ବାୟୁର ତୀବ୍ର ଚାପରେ ଚଳିତ ଏକ ବଡ଼ ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ରାମ, ସିଂହର ଅଭିମାନୀ ଚାଳ ଭଳି ଗମନ କରୁଥିଲେ, ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ତେଜମୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ କ୍ରିୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, “ଆମେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ, ସୁନା ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ ଏହି ନଗର ମକର ଜାଲରେ ଆବୃତ।” ସୁଗ୍ରୀବ ପୁନି କହିଲେ, “ଏହି କିଷ୍କିନ୍ଧା, ବାଲିଙ୍କ ସହର, ଫଳା-ଫଳା ଝଣ୍ଡା ଓ ଯନ୍ତ୍ର-ପାତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ହେ ମହାବୀର, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଉଥିବା ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ଏବେ ପୂରଣ କର।” ସୁଗ୍ରୀବ ଆଉ କହିଲେ, “ବେଳ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯେପରି ଦିନ ଆସେ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କର।” ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ସୁନି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ କହିଲେ, “ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମ ଗଳାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ପରିଧାନ କରାଯାଇଥିବା ଗଜସାହ୍ଵୟ ମାଳା ଚିହ୍ନ ସ୍ୱରୂପ ଅଛି— ଏହି ମାଳା ତୁମେ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିଥିବାରୁ ତୁମେ ଅଧିକ ଚମକୁଛ, ମହାବୀର। ଯେପରି ଆକାଶରେ ତାରାମାଳା ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅଲଗା ରୂପ ଦେଖାଯାଏ, ଏପରି ଆଜି ମକର, ବାଲି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟ ଓ ଶତ୍ରୁତା— ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଶତ୍ରୁକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିବି; ସୁଗ୍ରୀବ, ମୋତେ ତୁମ ଭାଇ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ଦେଖା। ବାଲି ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ି ଜଙ୍ଗଲ ଧୂଳିରେ ପଡ଼ି ତଳମଳ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯଦି ସେ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ପଛକୁ ଫେରିଯାଏ— ତେବେ ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ଦୋଷ ଲାଗିପାରିବ; ତଥାପି ତୁମ ପାଖରେ ମୁଁ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସାତଟି ସାଲ ଗଛକୁ ବିଦ୍ଧ କରିଥିଲି। ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ମୁଁ କଦାପି ମିଥ୍ୟା କହିବିନି; ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବି—ତୁମେ ଆଶଙ୍କା ଛାଡ଼। ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପକ୍କା ଫସଲ ଦେଇଥାଏ, ଏପରି ବାଲିଙ୍କ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ପାଇଁ, ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ସେ— ସୁଗ୍ରୀବ, ଏହି ଡାକ ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମକର ବାହାରିବେ, ଯିଏ ଜୟର ଗର୍ବ କରେ ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଥିଲେ। ବାଲି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ବାହାରିବେ; ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୁନି ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହାକୁ ସହିପାରିବେନି। ସୁଗ୍ରୀବ, ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଜଣା, ବିଶେଷ କରି ନାରୀମାନେ ପାଖରେ, ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ବାକ୍ୟ ସୁନିଲେ। ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ, ଆକାଶକୁ ଫାଟି ଦେଇଥିବା ଭଳି; ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଗାଁମାନେ ଭୟଭିତ ହୋଇ ଚମକ ହରାଇ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଅପରାଧରେ ପିଡ଼ିତ ମହିଳାମାନେ ଭଳି, ପଶୁମାନେ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ଘୋଡ଼ା ଭଳି; ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଉପାଧି ଶେଷ ହୋଇଥିବା ଗ୍ରହମାନେ ଭଳି। ତାପରେ, ବର୍ଷା ମେଘର ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ବାଲି, ତାଙ୍କ ପ୍ରତାପ ଓ ତେଜ ବୃଦ୍ଧି କରି, ବାୟୁରେ ବିକ୍ଷୁଭିତ ନଦୀର ମହାପତି ଭଳି ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦ କଲେ। ଏଠାରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ମହାର୍ଷି ଭାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ପଂଦର ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ତାପରେ, ନିଜ ଭାଇକୁ ସହିପାରି ନଥିବା ବାଲି ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଗର୍ଜନ ରାଜମହଳ ଭିତରେ ଶୁଣିଲେ। ସେ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ବିକ୍ଷୁଭିତ କରିଥିଲା, ବାଲିଙ୍କ ଗର୍ବ ତୁରନ୍ତ ହରାଇଗଲା, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ଆବେଶିତ ବାଲି, ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଦେହ ଏକାଉଁ ନିର୍ମଳ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୂଷିତ ହେଉଛି। ବାଲି, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତ-ହାତ ଓ ଆଗ୍ନିମାନ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିଲେ, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଓ କଣ୍ଡରେ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ଅସହ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ବାନର ତୀବ୍ର ଚାଳରେ ଭୂମିକୁ ଚିରିଦେଇ ବାହାରିଗଲେ। ତାରା ବାଲିଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗ ଶ୍ରୀଙ୍ଗାର କରି, ସ୍ନେହ ଓ ମିତ୍ରତା ଦେଖାଇ, କମ୍ପିତ ଓ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କହିଲେ— “ହେ ମହାବୀର, ଏହି ଉତ୍ତେଜିତ କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କର, ଯେପରି ନଦୀର ଉତ୍ତଳ ତରଙ୍ଗ; ପ୍ରଭାତେ ଶୟନ ଛାଡ଼ି ଏହାକୁ ପରିଧାନ କରିଥିବା ମାଳା ଭଳି ଫେଙ୍ଗି ଦେ।” “ପ୍ରଭାତେ ତୁମେ ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ; ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳତା ତୁମେ ଭିତରେ ଦେଖିପାରିବେନି, ମହାବୀର।” “ତୁମେ ଏହି ଅଚାନକ ଆଗ୍ରହ ଏବେ ମୋତେ ଖୁସି ଦେଉନାହିଁ; ଶୁଣ, ମୁଁ କାହିଁକି ତୁମେ ଦମିତ ହେଉଛ, ତାହା କହିବି।” “ପୂର୍ବରୁ, କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଥିଲା; ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ତାଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିଲା, ସେ ଆଘାତ ଖାଇ ଦିଗବିଦିଗ ଦୌଡ଼ିଗଲା।” “ଏବେ, ତୁମେ ପରାଜିତ କରି ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବାରୁ, ସେ ଉପରେ ଫେରି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବା ମୋତେ ସନ୍ଦେହ ଦେଇଥାଏ।” “ତାଙ୍କ ଗର୍ବ ଓ ଦୃଢ଼ତା, ଗର୍ଜନରେ ଉତ୍ତେଜନା, ଏହା ଗଭୀର କାରଣ ବିନା ନୁହେଁ।” “ମୁଁ ଭାବୁନାହିଁ ସୁଗ୍ରୀବ ଏକା ଆସିଛନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ଦୃଢ଼ ମିତ୍ର ଉପରେ ଭରସା କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ପାଇଁ ସେ ଏପରି ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି।” “ସ୍୵ଭାବତଃ, ଏହି ବାନର ଚତୁର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିନଥିଲେ କେହି ସହିତ ମିତ୍ରତା କରିବେନି।” “ଏହି ଯୁବ ଅଙ୍ଗଦ ଜଙ୍ଗଲ ଗଭୀରରେ ଗଲେ; ତାଙ୍କ ଆଣିଥିବା ସୂଚନା ଚରମାନେ ରିପୋର୍ଟ କରିଛନ୍ତି।” “ଏଠାରେ ଆୟୋଧ୍ୟାର ଦୁଇ ପୁତ୍ର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଶ୍ରେଣୀର ଜନ୍ମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଓ ଅପରାଜିତ।” “ସେମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆସିବା ଦୁର୍ଗମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶା ପୂରଣ ପାଇଁ; ସେ ତୁମ ଭାଇଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟର ମିତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।” “ରାମ, ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ନାଶ କରିବାରେ ନିପୁଣ, ବିପର୍ୟୟରେ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଉଦୟ ହୋଇଛନ୍ତି; ଧର୍ମନିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଇଁ ଶରଣ ଦେବା ବୃକ୍ଷ ଭଳି, ଦୁଃଖୀମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ।” “ସେ ଦୁଃଖୀମାନେ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଏକମାତ୍ର ନାଉ; ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସେ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ ପାଇଁ ନିର୍ମନ୍ତ୍ର।