ତେ ନ ଶକ୍ଯା ରଣେ ହନ୍ତୁମସହାଯେନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ରାଵଣଃ କ୍ରୂରକର୍ମା ଚ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ଵିଶେଷତଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସହାୟତା ଛଡ଼ା ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରାଯିବେ ନାହିଁ, ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ଏହା କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାବଣ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଏଵମାଖ୍ଯାତଵାନ୍ ଵାଲୀ ସ ହ୍ଯଭିଜ୍ଞୋ ହରୀଶ୍ଵରଃ। ଆଗମସ୍ତୁ ନ ମେ ଵ୍ଯକ୍ତଃ ଶ୍ରଵାତ୍ ତସ୍ଯ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍
ଏହିପରି କଥା ବାଲୀ କହିଥିଲେ, ସେ ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅତି ଅନୁଭବୀ। ତଥାପି, ଏହି ପ୍ରଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ମୁଁ ଯେତେ ଶୁଣିଛି ସେତିକି କହୁଛି।
ତ୍ଵତ୍ସହାଯନିମିତ୍ତଂ ହି ପ୍ରେଷିତା ହରିପୁଙ୍ଗଵାଃ। ଆନେତୁଂ ଵାନରାନ୍ ଯୁଦ୍ଧେ ସୁବହୂନ୍ ହରିପୁଙ୍ଗଵାନ୍
ତୁମ ସହାୟତା ପାଇଁ ହନୁମାନ୍ମାନେ ପଠାଯାଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେକୁ ଆଣିବେ।
ତାଂଶ୍ଚ ପ୍ରତୀକ୍ଷମାଣୋଽଯଂ ଵିକ୍ରାନ୍ତାନ୍ ସୁମହାବଲାନ୍। ରାଘଵସ୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ନ ନିର୍ଯାତି ହରୀଶ୍ଵରଃ
ଏହି ବାନରମାନେ ଆସିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ଏହି ବାନରମାନେ ରାଘବଙ୍କ କାମ୍ୟ ସାଧନ ପାଇଁ ବାହାରୁନାହାନ୍ତି।
କୃତା ସୁସଂସ୍ଥା ସୌମିତ୍ରେ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ପୁରା ଯଥା। ଅଦ୍ଯ ତୈର୍ଵାନରୈଃ ସର୍ଵୈରାଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ମହାବଲୈଃ
ସୌମିତ୍ରି, ପୂର୍ବରୁ ସୁଗ୍ରୀବ ଯେପରି ଯୋଜନା କରିଥିଲେ, ଆଜି ସେଇ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଆସିବେ।
ଋକ୍ଷକୋଟିସହସ୍ରାଣି ଗୋଲାଙ୍ଗୂଲଶତାନି ଚ। ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵାମୁପଯାସ୍ଯନ୍ତି ଜହି କୋପମରିଂଦମ। କୋଟ୍ଯୋଽନେକାସ୍ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥ କପୀନାଂ ଦୀପ୍ତତେଜସାମ୍
ଆଜି ଶତକୋଟି ଭାଲୁ ଓ ଶତ ଶତ ଲମ୍ବା ପୁଛ ଥିବା ବାନରମାନେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ, ଶତ ଶତ କୋଟି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବାନରମାନେ, କାକୁତ୍ସ୍ଥ।
ତଵ ହି ମୁଖମିଦଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ କୋପାତ୍ କ୍ଷତଜସମେ ନଯନେ ନିରୀକ୍ଷମାଣାଃ। ହରିଵରଵନିତା ନ ଯାନ୍ତି ଶାନ୍ତିଂ ପ୍ରଥମଭଯସ୍ଯ ହି ଶଙ୍କିତାଃ ସ୍ମ ସର୍ଵାଃ
ତୁମେ କ୍ରୋଧରେ ରୁଦ୍ଧ ଓ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି, ମହାନ୍ ବାନର ମହିଳାମାନେ ଭୟରେ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ପ୍ରଥମ ଭୟ ଆସିବାକୁ ଆଶଙ୍କା କରୁଛନ୍ତି।
thumb|ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଛଅତିରିଶି ଶ୍ଲୋକ ଏବେ ଶୁଣ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତାରଯା ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ଧର୍ମସଂହିତମ୍। ମୃଦୁସ୍ଵଭାଵଃ ସୌମିତ୍ରିଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ତଦ୍ଵଚଃ
ତାରା ଦେଇଥିବା ନମ୍ର ଏବଂ ଧର୍ମମୟ କଥାକୁ, ସାମିତ୍ରି ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବରେ ସ୍୵ୀକାର କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରତିଗୃହୀତେ ତୁ ଵାକ୍ଯେ ହରିଗଣେଶ୍ଵରଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣାତ୍ ସୁମହତ୍ ତ୍ରାସଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ କ୍ଲିନ୍ନମିଵାତ୍ଯଜତ୍
ସେ କଥା ସ୍୵ୀକୃତ ହେବା ପରେ, ବାନରମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଭୟରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ପୋଷାକ ପରି ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ଛାଡିଦେଲେ।
ତତଃ କଣ୍ଠଗତଂ ମାଲ୍ଯଂ ଚିତ୍ରଂ ବହୁଗୁଣଂ ମହତ୍। ଚିଚ୍ଛେଦ ଵିମଦଶ୍ଚାସୀତ୍ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ, ବାନରମାନଙ୍କର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ, ଅହଂକାର ଛାଡି, ଗଳାରେ ଲଟକିଥିବା ବହୁ ଗୁଣର ରଙ୍ଗିନ ମାଳାଟି କାଟିଦେଲେ।
ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଭୀମବଲଂ ସର୍ଵଵାନରସତ୍ତମଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସମ୍ପ୍ରହର୍ଷଯନ୍
ସମସ୍ତ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବ, ଭୀମ ବଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବରେ କଥା କହି, ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଦେଲେ।
ପ୍ରଣଷ୍ଟା ଶ୍ରୀଶ୍ଚ କୀର୍ତିଶ୍ଚ କପିରାଜ୍ଯଂ ଚ ଶାଶ୍ଵତମ୍। ରାମପ୍ରସାଦାତ୍ ସୌମିତ୍ରେ ପୁନଶ୍ଚାପ୍ତମିଦଂ ମଯା
ସାମିତ୍ରି, ମୋର ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତି ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସ୍ଥାୟୀ ବାନର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କର କୃପାରେ ଏ ସବୁ ପୁନି ମୋତେ ମିଳିଛି।
କଃ ଶକ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଖ୍ଯାତସ୍ଯ ସ୍ଵେନ କର୍ମଣା। ତାଦୃଶଂ ପ୍ରତିକୁର୍ଵୀତ ଅଂଶେନାପି ନୃପାତ୍ମଜ
ଏହି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ, ରାଜପୁତ୍ର, କିଏ ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଳ୍ପ ଅଂଶରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଫଳ ଦେଇପାରିବ?
ସୀତାଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଧର୍ମାତ୍ମା ଵଧିଷ୍ଯତି ଚ ରାଵଣମ୍। ସହାଯମାତ୍ରେଣ ମଯା ରାଘଵଃ ସ୍ଵେନ ତେଜସା
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ ତାଙ୍କର ଏକା ଶକ୍ତି ଏବଂ ମୋର ସହଯୋଗରେ, ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇବେ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରିଦେବେ।
ସହାଯକୃତ୍ଯଂ କିଂ ତସ୍ଯ ଯେନ ସପ୍ତ ମହାଦ୍ରୁମାଃ। ଗିରିଶ୍ଚ ଵସୁଧା ଚୈଵ ବାଣେନୈକେନ ଦାରିତାଃ
ଏହି ନିଜ ଏକ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସାତଟି ବଡ଼ ଗଛ, ଏକ ପହାଡ଼ ଏବଂ ଭୂମିକୁ ଭାଗ କରିଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସହଯୋଗର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ?
ଧନୁର୍ଵିସ୍ଫାରମାଣସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଶବ୍ଦେନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ସଶୈଲା କମ୍ପିତା ଭୂମିଃ ସହାଯୈଃ କିଂ ନୁ ତସ୍ଯ ଵୈ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଧନୁଷ ଟାଣନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ପହାଡ଼ ସହିତ ଭୂମି କମ୍ପିତ ହୋଇଯାଏ—ତାଙ୍କୁ ସହଯୋଗୀର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ?
ଅନୁଯାତ୍ରାଂ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ କରିଷ୍ଯେଽହଂ ନରର୍ଷଭ। ଗଚ୍ଛତୋ ରାଵଣଂ ହନ୍ତୁଂ ଵୈରିଣଂ ସପୁରସ୍ସରମ୍
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ରାବଣ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସହଚରଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଯିବାବେଳେ ସାଥି ଦେବି।
ଯଦି କିଂଚିଦତିକ୍ରାନ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵାସାତ୍ ପ୍ରଣଯେନ ଵା। ପ୍ରେଷ୍ଯସ୍ଯ କ୍ଷମିତଵ୍ଯଂ ମେ ନ କଶ୍ଚିନ୍ନାପରାଧ୍ଯତି
ଯଦି ବିଶ୍ୱାସ କିମ୍ବା ସ୍ନେହରେ ମୋର ଦୂତ କିଛି ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ଦୟାକରି ମାନ୍ୟ କରନ୍ତୁ; କାରଣ କିଏ ତ୍ରୁଟି କରେନାହିଁ?
ଇତି ତସ୍ଯ ବ୍ରୁଵାଣସ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଅଭଵଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରେମ୍ଣା ଚେଦମୁଵାଚ ହ
ଏପରି ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରେମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏଭଳି କହିଲେ।
ସର୍ଵଥା ହି ମମ ଭ୍ରାତା ସନାଥୋ ଵାନରେଶ୍ଵର। ତ୍ଵଯା ନାଥେନ ସୁଗ୍ରୀଵ ପ୍ରଶ୍ରିତେନ ଵିଶେଷତଃ
ବାନରମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଏବେ ମୋର ଭାଇ ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ରକ୍ଷକ ପାଇଛନ୍ତି, ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ନମ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ନାଥ ହେବାରୁ।
ଯସ୍ତେ ପ୍ରଭାଵଃ ସୁଗ୍ରୀଵ ଯଚ୍ଚ ତେ ଶୌଚମୀଦୃଶମ୍। ଅର୍ହସ୍ତ୍ଵଂ କପିରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଂ ଭୋକ୍ତୁମନୁତ୍ତମାମ୍
ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଏପରି ପବିତ୍ର ଚରିତ୍ର ଦେଖି, ତୁମେ ବାନର ରାଜ୍ୟର ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ସହାଯେନ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵ ତ୍ଵଯା ରାମଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଵଧିଷ୍ଯତି ରଣେ ଶତ୍ରୂନଚରାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ହେବାରୁ, ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଧର୍ମଜ୍ଞସ୍ଯ କୃତଜ୍ଞସ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନଃ। ଉପପନ୍ନଂ ଚ ଯୁକ୍ତଂ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵ ତଵ ଭାଷିତମ୍
ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ କୃତଜ୍ଞ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛୁଆ ନହେବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ, ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମର କଥା ଯଥାଯଥି ଏବଂ ଉଚିତ।
ଦୋଷଜ୍ଞଃ ସତି ସାମର୍ଥ୍ଯେ କୋଽନ୍ଯୋ ଭାଷିତୁମର୍ହତି। ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ମମ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ତ୍ଵାଂ ଚ ଵାନରସତ୍ତମ
ଦୋଷ ଜାଣିବା ଏବଂ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟରୁ, ମୋର ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ କିମ୍ବା ତୁମେ ବାନରମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଏ ଏପରି କଥା କହିପାରିବ?
ସଦୃଶଶ୍ଚାସି ରାମେଣ ଵିକ୍ରମେଣ ବଲେନ ଚ। ସହାଯୋ ଦୈଵତୈର୍ଦତ୍ତଶ୍ଚିରାଯ ହରିପୁଂଗଵ
ବାନରମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସହ ବୀରତା ଏବଂ ବଳରେ ସମାନ, ଦେବତାମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ତୁମକୁ ତାଙ୍କର ସହଯୋଗୀ କରିଛନ୍ତି।
କିଂ ତୁ ଶୀଘ୍ରମିତୋ ଵୀର ନିଷ୍କ୍ରମ ତ୍ଵଂ ମଯା ସହ। ସାନ୍ତ୍ଵଯସ୍ଵ ଵଯସ୍ଯଂ ଚ ଭାର୍ଯାହରଣଦୁଃଖିତମ୍
କିନ୍ତୁ ଏବେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ସହିତ ବାହାରିବାକୁ ଆସ, ଏବଂ ତୁମର ବନ୍ଧୁ, ଯେଉଁଠି ଜନେ ଜନେ ଭାର୍ୟା ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ଅତି ଭାବିତ, ସେଠି ଗଲେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅ।
ଯଚ୍ଚ ଶୋକାଭିଭୂତସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍। ମଯା ତ୍ଵଂ ପରୁଷାଣ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତତ୍ କ୍ଷମସ୍ଵ ସଖେ ମମ
ଯଦି ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଭାବିତ ହୋଇଥିବା କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ତୁମେ ପାଖରେ କଠୋର କଥା କହିଥିଲି, ମୋ ବନ୍ଧୁ, ଦୟାକରି ଏହାକୁ ମାନ୍ୟ କର।
thumb|ସପ୍ତତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଵାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ସତ୍ତରି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ମହାତ୍ମନା। ହନୂମନ୍ତଂ ସ୍ଥିତଂ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।