ତାରା ତାଙ୍କର ପତି ବାଲୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ବାଲୀ ଏକ ବଡ଼ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ତାରା ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଦୁଃଖରେ ଭାରି ହୃଦୟ ନେଇ, ତାରା ଏକ ଉପଡ଼ା ଲତା ପରି ଅସହାୟ ହୋଇ, ସେଇ ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ବାନର ବାଲୀଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି ଉଠିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ବୀର, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବଳ, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମ୍ଭ ପାଖରେ ଦାଁଡ଼ିଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋତେ କାହିଁକି କିଛି କହୁନାହାଁ? ଉଠ, ହେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଘ, ତୁମର ଉତ୍ତମ ଶଯ୍ୟାକୁ ଯାଅ; ଏମିତି ମହାନ ରାଜାମାନେ ଭୂମିରେ ଏଭଳି ଶୋଇ ନଥାନ୍ତି। ହେ ପୃଥିବୀର ନାଥ, ଏହି ଭୂମି ତୁମ ପାଇଁ ବହୁତ ପ୍ରିୟ; ତୁମ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେଇ, ଏଠାରେ ଶେଇ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରିଛ। ହେ ବୀର, ଆଜି ତୁମର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଦେଖି ମନେ ହେଉଛି, ଶୋଭାମୟ କିଷ୍କିନ୍ଧା ପୁରୀ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥରେ ତିଆରି ହୋଇଛି। ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଯେଉଁ ସମୟ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲୁ, ଏବେ ତୁମେ ସେହି ସମୟର ଶେଷ କରିଦେଲ। ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଶା ବିହୀନ, ଏବେ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ବୁଡ଼ିଯାଇଛି, କାରଣ ତୁମେ, ବଳବାନ ବାନରମାନଙ୍କ ନେତା, ଏବେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଛ। ମୋର ହୃଦୟ ଏତେ ଦୃଢ଼, ଏହି ଦୁଃଖରେ ତୁମକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ମଧ୍ୟ, ଏହା ଏକ ଦିନ ହଜାର ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଯାଏନି। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତୁମେ ନେଇଥିଲ, ସେ ନିର୍ବାସିତ ହେଲେ; ଏବେ, ବାନରମାନଙ୍କ ରାଜା, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ତୁମ ଉପରେ ଆସିଛି। ତୁମ ନିଜ ଭଲ ପାଇଁ, ମୋର ଉପଦେଶ ଶୁଣିଲ ନାହିଁ, ମୋ ଭଲ ଚିନ୍ତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଅବହେଳା କଲ, ରାଜା। ହେ ମାନ୍ୟଦାତା, ତୁମର ଯୌବନ ଓ ରୂପ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ମାଧୁରୀ ସହିତ, ଏବେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ବିକଳ କରିଦେବ। ନିଶ୍ଚୟ, କାଳ ସବୁ ଜୀବନର ଶେଷ; ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ, ତୁମେ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଧୀନ ହେଲ, ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିଲ ନାହାଁ। ରାମ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ବାଲୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଇ, ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଏତେ ଦୋଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖ କରୁନାହାଁ। ଏବେ ମୁଁ ବିଧବା, ଦୁଃଖରେ ଜର୍ଜରିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଆଗରୁ କେବେ ଦୟାଜନକ ନଥିଲି, ଏବେ ଅସହାୟ ଭାବରେ ବଞ୍ଚିବି। ଆଙ୍ଗଦ, ମୋର ପ୍ରିୟ, କମଳ ମନ, ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ଏବେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ତାଙ୍କ ମାମୁଅଁ ସୁଗ୍ରୀବ କ୍ରୋଧିତ ହେବା ସହ। ହେ ପୁଅ, ତୁମ ଧର୍ମପରାୟଣ, ମହାନ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ସେଉଁଠି ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ ହେବ। ତୁମ ପୁଅକୁ ଆଶ୍ୱାସ କର, ମୋର କଥା ତାଙ୍କୁ ଦେଖା; ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଚୁମ୍ବନ କର, କାରଣ ଏବେ ତୁମେ ଦୂର ଯାତ୍ରାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଛ। ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ; ତୁମେ ରୁମାକୁ ପୁଣି ପାଇବ; ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ଶାସନ କର, କାରଣ ତୁମର ଭାଇ, ତୁମର ଶତ୍ରୁ, ବିନାଶ ହୋଇଛି। ମୁଁ ଏଭଳି କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଛି, ତଥାପି ତୁମେ, ମୋର ପ୍ରିୟ, କାହିଁକି ଉତ୍ତର ଦେଉନାହାଁ? ଦେଖ, ଏହି ଶୋଭାମୟ ବାହୁ ଥିବା ତୁମ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖରେ ଅଛନ୍ତି, ବାନରମାନଙ୍କ ରାଜା। ତାଙ୍କ ଏହି କ୍ରନ୍ଦନ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବାନରୀମାନେ ଆଙ୍ଗଦଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦରେ ତାଙ୍କର ଅସହ୍ୟ କ୍ରନ୍ଦନ ହେଲା। ତୁମେ ତୁମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ପ୍ରିୟ ଓ ଶୋଭାମୟ ପୁଅ ଆଙ୍ଗଦକୁ ଏମିତି ଛାଡ଼ି ଦୀର୍ଘ ନିର୍ବାସନକୁ କାହିଁକି ଗଲ? ଏଭଳି ଶିଶୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯଦି ଅବିଚାରରେ, ମୁଁ କିଛି ତୁମକୁ ଅପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲି, ହେ ଦୀର୍ଘବାହୁ, ମୋର ତାହାକୁ ଖ୍ଷମା କର, ବାନରକୁଳର ନାଥ, ମୁଁ ମୋର ମୁଣ୍ଡ ତୁମ ପାଦତଳେ ରଖି ଶିରୋନମ୍ର କରୁଛି। ଏପରେ ତାରା ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାନରୀମାନେ ସହିତ, ପତି ବାଲୀଙ୍କ ପାଖରେ ଦୁଃଖରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ, ସେଉଁଠି ବସି ଉପବାସରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ ତାରାଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବେ ଆଶ୍ୱାସ କଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ତାରା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ହନୁମାନ କହିଲେ, “ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ତାଙ୍କର କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ଭଲ ଓ ଖରାପ ଫଳ ପାଆନ୍ତି; ଏହା ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ, ଏଠାରେ କୌଣସି ଭ୍ରମ ନାହିଁ। ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଶୋକ କରୁଛ, ଏହି ଦେହ ତ ଫେନା ପରି ଅସ୍ଥିର; ଏହାକୁ ଶୋକ କରିବାର ଅର୍ଥ କଣ? ଏବେ ତୁମର ପୁଅ ଆଙ୍ଗଦ ଜୀବନ୍ତ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଭାବ। ତୁମେ ଜୀବମାନଙ୍କ ଆଗମନ-ଗମନ ନିୟମ ଭଲଭାବେ ଜାଣ; ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ମାତ୍ର ସାମସାମୟିକ ଆଶା ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠି ହଜାର ହଜାର ବାନର ଆଶାରେ ଥିଲେ, ସେ ବାଲୀ ଏବେ ତାଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ସେ ଯଥାର୍ଥ ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲେ, ସମ୍ମିଳନ, ଦାନ ଓ କ୍ଷମାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲାଭିଥିବା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ତୁମର ପୁଅ ଆଙ୍ଗଦ, ଏବଂ ବାନର ରାଜ୍ୟ, ଏବେ ତୁମ ରକ୍ଷା ଅଧୀନ ଅଛି, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ। ଏହି ଦୁଇଜଣ, ଦୁଃଖରେ ଜର୍ଜରିତ, ତାଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଭାବେ ଆଶ୍ୱାସ କର; ତୁମ ସାହାଯ୍ୟରେ ଆଙ୍ଗଦ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିପାରିବ। ବଂଶ ଚାଲିଥିବା ଏବଂ ଏବେ କରିବା ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ, ରାଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ; ଏହି କାଳର ନିଶ୍ଚିତତା। ବାନର ରାଜାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଉ, ଆଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରାଯାଉ; ତୁମେ ତୁମ ପୁଅକୁ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ଦେଖି ଶାନ୍ତି ପାଇବେ।” ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପତି ବିୟୋଗରେ ଦୁଃଖିତ ତାରା ନିକଟସ୍ଥ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋ ପାଇଁ ଏହି ନିହତ ବୀରଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ଏକ ଶତ ଆଙ୍ଗଦ ପୁଅ ଥିବାଠାରୁ ଉତ୍ତମ।