ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ, ଶପଥ କରି ବାଲି କହିଲେ, “ମୋ ଜୀବନ ଓ ଜନତାଙ୍କୁ ଶପଥ, ତୁମେ ଏହିଠାରେ ରହ; ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ମୋ ଭାଇକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି।” ତାରା, ମୃଦୁ ଭାବରେ କଥା କହି ବାଲିଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ; ଶୋକରେ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇ, ସମ୍ମାନରେ ବାଲିଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣାବୃତ୍ତି କରି ଚାଲିଗଲେ। ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ବିଜୟ ଆଶାରେ, ତାରା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ସହ ବିତରଣ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଶୋକରେ ଭରି ହୃଦୟ। ତାରା ନିଜ ରଜପାଳେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ବାଲି ରୋଷରେ ଭରି, ଏକ ବିଶାଳ ନାଗ ଭଳି ସିଂହଦ୍ୱାର ଠାରୁ ବାହାରିଲେ। ତିନି ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଚତୁର୍ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଶତ୍ରୁକୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ସେଠାରେ ବାଲି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସୁନା ରଙ୍ଗର, ଭଲ ଭାବେ ସଜିତ, ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ। ବାଲି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଗଳା ଶକ୍ତିରେ ବାନ୍ଧି, ମୁଠି ଉଠାଇ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ମୁଠି ଦୃଢ଼ କରି, ସୁନା ଭୂଷିତ ବାଲିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଦ୍ରୁତ ରୋଷରେ ଆଗକୁ ବଢିଲେ। ବାଲି, ରୋଷରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ଏହି ବଡ଼ ମୁଠି, ଦୃଢ଼ ମୁଠି ଓ ସଜାଗ ଆଙ୍ଗୁଳି, ତୁମ ଜୀବନ ନେଇବା ପାଇଁ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରହାର କରିବି।” ସେହିପରି କଥାକୁ ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ରୋଷରେ କହିଲେ, “ତୁମ ଜୀବନ ନେଇବା ପାଇଁ ଏହି ମୁଠି ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ୁ!” ଏହିପରି ପ୍ରହାରରେ, ବାଲି ରୋଷରେ ଦ୍ରୁତ ଆଗକୁ ବଢିଲେ, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ତ ଝରିଲା, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଆଘାତ ଲାଗି ରକ୍ତ ବିକାଶ ହେଲା। ସୁଗ୍ରୀବ, ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ, ଏକ ସାଳ ଗଛ ଉପଡ଼ି ବାଲିଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରହାର କଲେ, ଯେପରିକି ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ବିଜୁଳି ଆଘାତ କରେ। ଗଛର ଆଘାତରେ ବାଲି ଦୁଃଖରେ ବିସ୍ମୃତ, ସମୁଦ୍ରରେ ଭାର ଭରି ତିରିବା ଜାଜ ଭଳି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର, ଗରୁଡ଼ ଭଳି ଶୀଘ୍ର, ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ବଢିଲେ, ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଦୀପ୍ତି ଦେଇ। ଦୁଇଜଣେ ଏକାପରିଅନ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ; ବାଲି ଶକ୍ତିରେ ଉନ୍ନତ ହେଲେ। ସୁର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାଲିଙ୍କ ଆଗରେ ତାଙ୍କ ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ ହେଲା, ଶକ୍ତି କ୍ଷୀଣ ହେଲା। ସୁଗ୍ରୀବ ବାଲିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରୋଷ ଦେଖାଇ, ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଗଛ, ପାହାଡ଼ ଶିର୍ଷ, ଏବଂ ବିଜୁଳି ଭଳି ତିକ୍ତ ନଖ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରୁଥିଲେ। ମୁଠି, ଗୁଡ଼ା, ପା, ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଜଣେ ବାରମ୍ବାର ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଭୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଭଳି। ଦୁଇ ବାନର, ରକ୍ତରେ ତିଆ, ଆରଣ୍ୟବାସୀ, ବଡ଼ ଶବ୍ଦରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ମେଘ ଭଳି। ଏହି ସମୟରେ, ରାଘବ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୁର୍ବଳ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖୁଥିବା। ରାମ, ଦୀପ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଦେଖି, ତୀରକୁ ଦେଖିଲେ, ବାଲିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରି। ରାମ, ବିଷାକ୍ତ ସରପ ଭଳି ଏକ ତୀର ବାଣ ଧନୁରେ ଲଗାଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଟାଣିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ଯେପରି ଅବଧିର ଚକ୍ର ଘୁଞ୍ଚାଏ। ଧନୁର ତାଣର ଶବ୍ଦରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ଓ ମୃଗମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତ ହେବାରେ ଭୟ ହୁଏ। ରାଘବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୀର, ବିଜୁଳି ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ, ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କରି ବାଲିଙ୍କ ଛାତିରେ ପ୍ରହାର କଲା। ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ତୀରରେ, ବାଲି, ବାନର ରାଜା, ଶକ୍ତିରେ ବଡ଼, ଶୀଘ୍ର ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତାକା ଭଳି, ଆଶ୍ୱୟୁଜ ଋତୁରେ ଦୀପ୍ତି ହୀନ, ବାଲି ଗଳା ଅଶ୍ରୁରେ ଆବୃତ, ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ଶବ୍ଦ କହିଲେ। ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ଯୁଗାନ୍ତର ଧ୍ବଂସକାରୀ ଭଳି, ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିରେ ଭୂଷିତ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯେପରି ହରା ମୁଖରୁ ଅଗ୍ନି ଓ ଧୂଆଁ ନିସ୍କାସନ କରେ। ରକ୍ତ ଝରାଇ ଭିଜି, ପ୍ରଭାଂଶ ଆଶୋକ ଗଛ ଭଳି, ବାଲି, ବାସବପୁତ୍ର, ଅବଚେତନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପତିତ ଇନ୍ଦ୍ରପତାକା ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏଉଁ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ସପ୍ତଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବାଲି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର, ରାମଙ୍କ ତୀରରେ ପ୍ରହାରିତ, ଚେତନା ହୀନ ହୋଇ ଗଛ କଟା ଭଳି ହଠାତ୍ ପଡ଼ିଗଲେ। ସୁନା ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ବାଲି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତୃତ, ଇନ୍ଦ୍ର ପତାକା ଭଳି ଦୀପ୍ତି ହୀନ। ବାନର ଓ ଭାଲୁ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଲି ବିପତ୍ତିରେ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଜଗତ ଅନ୍ଧାର ହେଲା, ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ନଥିବା ଭଳି। ଯଦିଓ ବାଲି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଦୀପ୍ତି, ଜୀବନ, ଶକ୍ତି ଓ ଶୌର୍ୟ ହରାଇନଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ସୁନା ମାଳା, ରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ, ତାଙ୍କ ଜୀବନ, ଶକ୍ତି ଓ ଗୌରବକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲା। ଏହି ସୁନା ମାଳା ସହ, ବାନର ନାୟକ ବାଲି ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ମେଘ ଭଳି ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଉଥିଲେ। ମାଳା, ଦେହ, ଏବଂ ତୀର—ଏହି ତିନିଭାଗ ଭୂଷଣ ତାଙ୍କ ପତିତ ଦେହରେ ମଧ୍ୟ ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଉଥିଲା। ରାମଙ୍କ ଧନୁରରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଏହି ଅସ୍ତ୍ର, ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ପଥ ଖୋଲିଥିବା, ବାଲିକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଶାକୁ ଉଠାଇ ନେଲା। ବାଲି, ଏପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ପତିତ, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ନିଶ୍ଚିନ୍ନ ହେବା ଭଳି, ଯୟାତି ତାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଭଳି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯୁଗ ଶେଷରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବା ଭଳି; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ; ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଅସହ୍ୟ। ଏହିପରି ବାଲିଙ୍କ ଦୁଃଖଦ ଏବଂ ଶୌର୍ୟମୟ ପତନ ଦେଖି ମହାରାମାୟଣର ଏହି ଅଂଶ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୃଶ୍ୟରେ ପରିଣତ ହେଲା।