍ତତଃ
ସୁନ୍ଦର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ, ତାପସଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲର ସମସ୍ତ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବାସ କରୁଥିବା ବାନରମାନେ—
ତାଂସ୍ତାଂସ୍ତ୍ଵମାନଯ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵଵାନରାନ୍। ସାମଦାନାଦିଭିଃ କଲ୍ପୈର୍ଵାନରୈର୍ଵେଗଵତ୍ତରୈଃ
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ବିଧିରେ, ସାମ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ, ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ବାନରମାନେ ସହିତ, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଏଠି ଆଣ।
ପ୍ରେଷିତାଃ ପ୍ରଥମଂ ଯେ ଚ ମଯାଽଽଜ୍ଞାତା ମହାଜଵାଃ। ତ୍ଵରଣାର୍ଥଂ ତୁ ଭୂଯସ୍ତ୍ଵଂ ସମ୍ପ୍ରେଷଯ ହରୀଶ୍ଵରାନ୍
ମୁଁ ଯେଉଁ ଦ୍ରୁତ ବାନରମାନେ ପ୍ରଥମେ ପଠାଇଛି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସିବା ପାଇଁ ଆଉ ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ପଠାଇ।
ଯେ ପ୍ରସକ୍ତାଶ୍ଚ କାମେଷୁ ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରାଶ୍ଚ ଵାନରାଃ। ଇହାନଯସ୍ଵ ତାନ୍ ଶୀଘ୍ରଂ ସର୍ଵାନେଵ କପୀଶ୍ଵରାନ୍
ଯେଉଁ ବାନରମାନେ ଭୋଗରେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଦେରି କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଏଠି ଶୀଘ୍ର ଆଣ।