ରାଜ୍ଯଶ୍ରୀର୍ନ ଜହାତି ତ୍ଵାଂ ଗତାସୁମପି ମାନଦ। ସୂର୍ଯସ୍ଯାଵର୍ତମାନସ୍ଯ ଶୈଲରାଜମିଵ ପ୍ରଭା
ରାଜ୍ୟର ମହିମା ତୁମକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିନାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ମାନ୍ୟବର; ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପାହାଡ଼ର ଶିଖରକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଏ ନାହିଁ।
ନ ମେ ଵଚଃ ପଥ୍ଯମିଦଂ ତ୍ଵଯା କୃତଂ ନ ଚାସ୍ମି ଶକ୍ତା ହି ନିଵାରଣେ ତଵ। ହତା ସପୁତ୍ରାସ୍ମି ହତେନ ସଂଯୁଗେ ସହ ତ୍ଵଯା ଶ୍ରୀର୍ଵିଜହାତି ମାମପି
ମୋର କଥା ତୁମେ ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ବାଞ୍ଚାଇପାରିଲି ନାହିଁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ, ମୁଁ ଓ ମୋର ପୁଅ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହେଲୁ। ତୁମ ସହିତ, ମୋର ଶ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଯାଉଛି।
thumb|ଚତୁର୍ଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଚତୁର୍ଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଶୁଣ, ଏହା ହେଉଛି ଚବିଶତମ ସର୍ଗ। ପବିତ୍ର ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଏହି ଚବିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ।
ତାମାଶୁ ଵେଗେନ ଦୁରାସଦେନ ତ୍ଵଭିପ୍ଲୁତାଂ ଶୋକମହାର୍ଣଵେନ। ପଶ୍ଯଂସ୍ତଦା ଵାଲ୍ଯନୁଜସ୍ତରସ୍ଵୀ ଭ୍ରାତୁର୍ଵଧେନାପ୍ରତିମେନ ତେପେ
ବଡ଼ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ବେହୋଶ ହୋଇ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଡୁବିଗଲା। ଏହା ଦେଖି, ବାଲିଙ୍କର ଛୋଟ ଭାଇ, ଯିଏ ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଭାଇଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ମୃତ୍ୟୁରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲା।
ସ ବାଷ୍ପପୂର୍ଣେନ ମୁଖେନ ପଶ୍ଯନ୍ କ୍ଷଣେନ ନିର୍ଵିଣ୍ଣମନା ମନସ୍ଵୀ। ଜଗାମ ରାମସ୍ଯ ଶନୈଃ ସମୀପଂ ଭୃତ୍ଯୈର୍ଵୃତଃ ସମ୍ପରିଦୂଯମାନଃ
ଚୋଖରେ ଲୁହା ଭରି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମନ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା, ସେ ବିଚାରଶୀଳ ଲୋକ ନିଜ ସହଚରମାନେ ସହ ଶାନ୍ତିରେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା, ଅତି ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇ।
ସ ତଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଗୃହୀତଚାପ- ମୁଦାତ୍ତମାଶୀଵିଷତୁଲ୍ଯବାଣମ୍। ଯଶସ୍ଵିନଂ ଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତାଙ୍ଗ- ମଵସ୍ଥିତଂ ରାଘଵମିତ୍ଯୁଵାଚ
ସେ ଯେଉଁଠାରେ ଧନୁଷ ଓ ବିଷାକ୍ତ ବାଣ ଧରିଥିବା, ମହାନ୍ୟ, ଶ୍ରୀର ଚିହ୍ନ ଥିବା ଅଙ୍ଗ ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାଘବଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି, ଏଭଳି କହିଲା।
ଯଥା ପ୍ରତିଜ୍ଞାତମିଦଂ ନରେନ୍ଦ୍ର କୃତଂ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟଫଲଂ ଚ କର୍ମ। ମମାଦ୍ଯ ଭୋଗେଷୁ ନରେନ୍ଦ୍ରସୂନୋ ମନୋ ନିଵୃତ୍ତଂ ହତଜୀଵିତେନ
ରାଜା, ଯେପରି ଅଞ୍ଜାଳି ଦେଇଥିଲେ, ସେପରି କାମ କରିଛ, ତାହାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲୁ। ଏବେ, ରାଜପୁତ୍ର, ମୋର ମନ ଭୋଗରୁ ଫିରିଯାଇଛି, କାରଣ ମୋର ଜୀବନ ଶେଷ।
ଅସ୍ଯାଂ ମହିଷ୍ଯାଂ ତୁ ଭୃଶଂ ରୁଦତ୍ଯାଂ ପୁରେଽତିଵିକ୍ରୋଶତି ଦୁଃଖତପ୍ତେ। ହତେ ନୃପେ ସଂଶଯିତେଽଙ୍ଗଦେ ଚ ନ ରାମ ରାଜ୍ଯେ ରମତେ ମନୋ ମେ
ଏହି ରାଣୀ ଦୁଃଖରେ ଭାରି କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ସହର ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ବିଳାପ କରୁଛନ୍ତି, ଦୁଃଖରେ ତପ୍ତ। ରାଜା ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛନ୍ତି, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ଅନିଶ୍ଚିତ। ଏହି ସବୁ ଦେଖି, ରାମ, ମୋର ମନ ରାଜ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉନାହିଁ।
କ୍ରୋଧାଦମର୍ଷାଦତିଵିପ୍ରଧର୍ଷାଦ୍ ଭ୍ରାତୁର୍ଵଧୋ ମେଽନୁମତଃ ପୁରସ୍ତାତ୍। ହତେ ତ୍ଵିଦାନୀଂ ହରିଯୂଥପେଽସ୍ମିନ୍ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣମିକ୍ଷ୍ଵାକୁଵର ପ୍ରତପ୍ସ୍ଯେ
କ୍ରୋଧ, ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଓ ଅତି ଅପମାନରେ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଭାଇଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲି। ଏବେ ବନରାଜଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଭାରି ଦୁଃଖ ପାଉଛି।
ଶ୍ରେଯୋଽଦ୍ଯ ମନ୍ଯେ ମମ ଶୈଲମୁଖ୍ଯେ ତସ୍ମିନ୍ ହି ଵାସଶ୍ଚିରମୃଷ୍ଯମୂକେ। ଯଥା ତଥା ଵର୍ତଯତଃ ସ୍ଵଵୃତ୍ତ୍ଯା ନେମଂ ନିହତ୍ଯ ତ୍ରିଦିଵସ୍ଯ ଲାଭଃ
ମୁଁ ଏବେ ଭାବୁଛି, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ବା ଋଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବା ଭଲ। ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯେପରି ହେଉ, ଏଭଳି ଜୀବନ ଚାଲିବ। ତାଙ୍କୁ ମାରିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହେବ ନାହିଁ।
ନ ତ୍ଵା ଜିଘାଂସାମି ଚରେତି ଯନ୍ମା- ମଯଂ ମହାତ୍ମା ମତିମାନୁଵାଚ। ତସ୍ଯୈଵ ତଦ୍ ରାମ ଵଚୋଽନୁରୂପ- ମିଦଂ ଵଚଃ କର୍ମ ଚ ମେଽନୁରୂପମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚାହିଁନଥିଲି, ନାହିଁ କିଛି ଭୁଲ କରିଥିଲି—ଏହି କଥା ମହାତ୍ମା, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ମୋତେ କହିଥିଲେ। ରାମଙ୍କର ସେଇ କଥା ଯଥାଯଥିକ, ମୋର କାମ ମଧ୍ୟ ତାହିଁ ପରି।
ଭ୍ରାତା କଥଂ ନାମ ମହାଗୁଣସ୍ଯ ଭ୍ରାତୁର୍ଵଧଂ ରାମ ଵିରୋଚଯେତ। ରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଚ ଵୀର ସାରଂ ଵିଚିନ୍ତଯନ୍ କାମପୁରସ୍କୃତୋଽପି
ଏତେ ଗୁଣ ଥିବା ନିଜ ଭାଇଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ କେମିତି ଚାହିବ ଏକ ଭାଇ, ରାମ? ରାଜ୍ୟର ଦୁଃଖ ବିଚାର କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆସକ୍ତିରେ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କେମିତି ହେବ?
ଵଧୋ ହି ମେ ମତୋ ନାସୀତ୍ ସ୍ଵମାହାତ୍ମ୍ଯଵ୍ଯତିକ୍ରମାତ୍। ମମାସୀଦ୍ ବୁଦ୍ଧିଦୌରାତ୍ମ୍ଯାତ୍ ପ୍ରାଣହାରୀ ଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ
ମୁଁ କେବେ ଭାଇଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଭାବିନଥିଲି, କାରଣ ଏହା ମୋର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଅପମାନ କରିଥାନ୍ତା। କିନ୍ତୁ ମୋର ଭୁଲ ବୁଦ୍ଧିରେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପରାଧ କରିଯାଇଛି।
ଦ୍ରୁମଶାଖାଵଭଗ୍ନୋଽହଂ ମୁହୂର୍ତଂ ପରିନିଷ୍ଟନନ୍। ସାନ୍ତ୍ଵଯିତ୍ଵା ତ୍ଵନେନୋକ୍ତୋ ନ ପୁନଃ କର୍ତୁମର୍ହସି
ଗଛର ଡାଳ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରି, ମୁଁ କିଛି ସମୟ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି ରହିଲି। ସେ ମୋତେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ—'ଏହି କାମ ପୁଣି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଭ୍ରାତୃତ୍ଵମାର୍ଯଭାଵଶ୍ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚାନେନ ରକ୍ଷିତଃ। ମଯା କ୍ରୋଧଶ୍ଚ କାମଶ୍ଚ କପିତ୍ଵଂ ଚ ପ୍ରଦର୍ଶିତମ୍
ସେ ଭାଇପାଇଁ ଭାଇର ଭାବ, ମାନ୍ୟତା ଓ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ମୁଁ କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧ, ଆସକ୍ତି ଓ ନିମ୍ନତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଲି।
ଅଚିନ୍ତନୀଯଂ ପରିଵର୍ଜନୀଯ- ମନୀପ୍ସନୀଯଂ ସ୍ଵନଵେକ୍ଷଣୀଯମ୍। ପ୍ରାପ୍ତୋଽସ୍ମି ପାପ୍ମାନମିଦଂ ଵଯସ୍ଯ ଭ୍ରାତୁର୍ଵଧାତ୍ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରଵଧାଦିଵେନ୍ଦ୍ରଃ
ଏହି କାମ ଚିନ୍ତା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍, ଚାହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନିଜେ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରିବା ଦରକାର। ମୁଁ ଏହି ପାପରେ ଅଳଗ୍ନ ହୋଇଛି, ବନ୍ଧୁ, ଭାଇଙ୍କୁ ମାରି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅକୁ ମାରିଥିଲେ।
ପାପ୍ମାନମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମହୀ ଜଲଂ ଚ ଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚ କାମଂ ଜଗୃହୁଃ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ। କୋ ନାମ ପାପ୍ମାନମିମଂ ସହେତ ଶାଖାମୃଗସ୍ଯ ପ୍ରତିପତ୍ତୁମିଚ୍ଛେତ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପାପ ମାଟି, ପାଣି, ଗଛ ଓ ଜନନୀମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ପାପକୁ କିଏ ସହିପାରିବ, କିଏ ଭାଇକୁ ମାରିଥିବା ଏହି ବନରାଜଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଚାହିବ?
ନାର୍ହାମି ସମ୍ମାନମିମଂ ପ୍ରଜାନାଂ ନ ଯୌଵରାଜ୍ଯଂ କୁତ ଏଵ ରାଜ୍ଯମ୍। ଅଧର୍ମଯୁକ୍ତଂ କୁଲନାଶଯୁକ୍ତ- ମେଵଂଵିଧଂ ରାଘଵ କର୍ମ କୃତ୍ଵା
ମୁଁ ଏହି ପ୍ରଜାଙ୍କର ସମ୍ମାନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଯୌବରାଜ୍ୟ ତ ଦୂରର କଥା, ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ରାଘବ। ଏଭଳି ଅଧର୍ମ ଓ କୁଳନାଶକ କାମ କରିବା ପରେ।
ପାପସ୍ଯ କର୍ତାସ୍ମି ଵିଗର୍ହିତସ୍ଯ କ୍ଷୁଦ୍ରସ୍ଯ ଲୋକାପକୃତସ୍ଯ ଲୋକେ। ଶୋକୋ ମହାନ୍ ମାମଭିଵର୍ତତେଽଯଂ ଵୃଷ୍ଟେର୍ଯଥା ନିମ୍ନମିଵାମ୍ବୁଵେଗଃ
ମୁଁ ଏକ ଅପରାଧ କରିଛି, ଯାହା ଲୋକମାନେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ଏହା ଅତି ନିଚ ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାମ। ଏହାର ଦୁଃଖ ମୋତେ ବଡ଼ ଭାବେ ଢାଙ୍କି ଦେଉଛି, ଯେପରି ଝରଣାର ପାଣି ଏକ ଗହ୍ବରକୁ ଦୌଡ଼ି ଯାଏ।
ସୋଦର୍ଯଘାତାପରଗାତ୍ରଵାଲଃ ସଂତାପହସ୍ତାକ୍ଷିଶିରୋଵିଷାଣଃ। ଏନୋମଯୋ ମାମଭିହନ୍ତି ହସ୍ତୀ ଦୃପ୍ତୋ ନଦୀକୂଲମିଵ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ
ମୁଁ ନିଜ ଭାଇକୁ ମାରିଛି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୋର ହାତ, ଆଖି ଓ ମୁଣ୍ଡ ଦାଗ ଲାଗିଛି। ଏହି ପାପର ରୋଗ ଏକ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ହାତୀ ନଦୀ କୂଳକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥାଏ।
ଅଂହୋ ବତେଦଂ ନୃଵରାଵିଷହ୍ଯଂ ନିଵର୍ତତେ ମେ ହୃଦି ସାଧୁଵୃତ୍ତମ୍। ଅଗ୍ନୌ ଵିଵର୍ଣଂ ପରିତପ୍ଯମାନଂ କିଟ୍ଟଂ ଯଥା ରାଘଵ ଜାତରୂପମ୍
ହାଏ, ଏହି ଅସହ୍ୟ ପାପ ମୋର ଭଲ ଚରିତ୍ରକୁ ମନରେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଛି। ରାଘବ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ସୁନା ତାପି ରଙ୍ଗ ହରାଇ ଯାଏ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ହୋଇଯାଇଛି।
ମହାବଲାନାଂ ହରିଯୂଥପାନା- ମିଦଂ କୁଲଂ ରାଘଵ ମନ୍ନିମିତ୍ତମ୍। ଅସ୍ଯାଙ୍ଗଦସ୍ଯାପି ଚ ଶୋକତାପା- ଦର୍ଧସ୍ଥିତପ୍ରାଣମିତୀଵ ମନ୍ଯେ
ରାଘବ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ବଳଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଦୁଃଖ ପାଇଛନ୍ତି। ଏବଂ ମୁଁ ଭାବୁଛି ଅଙ୍ଗଦଙ୍କର ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଆଧା ରହିଯାଇଛି, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ତଳିଯାଇଛି।
ସୁତଃ ସୁଲଭ୍ଯଃ ସୁଜନଃ ସୁଵଶ୍ଯଃ କୁତସ୍ତୁ ପୁତ୍ରଃ ସଦୃଶୋଽଙ୍ଗଦେନ। ନ ଚାପି ଵିଦ୍ଯେତ ସ ଵୀର ଦେଶୋ ଯସ୍ମିନ୍ ଭଵେତ୍ ସୋଦରସଂନିକର୍ଷଃ
ଏକ ପୁଅ ସହଜରେ ମିଳିଯାଏ, ଭଲ ଓ ଆଜ୍ଞାକାରୀ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ମିଳିପାରେ; କିନ୍ତୁ ଅଙ୍ଗଦ ପରି ପୁଅ କେଉଁଠି ମିଳିବ? ଏବଂ ହେ ଶୂର, ଏମିତି କୌଣସି ଦେଶ ନାହିଁ ଯେଉଁଠି ଏତେ ନିକଟ ଭାଇ ମିଳିପାରିବ।
ଅଦ୍ଯାଙ୍ଗଦୋ ଵୀରଵରୋ ନ ଜୀଵେ- ଜ୍ଜୀଵେତ ମାତା ପରିପାଲନାର୍ଥମ୍। ଵିନା ତୁ ପୁତ୍ରଂ ପରିତାପଦୀନା ସା ନୈଵ ଜୀଵେଦିତି ନିଶ୍ଚିତଂ ମେ
ଆଜି ଶୂରବୀର ଅଙ୍ଗଦ ବଞ୍ଚିବେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ମାଆ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବଞ୍ଚିଥିବେ। କିନ୍ତୁ ପୁଅ ବିନା ଦୁଃଖରେ ତଳିଯାଇଥିବା ସେ ମାଆ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହି ମୋର ପକ୍କା ବିଶ୍ୱାସ।
ସୋଽହଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯତିଦୀପ୍ତମଗ୍ନିଂ ଭ୍ରାତ୍ରା ଚ ପୁତ୍ରେଣ ଚ ସଖ୍ଯମିଚ୍ଛନ୍। ଇମେ ଵିଚେଷ୍ଯନ୍ତି ହରିପ୍ରଵୀରାଃ ସୀତାଂ ନିଦେଶେ ପରିଵର୍ତମାନାଃ
ଏହିପରି, ମୁଁ ଏବେ ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, ମୋର ଭାଇ ଓ ପୁଅଙ୍କ ସହ ମିଳିବାକୁ ଚାହେଁ। ଏହି ବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତୁମ ଆଜ୍ଞାକୁ ମନେ ରଖି ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବେ।
କୃତ୍ସ୍ନଂ ତୁ ତେ ସେତ୍ସ୍ଯତି କାର୍ଯମେତ- ନ୍ମଯ୍ଯପ୍ଯତୀତେ ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର। କୁଲସ୍ଯ ହନ୍ତାରମଜୀଵନାର୍ହଂ ରାମାନୁଜାନୀହି କୃତାଗସଂ ମାମ୍
ମୁଁ ଚାଲିଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ମନୁଷ୍ୟରାଜ ପୁତ୍ର, ତୁମର କାମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସଫଳ ହେବ। କିନ୍ତୁ ମୋତେ ଅପରାଧୀ ଓ ବଞ୍ଚିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କୁଳ ନାଶ କରିଥିବା ବୋଲି ଜାଣ।
ତସ୍ମିନ୍ କ୍ଷଣେଽଭୀକ୍ଷ୍ଣମଵେକ୍ଷମାଣଃ କ୍ଷିତିକ୍ଷମାଵାନ୍ ଭୁଵନସ୍ଯ ଗୋପ୍ତା। ରାମୋ ରୁଦନ୍ତୀଂ ଵ୍ଯସନେ ନିମଗ୍ନାଂ ସମୁତ୍ସୁକଃ ସୋଽଥ ଦଦର୍ଶ ତାରାମ୍
ସେଇ ସମୟରେ, ପୁନିପୁନି ଦେଖୁଥିବା ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ରାମ, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଓ କାନ୍ଦୁଥିବା ତାରାକୁ ଦେଖି, ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ତାଂ ଚାରୁନେତ୍ରାଂ କପିସିଂହନାଥାଂ ପତିଂ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ତଦା ଶଯାନାମ୍। ଉତ୍ଥାପଯାମାସୁରଦୀନସତ୍ତ୍ଵାଂ ମନ୍ତ୍ରିପ୍ରଧାନାଃ କପିରାଜପତ୍ନୀମ୍
ତାପରେ ତାରା, ଯିଏ ସୁନ୍ଦର ଆଖି ଓ ବନରସିଂହର ରାଣୀ, ପତିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶୋଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ପ୍ରଧାନ ସହଚରମାନେ ଦୁଃଖରେ ତଳିଯାଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଧୀରେ ଉଠାଇଲେ।
ସା ଵିସ୍ଫୁରନ୍ତୀ ପରିରଭ୍ଯମାଣା ଭର୍ତୁଃ ସମୀପାଦପନୀଯମାନା। ଦଦର୍ଶ ରାମଂ ଶରଚାପପାଣିଂ ସ୍ଵତେଜସା ସୂର୍ଯମିଵ ଜ୍ଵଲନ୍ତମ୍
ସେ ତାରା, ଭାରି ଦୁଃଖରେ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଭାର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଖରୁ ଦୂରେ ନେଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରିଥିବା, ନିଜ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସୁସଂଵୃତଂ ପାର୍ଥିଵଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚ ତଂ ଚାରୁନେତ୍ରଂ ମୃଗଶାଵନେତ୍ରା। ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ପୁରୁଷପ୍ରଧାନ- ମଯଂ ସ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଇତି ପ୍ରଜଜ୍ଞେ
ଯାହାଙ୍କ ଆଖି ମୃଗଶାବକ ପରି ସୁନ୍ଦର, ଦେହରେ ରାଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲା, ଏବଂ ଯାହାକୁ ପୂର୍ବେ କେହି ଦେଖିନଥିଲେ, ସେଇପରି ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କକୁତ୍ସ୍ଥ ଚିହ୍ନଟ କଲେ।