ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଗଭୀର ଆଗ୍ରହରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ । ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହିଲେ, “ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିବି ନାହିଁ, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବି—ତୁମେ ଆରମ୍ଭ କରିବାରେ ଦ୍ୱିଧା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ।” ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା ଦେଇ ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ବାଲିଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ସହଯୋଗ କରିବି । ସୁଗ୍ରୀବ, ସେହି ଡାକ ଦିଅ, ଯାହାରେ ବାନର ରାଜା ବାଲି—ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ବିଜୟର ଗର୍ବ କରୁଥିବା, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଛ—ସେ ପୁନି ବାହାରି ଆସିବେ । ବାଲି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଶୁଣିଲେ ସେ ଦେଖିବାକୁ ଦେରି ନକରିବେ ।” ଏହିପରି ଶକ୍ତିର ଉପସ୍ଥିତି ଜାଣି, ସୁନା ରଙ୍ଗର ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ କଥା ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଶୁଣିଲେ । ସେ ବିରାଟ ଗର୍ଜନା କଲେ, ମନେ ହେଲା ଆକାଶ ଫାଟିଯିବ । ସେ ଶବ୍ଦରେ ଗାଈମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦୌଡ଼ିଗଲେ । ରାଜାଙ୍କ ଅପମାନରେ ପଶୁମାନେ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ିଲେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ମନେ ହେଲା ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ । ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ ମେଘର ଗର୍ଜନା ପରି ମହାଶବ୍ଦ କଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭା ଓ ପ୍ରତାପ ବଢ଼ିଗଲା, ବାୟୁରେ ଦୋଳିତ ନଦୀ ନାୟକ ପରି ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ । ଏହି ସମୟରେ ବାଲି, ଭାଇଙ୍କ ଉପରେ ଅସହ୍ୟ ହେଇ, ଅନ୍ତଃପୁରରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା ଶୁଣିଲେ । ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ କମ୍ପିତ ହେବା ପରି ସେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ବାଲିଙ୍କ ଗର୍ବ ହରାଇଗଲା, ତାଙ୍କର ରୋଷ ତୀବ୍ର ହେଲା । ରୋଷରେ ବାଲିଙ୍କ ଶରୀର ତାମ୍ରାଭା ହେଲା, ମନେ ହେଲା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ କେହି ମାଳିନ୍ୟ କରିଦେଇଛି । ରୋଷରେ ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତ, ହାତ, ଆଉ ଆଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଜଣେ ଦଳିଆ କମଳ ଓ ତାଳ ଥିବା ହ୍ରଦ ପରି ତାଙ୍କ ରୂପ । ଏହି ଅସହ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ବାଲି ତୀବ୍ର ତାରେ ମାଟିକୁ ପିଟି, ବାହାରକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ । ଏବେ ତାଙ୍କର ରାନୀ ତାରା, ଭୟ ଓ ଆଶଙ୍କାରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ବାଲିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ସ୍ନେହ ଓ ମିତ୍ରତା ଦେଖାଇ କହିଲେ, “ହେ ବୀର, ଏହି ରୋଷକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ଯେପରି ନଦୀର ଉତ୍ସାର ହଠାତ୍ ଆସେ । ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ଏହାକୁ ପୁରୁଣା ମାଳା ପରି ଚାଲିଦେଅ । ସକାଳେ ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ । ତୁମେ ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶତ୍ରୁମାନେ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳତା ତୁମେ କୌଣସି ନାହିଁ । ଏପରି ହଠାତ୍ ଆକ୍ରମଣ ମୋତେ ଏଉଁ ମହୁର୍ତ୍ତରେ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ, କାହିଁକି ଅଟକାଉଛି ତାହା କହିବି । ପୂର୍ବରୁ ସେ ରୋଷରେ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଥିଲେ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ତାଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କଲେ, ସେ ଭୟରେ ଚାରିଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ । ଏବେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି, ବିଶେଷ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଲେ, ତେଣୁ ସେ ପୁନି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବାକୁ ଆସିଛି—ଏହା ମୋତେ ସନ୍ଦେହ ଦେଉଛି । ତାଙ୍କ ଗର୍ଜନାର ଅଭିମାନ ଓ ଦୃଢ଼ତା, ଏହି ଉତ୍ତେଜନା କୌଣସି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ବିନା ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ । ମୁଁ ଭାବୁନାହିଁ ସୁଗ୍ରୀବ ଏଠାକୁ ଏକା ଆସିଛି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କାହାରି ମଜବୁତ ସହାୟତା ଉପରେ ଭରସା କରିଛି, ଯାହା ପାଇଁ ଏଭଳି ଗର୍ଜନା କରିଛି । ସ୍ୱଭାବତଃ ବାନର ଚତୁର୍ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା ନକରି କାହା ସହିତ ମିତ୍ରତା କରିବେ ନାହିଁ ।” "ଏହି ଯୁବ ଅଙ୍ଗଦ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ଆନ୍ତରିକ ଖବର ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ଆଣିଛନ୍ତି । ଅୟୋଧ୍ୟାପତିଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ—ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଓ ଶୂରବୀର—ସେମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି । ସେମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶା ପୂରଣ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି, ତୁମ ଭାଇଙ୍କର ମିତ୍ର ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧକାର୍ଯ୍ୟରେ ସାଥି ହେବେ । ରାମ, ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ, ଯେପରି ଲୟାନ୍ତ କାଳର ଅଗ୍ନି, ଧର୍ମଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଛାୟାବୃକ୍ଷ ଓ ଦୁଃଖିତଙ୍କ ପାଇଁ ଶରଣ ଅଟୁଟ । ସେ ଦୁଃଖିତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଏକମାତ୍ର କୀର୍ତ୍ତିର ନାଉ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନକୁ ନିବୃତ । ଯେପରି ପର୍ବତରାଜ ଖଣିଜ ପାଇଁ ମୂଳ, ସେପରି ସେ ଗୁଣର ମହାସାଗର; ଏହି ପରି ମହାପୁରୁଷ ସହିତ ଦ୍ୱେଷ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ । ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଓ ଅପାର, ମୁଁ କିଛି କହିବି, ତୁମେ ମନେ ନେଅ: ଶୀଘ୍ର ଓ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କର ।” "ହେ ବୀର, ଭାଇ ସହିତ ଦ୍ୱେଷ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ରାମଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା ହେବା ଉଚିତ୍ । ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଳନ କର, ଦ୍ୱେଷ ଦୂରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଅ; ସେ ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ । ସେ ଏଠାରେ କିମ୍ବା ନିକଟରେ ଯେଉଁଠି ରହୁଛନ୍ତି, ସେ ତୁମ ନିକଟତମ ବନ୍ଧୁ । ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ଆଉ କୌଣସି ଆତ୍ମୀୟ ଦେଖୁନାହିଁ । ଉପହାର, ଆଦର ଓ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସେଉଁଠି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମିତ୍ର କର; ଏହି ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼; ସେ ତୁମ ପାଖରେ ରହୁନ୍ତୁ । ବିସ୍ତୃତ କଣ୍ଠ ଓ ମହାନ୍ତ ହୃଦୟ ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମ ପ୍ରଧାନ ସହାୟ, ଭାଇପାଇଁ ଭରସା କରିବା ଛଡ଼ା ଆଉ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ ।” "ଯଦି ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଯଦି ମୋର ଉପଦେଶକୁ ଭଲ ଭାବୁଛ, ତେବେ ମୋର ସ୍ନେହରେ ପ୍ରେରିତ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଅନୁସରଣ କର । ମୋର ଉପକାରୀ କଥା ଶୁଣ, କ୍ରୋଧକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମେ କୋଶଳରାଜଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ସକ୍ଷମ; ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ପ୍ରଭା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସହିତ ବିରୋଧ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ ।” ତାରା ଏହିପରି ଉପକାରୀ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ କଥା ବାଲିଙ୍କୁ କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାଲି ତାହାକୁ ଭଲ ଭାବରେ ନେଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ଘଡ଼ି ପାଇଁ ବନ୍ଧିତ ଥିଲେ । ଏହିପରି ଭାବେ, କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ, ପଞ୍ଚଦଶ ଓ ଷୋଳଖ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା ।