ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏପରି କହି, ନିଜ କୌଶଳ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ରଘୁବଂଶୀ ଶ୍ରୀରାମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନେୟାସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଲେ। ସେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଟିକୁ ସୁବାହୁଙ୍କ ଛାତିରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ଏହି ଘାତରେ ସୁବାହୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ପରେ ରାଘବ ଶ୍ରୀରାମ ବାୟବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଧରି, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ଯାହା ଦେଖି ମୁନିମାନେ ଅନେକ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏଭଳି ଯଜ୍ଞ ବିନାଶ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ରଘୁବଂଶୀ ଶ୍ରୀରାମ ସେଠାରେ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟ ପରେ ଯେପରି ପୁଜିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେପରି ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଚାରିଦିଗରୁ ଅଶୁଭ ଦୂର ହେବାକୁ ଦେଖି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ମହାବାହୁ, ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହୋଇଛି। ତୁମେ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ପୂରା କରିଛ। ହେ ମହାପ୍ରଭାବୀ ବୀର, ଏହି ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମକୁ ତୁମେ ପବିତ୍ର କରିଛ।” ଏପରି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସହ ବିସ୍ତୃତ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଧନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଗଲେ। ଏପରି ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଶ୍ରୀରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେ ରାତିଟି ଆନନ୍ଦ ଓ ଉଲ୍ଲାସରେ କାଟିଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲାପରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପୂଜାକ୍ରିୟା କରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା ମହାମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମିଠା ଓ ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ: “ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ସେବକ, ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, କ’ଣ କରିବାକୁ ହେବ?” ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାରେ ସମସ୍ତ ମହାମୁନି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମିଥିଲାର ରାଜା ଜନକ ଏବେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞ କରିବେ। ଆମେ ସେଠାକୁ ଯିବା। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମ ସହ ଯିବା; ଏଠାରେ ତୁମେ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନୁଷ୍ୟ ଦେଖିପାରିବ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ପୂର୍ବେ ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିଲେ—ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୟଙ୍କର ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ବିଶେଷ ଚମକ ଦେଉଛି। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ କିମ୍ବା ମାନବ କେହି ମଧ୍ୟ ଚାପିପାରିନାହାନ୍ତି। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟର ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ସଫଳ ହେଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ମିଥିଲାର ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ଅଧିକାରରେ ଅଛି; ତୁମେ ସେଠାରେ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିପାରିବ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ ମିଥିଲାର ରାଜା ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ, ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସ୍ୱରୂପ ଚାହିଁଥିଲେ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ରାଜମହଳରେ ଅଗୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପରେ ସମ୍ମାନିତ ଭାବେ ରଖାଯାଇଛି।” ଏପରି କହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି ତାଙ୍କ ମୁନିମଣ୍ଡଳୀ, ଶ୍ରୀରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମର ବାସିନ୍ଦାମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ କହିଲେ: “ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମଙ୍ଗଳରେ ରୁହ; ମୁଁ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ, ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀର ଉତ୍ତର ପାର ଓ ହିମାଲୟ ପର୍ବତ ଦିଗକୁ ଯାଉଛି।” ଏହିପରି କହି, କୌଶିକ ମୁନି ତାଙ୍କ ତପୋବଳରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ମହାମୁନିଙ୍କ ସହ ଏକ ଶତ ଗଡ଼ି ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବେଦରତ ଅନୁୟାୟୀମାନେ ଯାଇଥିଲେ। ସେଥିରେ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମର ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଥିଲେ। ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯିବା ପରେ, ମୁନିମଣ୍ଡଳୀ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେବା ସମୟରେ ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତେ ସ୍ନାନ କରି, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାରେ ବସିଥିଲେ। ଶ୍ରୀରାମ ଓ ସଉମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସିଲେ। ତା’ପରେ ଶ୍ରୀରାମ ତାଙ୍କ ଉତ୍ସୁକତା ସହ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: “ହେ ପୂଜ୍ୟପାଦ, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଭୂମି କ’ଣ? ମୁଁ ଏହା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ଦୟାକରି ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତୁ।” ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁନିମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ଏହି ଭୂମି ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ: “ଏଠି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏକ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀ କୁଶ ନାମକ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଥିଲେ, ଓ ସଦା ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଉଥିଲେ। ସେ ମହାତ୍ମା ବିଦର୍ଭ ଦେଶର ଏକ ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରି, ଚାରିଜଣ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ନାମ କୁଶାମ୍ବ, କୁଶନାଭ, ଅସୂର୍ତ୍ତରଜସ୍ ଓ ବସୁ—ଏହି ଚାରିଜଣ ତେଜସ୍ବୀ, ଶୂର, ଓ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ। କୁଶ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଉପରେ କହିଲେ: ‘ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ଉତ୍ତମ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କର; ଏହାରେ ତୁମେ ବଡ଼ ଫଳ ପାଇବା।’ ପିତାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ନଗରୀ ସ୍ଥାପନ କଲେ। କୁଶାମ୍ବ ତେଜସ୍ବୀ କୌଶାମ୍ବୀ ନଗରୀ, କୁଶନାଭ ଧାର୍ମିକ ମହୋଦୟ, ଅସୂର୍ତ୍ତରଜସ୍ ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ଓ ବସୁ ଉତ୍ତମ ଗିରିବ୍ରଜ ନଗରୀ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ହେ ରାମ, ଏଠି ବସୁ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଭୂମି; ଏଠାରେ ପାଞ୍ଚଟି ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ଚାରିପାଖରେ ଶୋଭିତ। ଏଠାରେ ସୁମାଗଧୀ ନାମକ ମଧୁର ନଦୀ ଅଛି, ଯାହା ମାଗଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହି ପାଞ୍ଚ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ମାଳା ପରି ବହୁଛି। ଏହି ମାଗଧୀ ନଦୀ ବସୁ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଭୂମିର, ଏଠି ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ଫସଲରେ ପ୍ରଚୁର।