ଅଂହୋ ବତେଦଂ ନୃଵରାଵିଷହ୍ଯଂ ନିଵର୍ତତେ ମେ ହୃଦି ସାଧୁଵୃତ୍ତମ୍। ଅଗ୍ନୌ ଵିଵର୍ଣଂ ପରିତପ୍ଯମାନଂ କିଟ୍ଟଂ ଯଥା ରାଘଵ ଜାତରୂପମ୍
ହାଏ, ଏହି ଅସହ୍ୟ ପାପ ମୋର ଭଲ ଚରିତ୍ରକୁ ମନରେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଛି। ରାଘବ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ସୁନା ତାପି ରଙ୍ଗ ହରାଇ ଯାଏ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ହୋଇଯାଇଛି।
ମହାବଲାନାଂ ହରିଯୂଥପାନା- ମିଦଂ କୁଲଂ ରାଘଵ ମନ୍ନିମିତ୍ତମ୍। ଅସ୍ଯାଙ୍ଗଦସ୍ଯାପି ଚ ଶୋକତାପା- ଦର୍ଧସ୍ଥିତପ୍ରାଣମିତୀଵ ମନ୍ଯେ
ରାଘବ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ବଳଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଦୁଃଖ ପାଇଛନ୍ତି। ଏବଂ ମୁଁ ଭାବୁଛି ଅଙ୍ଗଦଙ୍କର ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଆଧା ରହିଯାଇଛି, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ତଳିଯାଇଛି।
ସୁତଃ ସୁଲଭ୍ଯଃ ସୁଜନଃ ସୁଵଶ୍ଯଃ କୁତସ୍ତୁ ପୁତ୍ରଃ ସଦୃଶୋଽଙ୍ଗଦେନ। ନ ଚାପି ଵିଦ୍ଯେତ ସ ଵୀର ଦେଶୋ ଯସ୍ମିନ୍ ଭଵେତ୍ ସୋଦରସଂନିକର୍ଷଃ
ଏକ ପୁଅ ସହଜରେ ମିଳିଯାଏ, ଭଲ ଓ ଆଜ୍ଞାକାରୀ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ମିଳିପାରେ; କିନ୍ତୁ ଅଙ୍ଗଦ ପରି ପୁଅ କେଉଁଠି ମିଳିବ? ଏବଂ ହେ ଶୂର, ଏମିତି କୌଣସି ଦେଶ ନାହିଁ ଯେଉଁଠି ଏତେ ନିକଟ ଭାଇ ମିଳିପାରିବ।
ଅଦ୍ଯାଙ୍ଗଦୋ ଵୀରଵରୋ ନ ଜୀଵେ- ଜ୍ଜୀଵେତ ମାତା ପରିପାଲନାର୍ଥମ୍। ଵିନା ତୁ ପୁତ୍ରଂ ପରିତାପଦୀନା ସା ନୈଵ ଜୀଵେଦିତି ନିଶ୍ଚିତଂ ମେ
ଆଜି ଶୂରବୀର ଅଙ୍ଗଦ ବଞ୍ଚିବେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ମାଆ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବଞ୍ଚିଥିବେ। କିନ୍ତୁ ପୁଅ ବିନା ଦୁଃଖରେ ତଳିଯାଇଥିବା ସେ ମାଆ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହି ମୋର ପକ୍କା ବିଶ୍ୱାସ।
ସୋଽହଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯତିଦୀପ୍ତମଗ୍ନିଂ ଭ୍ରାତ୍ରା ଚ ପୁତ୍ରେଣ ଚ ସଖ୍ଯମିଚ୍ଛନ୍। ଇମେ ଵିଚେଷ୍ଯନ୍ତି ହରିପ୍ରଵୀରାଃ ସୀତାଂ ନିଦେଶେ ପରିଵର୍ତମାନାଃ
ଏହିପରି, ମୁଁ ଏବେ ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, ମୋର ଭାଇ ଓ ପୁଅଙ୍କ ସହ ମିଳିବାକୁ ଚାହେଁ। ଏହି ବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତୁମ ଆଜ୍ଞାକୁ ମନେ ରଖି ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବେ।
କୃତ୍ସ୍ନଂ ତୁ ତେ ସେତ୍ସ୍ଯତି କାର୍ଯମେତ- ନ୍ମଯ୍ଯପ୍ଯତୀତେ ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର। କୁଲସ୍ଯ ହନ୍ତାରମଜୀଵନାର୍ହଂ ରାମାନୁଜାନୀହି କୃତାଗସଂ ମାମ୍
ମୁଁ ଚାଲିଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ମନୁଷ୍ୟରାଜ ପୁତ୍ର, ତୁମର କାମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସଫଳ ହେବ। କିନ୍ତୁ ମୋତେ ଅପରାଧୀ ଓ ବଞ୍ଚିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କୁଳ ନାଶ କରିଥିବା ବୋଲି ଜାଣ।
ତସ୍ମିନ୍ କ୍ଷଣେଽଭୀକ୍ଷ୍ଣମଵେକ୍ଷମାଣଃ କ୍ଷିତିକ୍ଷମାଵାନ୍ ଭୁଵନସ୍ଯ ଗୋପ୍ତା। ରାମୋ ରୁଦନ୍ତୀଂ ଵ୍ଯସନେ ନିମଗ୍ନାଂ ସମୁତ୍ସୁକଃ ସୋଽଥ ଦଦର୍ଶ ତାରାମ୍
ସେଇ ସମୟରେ, ପୁନିପୁନି ଦେଖୁଥିବା ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ରାମ, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଓ କାନ୍ଦୁଥିବା ତାରାକୁ ଦେଖି, ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ତାଂ ଚାରୁନେତ୍ରାଂ କପିସିଂହନାଥାଂ ପତିଂ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ତଦା ଶଯାନାମ୍। ଉତ୍ଥାପଯାମାସୁରଦୀନସତ୍ତ୍ଵାଂ ମନ୍ତ୍ରିପ୍ରଧାନାଃ କପିରାଜପତ୍ନୀମ୍
ତାପରେ ତାରା, ଯିଏ ସୁନ୍ଦର ଆଖି ଓ ବନରସିଂହର ରାଣୀ, ପତିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶୋଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ପ୍ରଧାନ ସହଚରମାନେ ଦୁଃଖରେ ତଳିଯାଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଧୀରେ ଉଠାଇଲେ।
ସା ଵିସ୍ଫୁରନ୍ତୀ ପରିରଭ୍ଯମାଣା ଭର୍ତୁଃ ସମୀପାଦପନୀଯମାନା। ଦଦର୍ଶ ରାମଂ ଶରଚାପପାଣିଂ ସ୍ଵତେଜସା ସୂର୍ଯମିଵ ଜ୍ଵଲନ୍ତମ୍
ସେ ତାରା, ଭାରି ଦୁଃଖରେ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଭାର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଖରୁ ଦୂରେ ନେଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରିଥିବା, ନିଜ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସୁସଂଵୃତଂ ପାର୍ଥିଵଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚ ତଂ ଚାରୁନେତ୍ରଂ ମୃଗଶାଵନେତ୍ରା। ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ପୁରୁଷପ୍ରଧାନ- ମଯଂ ସ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଇତି ପ୍ରଜଜ୍ଞେ
ଯାହାଙ୍କ ଆଖି ମୃଗଶାବକ ପରି ସୁନ୍ଦର, ଦେହରେ ରାଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲା, ଏବଂ ଯାହାକୁ ପୂର୍ବେ କେହି ଦେଖିନଥିଲେ, ସେଇପରି ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କକୁତ୍ସ୍ଥ ଚିହ୍ନଟ କଲେ।
ତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରକଲ୍ପସ୍ଯ ଦୁରାସଦସ୍ଯ ମହାନୁଭାଵସ୍ଯ ସମୀପମାର୍ଯା। ଆର୍ତାତିତୂର୍ଣଂ ଵ୍ଯସନଂ ପ୍ରପନ୍ନା ଜଗାମ ତାରା ପରିଵିହ୍ଵଲନ୍ତୀ
ତାରା, ଦୁଃଖରେ ତଳିଯାଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ଦୁର୍ଜୟ ଓ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ତୁରନ୍ତ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ।
ତଂ ସା ସମାସାଦ୍ଯ ଵିଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵଂ ଶୋକେନ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଶରୀରଭାଵା। ମନସ୍ଵିନୀ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ତାରା ରାମଂ ରଣୋତ୍କର୍ଷଣଲବ୍ଧଲକ୍ଷ୍ଯମ୍
ସେ ତାରା, ଶୋକରେ ଶରୀର ଉଲଟପାଲଟ ହେଉଥିବା ସ୍ଥିତିରେ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଥିବା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତ୍ଵମପ୍ରମେଯଶ୍ଚ ଦୁରାସଦଶ୍ଚ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଶ୍ଚୋତ୍ତମଧର୍ମକଶ୍ଚ। ଅକ୍ଷୀଣକୀର୍ତିଶ୍ଚ ଵିଚକ୍ଷଣଶ୍ଚ କ୍ଷିତିକ୍ଷମାଵାନ୍ କ୍ଷତଜୋପମାକ୍ଷଃ
ତୁମେ ଅପରିମିତ, ଦୁର୍ଜୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିବା, ଉତ୍ତମ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଧରିତ୍ରୀ ପରି ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆହତ ହୋଇଥିବା ପରି ରକ୍ତ ଆଖି।
ତ୍ଵମାତ୍ତବାଣାସନବାଣପାଣି- ର୍ମହାବଲଃ ସଂହନନୋପପନ୍ନଃ। ମନୁଷ୍ଯଦେହାଭ୍ଯୁଦଯଂ ଵିହାଯ ଦିଵ୍ଯେନ ଦେହାଭ୍ଯୁଦଯେନ ଯୁକ୍ତଃ
ତୁମେ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ହାତରେ ଧରିଥିବା, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସୁଠାମ ଦେହର, ମନୁଷ୍ୟ ଦେହ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଦେହର ଗୁଣ ଥିବା।
ଯେନୈଵ ବାଣେନ ହତଃ ପ୍ରିଯୋ ମେ ତେନୈଵ ବାଣେନ ହି ମାଂ ଜହୀହି। ହତା ଗମିଷ୍ଯାମି ସମୀପମସ୍ଯ ନ ମାଂ ଵିନା ଵୀର ରମେତ ଵାଲୀ
ଯେ ବାଣରେ ମୋର ପ୍ରିୟ ବାଳୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସେଇ ବାଣରେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ମାର। ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି, କାରଣ ବାଳୀ ମୋ ବିନା ଆନନ୍ଦ ପାଇବେ ନାହିଁ, ହେ ଶୂର।
ସ୍ଵର୍ଗେଽପି ଶୋକଂ ଚ ଵିଵର୍ଣତାଂ ଚ ମଯା ଵିନା ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଵୀର ଵାଲୀ। ରମ୍ଯେ ନଗେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତଟାଵକାଶେ ଵିଦେହକନ୍ଯାରହିତୋ ଯଥା ତ୍ଵମ୍
ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ବାଳୀ ମୋ ବିନା ଦୁଃଖ ଓ ମୁହଁ ମଲିନତା ଅନୁଭବିବେ, ଯେପରି ତୁମେ ମଧୁର ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ବିଦେହାର କନ୍ୟା ବିନା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ଥ ତାଵଦ୍ ଵନିତାଵିହୀନଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଦୁଃଖଂ ପୁରୁଷଃ କୁମାରଃ। ତତ୍ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଜାନଞ୍ଜହି ମାଂ ନ ଵାଲୀ ଦୁଃଖଂ ମମାଦର୍ଶନଜଂ ଭଜେତ
ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛ, ରାଜକୁମାର, ଯେ ଜଣେ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀଠାରୁ ବିଞ୍ଚିତ ହେଲେ ବହୁତ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି। ଏହି କଥା ଜାଣି, ମୋତେ ମାରିଦିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ବାଳୀ ମୋ ଅଭାବରେ ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବ, ସେ ଦୁଃଖ ତାଙ୍କୁ ଭୋଗିବାକୁ ନ ପଡ଼ୁ।
ଯଚ୍ଚାପି ମନ୍ଯେତ ଭଵାନ୍ ମହାତ୍ମା ସ୍ତ୍ରୀଘାତଦୋଷସ୍ତୁ ଭଵେନ୍ନ ମହ୍ଯମ୍। ଆତ୍ମେଯମସ୍ଯେତି ହି ମାଂ ଜହି ତ୍ଵଂ ନ ସ୍ତ୍ରୀଵଧଃ ସ୍ଯାନ୍ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର
ଯଦି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ମହାତ୍ମା, ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ହତ୍ୟା ପାପ, ତେବେ ଜାଣ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଲୋକ। ଏହି କଥା ଭାବି, ମୋତେ ମାରିଦିଅ; ଏଠାରେ ସ୍ତ୍ରୀ ହତ୍ୟାର ଦୋଷ ତୁମେ ଉପରେ ଲାଗିବ ନାହିଁ, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ।
ଶାସ୍ତ୍ରପ୍ରଯୋଗାଦ୍ ଵିଵିଧାଶ୍ଚ ଵେଦା- ଦନନ୍ଯରୂପାଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଦାରାଃ। ଦାରପ୍ରଦାନାଦ୍ଧି ନ ଦାନମନ୍ଯତ୍ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ ଜ୍ଞାନଵତାଂ ହି ଲୋକେ
ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ବେଦ ଅନୁସାରେ, ପୁରୁଷଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଅଲଗା ନୁହଁନ୍ତି। ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି, ସ୍ତ୍ରୀ ଦାନ ଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
ତ୍ଵଂ ଚାପି ମାଂ ତସ୍ଯ ମମ ପ୍ରିଯସ୍ଯ ପ୍ରଦାସ୍ଯସେ ଧର୍ମମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଵୀର। ଅନେନ ଦାନେନ ନ ଲପ୍ସ୍ଯସେ ତ୍ଵ- ମଧର୍ମଯୋଗଂ ମମ ଵୀର ଘାତାତ୍
ଏବଂ ତୁମେ, ବୀର, ଧର୍ମ ଭାବି ମୋତେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେବ। ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା, ମୋ ମୃତ୍ୟୁରେ ତୁମେ କୌଣସି ଅଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ହେବ ନାହିଁ।
ଆର୍ତାମନାଥାମପନୀଯମାନା- ମେଵଂଗତାଂ ନାର୍ହସି ମାମହନ୍ତୁମ୍। ଅହଂ ହି ମାତଙ୍ଗଵିଲାସଗାମିନା ପ୍ଲଵଂଗମାନାମୃଷଭେଣ ଧୀମତା। ଵିନା ଵରାର୍ହୋତ୍ତମହେମମାଲିନା ଚିରଂ ନ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ନରେନ୍ଦ୍ର ଜୀଵିତୁମ୍
ମୁଁ ଯେ ଦୁଃଖିତ, ନିରାଶ୍ରୟ ଓ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ନେଇଯାଉଥିବା, ଏପରି ମୋତେ ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହଁ। ମୁଁ ମାତଙ୍ଗ ଆରଣ୍ୟରେ ଖେଳୁଥିବା, ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ବନରାଜ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେଉଁ ବାଳୀ ବିନା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ, ରାଜନ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଵିଭୁର୍ମହାତ୍ମା ତାରାଂ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ହିତଂ ବଭାଷେ। ମା ଵୀରଭାର୍ଯେ ଵିମତିଂ କୁରୁଷ୍ଵ ଲୋକୋ ହି ସର୍ଵୋ ଵିହିତୋ ଵିଧାତ୍ରା
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମହାତ୍ମା ଶ୍ରୀରାମ ତାରାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଉପକାରୀ କଥା କହିଲେ: 'ବୀରଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ତୁମେ ମନକୁ ଅସ୍ଥିର କରନିଅ, କାରଣ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନିୟମରେ ଚାଲେ।'
ତଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଂ ସୁଖଦୁଃଖଯୋଗଂ ଲୋକୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ତେନ କୃତଂ ଵିଧାତ୍ରା। ତ୍ରଯୋଽପି ଲୋକା ଵିହିତଂ ଵିଧାନଂ ନାତିକ୍ରମନ୍ତେ ଵଶଗା ହି ତସ୍ଯ
ସମସ୍ତ ସଂସାରରେ ଯେଉଁ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଆସେ, ସେ ସବୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ। ତିନୋଟି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ନିୟମକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ଅଧୀନ।
ପ୍ରୀତିଂ ପରାଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ତାଂ ତଥୈଵ ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ତେ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଯୌଵରାଜ୍ଯମ୍। ଧାତ୍ରା ଵିଧାନଂ ଵିହିତଂ ତଥୈଵ ନ ଶୂରପତ୍ନ୍ଯଃ ପରିଦେଵଯନ୍ତି
ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ପାଇବ, ଏବଂ ତୁମର ପୁଅ ରାଜ୍ୟଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନିୟମ ଏଭଳି, ଏବଂ ବୀରଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ କଦାପି ଦୁଃଖ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଆଶ୍ଵାସିତା ତେନ ମହାତ୍ମନା ତୁ ପ୍ରଭାଵଯୁକ୍ତେନ ପରଂତପେନ। ସା ଵୀରପତ୍ନୀ ଧ୍ଵନତା ମୁଖେନ ସୁଵେଷରୂପା ଵିରରାମ ତାରା
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶତ୍ରୁସୁଦନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇ, ତାରା, ବୀରଙ୍କର ପତ୍ନୀ, କନ୍ଦୁଥିବା ମୁହଁ, ଶୋଭାମୟ ଓ ସୁସଜ୍ଜିତ ଅବସ୍ଥାରେ ନିରବ ହେଲେ।
thumb|ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ସର୍ଗ।
ସ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ତାରାଂ ଚ ସାଙ୍ଗଦାଂ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ସମାନଶୋକଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ନିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଶ୍ରୀରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ସୁଗ୍ରୀବ, ତାରା ଓ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ, ସେମାନଙ୍କ ସମାନ ଶୋକରେ ଅନୁଭୂତି କରି, ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନ ଶୋକପରିତାପେନ ଶ୍ରେଯସା ଯୁଜ୍ଯତେ ମୃତଃ। ଯଦତ୍ରାନନ୍ତରଂ କାର୍ଯଂ ତତ୍ ସମାଧାତୁମର୍ହଥ
ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଶୋକ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ କେବେ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଯାହା ତୁରନ୍ତ କରିବାକୁ ଥିବା କାମ, ସେହି କାମ କରିବା ଉଚିତ।
ଲୋକଵୃତ୍ତମନୁଷ୍ଠେଯଂ କୃତଂ ଵୋ ବାଷ୍ପମୋକ୍ଷଣମ୍। ନ କାଲାଦୁତ୍ତରଂ କିଂଚିତ୍ କର୍ମଶକ୍ଯମୁପାସିତୁମ୍
ସଂସାରର ଚଳିତ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରିବା ଉଚିତ। ତୁମେ ଆଗରୁ ହିଁ ଅଶ୍ରୁ ବିସର୍ଜନ କରିଛ। ସମୟ ଚାଲିଗଲେ କୌଣସି କାମ କରିହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହଁ।
ନିଯତିଃ କାରଣଂ ଲୋକେ ନିଯତିଃ କର୍ମସାଧନମ୍। ନିଯତିଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ନିଯୋଗେଷ୍ଵିହ କାରଣମ୍
ଏହି ସଂସାରରେ ନିୟତି ହିଁ କାରଣ; ନିୟତି ହିଁ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନର ଉପାୟ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉଦ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ ନିୟତି ହିଁ କାରଣ।