ଏହିପରି, ବୀରପୁରୁଷ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷି କହିଲେ—“ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣେ ମଧ୍ୟ ଆମ ସହିତ ଚଳନ୍ତୁ; ଏଠାରେ ଆପଣ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖିପାରିବେ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ସଭାରେ ଦାନ କରିଥିଲେ—ଏହା ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର, ଯାହା ଯଜ୍ଞରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଭାବେ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୁଏ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, କିମ୍ବା ମାନବମାନେ କେହି ତାଣିପାରିନାହାନ୍ତି। ଏହାର ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅନେକ ପ୍ରବଳ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ସଫଳ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇନଥିଲେ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ମିଥିଳାର ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର; ଏଠାରେ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ଆପଣ ସେ ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିପାରିବେ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ, ମିଥିଳାର ରାଜା ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଭାବେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ, ହେ ରାଘବ, ରାଜମହଳରେ ପବିତ୍ର ବସ୍ତୁ ଭାବେ ରଖାଯାଇଛି, ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅଗୁରୁ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।" ଏପରି କହି, ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ସହ ବିଭିନ୍ନ ଋଷିମାନେ ଓ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜଙ୍କୁ ନେଇ ்ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ—"ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ମଙ୍ଗଳରେ ରୁହ, ମୁଁ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ, ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳ ଓ ହିମାଲୟ ପାହାଡ଼ର କନ୍ଦରା ଦିଗକୁ ଯାଉଛି।" ଏପରି କହି, ତାପସ୍ୟାରେ ସମୃଦ୍ଧ କୌଶିକ ମୁନି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପଛରେ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ଅନେକ ଅନୁସରଣକାରୀ ଏକ ଶତ ରଥ ଦୂରଯାଏଁ ଚଲିଲେ। ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମର ମୃଗପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ। ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଚଲିବା ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ବିରାମ କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହେଲାପରେ, ସମସ୍ତେ ସ୍ନାନ କରି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିଲେ; ତାପରେ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତେ ବସିଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁନିମାନେଂକୁ ଯଥାଯଥ ମାନ୍ୟ କରି, ବିଦ୍ୱାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସିଲେ। ତାପରେ ରାମ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ପ୍ରବଳ, ଉତ୍ସୁକତାରେ ଭରିଯାଇ, ତାପସ୍ବରେଶ୍ୱର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ହେ ପୂଜ୍ୟପାଦ, ଏହି ଭୂମି ଉତ୍ତମ ଅରଣ୍ୟ ଓ ହରିତ ଉଦ୍ୟାନରେ ଶୋଭିତ; ଏହା କ'ଣ? ଦୟା କରି ଏହା ମୋତେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ।" ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷି, ଋଷିମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ସେ ଭୂମି ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—"ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସଦାଚାରୀ, ବଡ଼ ତାପସୀ କୁଶ ନାମକ ଏକ ମହାତ୍ମା ଥିଲେ। ସେ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଦର୍ଭ ଦେଶର ଏକ ସଦ୍ଗୁଣି ନାରୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରି, ଚାରିଜଣ ଯୋଗ୍ୟ ପୁଅ ପାଇଥିଲେ—କୁଶାମ୍ବ, କୁଶନାଭ, ଅସୂର୍ତ୍ତରଜସ୍ ଓ ବସୁ—ଏମାନେ ପ୍ରଭାଶାଳୀ, ପ୍ରବଳ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। କୁଶ ତାଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ପୁଅମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମୋ ପୁଅମାନେ, ଧର୍ମର ଆଚରଣ କର; ଏହା ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହେବ।' ପିତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ସହର ସ୍ଥାପନା କଲେ। କୁଶାମ୍ବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୌଶାମ୍ବୀ ସହର, କୁଶନାଭ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହୋଦୟ ସହର, ଅସୂର୍ତ୍ତରଜସ୍ ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ସହର, ଓ ବସୁ ଉତ୍ତମ ଗିରିବ୍ରଜ ସହର ନିର୍ମାଣ କଲେ। ହେ ରାମ, ଏଠି ବସୁ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଭୂମି; ଏଠାରେ ପାଞ୍ଚଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ଚାରିପାଖରେ ଶୋଭିତ। ଏଠି ମାଗଧମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ସୁମାଗଧୀ ନଦୀ ପଞ୍ଚ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ମାଳା ଭଳି ବହୁଛି। ଏହି ହେଉଛି ବସୁଙ୍କ ମାଗଧୀ ନଦୀ—ଏକ ଉତ୍ତମ, ଉର୍ବର ଓ ଫସଲ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି। କୁଶନାଭ ନାମକ ରାଜର୍ଷି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍, ଘୃତାଚୀ ନାମକ ଏକ ଅପ୍ସରାଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ଏକ ଶତ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କନ୍ୟା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଯୁବତୀ ଓ ରୂପସି, ଶୁଭ୍ର ଭୂଷଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଏକ ଶତ ନଦୀ ଭଳି ଉଦ୍ୟାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେମାନେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ମନୋରଞ୍ଜିତ ହୋଇ, ଅତ୍ୟୁତ୍ସାହରେ ଅନନ୍ୟ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଧାରଣା କରୁଥିବା ସେମାନେ ଉଦ୍ୟାନରେ ତାରାମାଳା ଭଳି ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଗୁଣ, ଯୌବନ ଓ ରୂପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେଇ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ ବାୟୁଦେବ କହିଲେ—'ମୁଁ ତୁମେମାନଙ୍କୁ ଚାହେଁ; ତୁମେମାନେ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉ। ମାନବ ଦେହ ଛାଡ଼, ଅମରତ୍ୱ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଯୌବନ ଲାଭ କରିବ।' ବାୟୁଦେବଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ଏକ ଶତ କନ୍ୟା ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ—'ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ; ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଜାଣନ୍ତି; ତେବେ ଆପଣ କାହିଁକି ଆମକୁ ଅପମାନ କରୁଛନ୍ତି? ଆମେ କୁଶନାଭଙ୍କ କନ୍ୟା; ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେବାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରୁଛୁ। ଆମ ପିତାଙ୍କ ସତ୍ୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଉପରେ ଅପମାନ ଆସୁନାହୁଁ। ଆମେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ପିତାଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ସୁପତି ପ୍ରାପ୍ତି ଚାହୁଁଛୁ। ଆମ ପିତା ଆମର ନାୟକ ଓ ପ୍ରଧାନ ଦେବତା; ଯାହାଙ୍କୁ ପିତା ଆମକୁ ଦେବେ, ସେମାନେ ଆମର ପତି ହେବେ।