ରାମଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ମିତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହା କ’ଣ? ମୋର ମନରେ ଜିଜ୍ଞାସା ଜାଗ୍ରତି ହୋଇଛି, ମୋର ଏହି ଜିଜ୍ଞାସା ଦୂର କର।’’ ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯାଉଥିବାବେଳେ ଏହି ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟ ବିଷୟରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ପରେ ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, “ହେ ରାଘବ, ଏହି ହେଉଛି ବିଶାଳ ଆଶ୍ରମ, ଯାହା କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିଥାଏ, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଉପବନରେ ଭରିଆ, ମୂଳ, ଫଳ ଓ ମିଠା ପାଣିରେ ପ୍ରଚୁର। ଏଠାରେ ସପ୍ତ ଋଷିବର୍ଗ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ, ସବୁବେଳେ ମୁଣ୍ଡ ନିମ୍ନକୁ ରଖି ଜଳରେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି। ସପ୍ତ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାୟୁପାନ କରି, ପର୍ବତରେ ବସି, ଏହି ମହାର୍ଷିମାନେ ଶତବର୍ଷ ପରେ ଦେହ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆଶ୍ରମ ବୃକ୍ଷପରିଦ୍ଧିରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଦେବଦାନବ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମିଶି କରି ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଏଠାକୁ ଏଡ଼ିଯାନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଭ୍ରମରେ ଏଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣି ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଅଳଙ୍କାରର ଧ୍ୱନି, ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଗାନର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ମହକିଥାଏ, ହେ ରାଘବ। ଏଠାରେ ତ୍ରେତାଯୁଗର ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ଜଳିଛି; ଏହି ଧୂଆଁ ଦେଖ, ଘନ ଓ କପୋତବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର, ଗଛମାନଙ୍କ ଶିଖର ଝାପି ଦେଉଛି। ଏହି ବୃକ୍ଷମାନେ ଧୂଆଁରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ବୈଡୂର୍ୟ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସମ୍ମାନ ସହିତ ହସ୍ତମୁଦ୍ରା ଯୋଗେ ନମସ୍କାର କର। ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ମୁନିମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ ନମସ୍କାର କରାଯାଏ, ସେଠାରେ କେହି ଦେହରେ କେବେ ଦୁଃଖ ଦେଖିନଥାନ୍ତି।" ତାପରେ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହସ୍ତ ଯୋଡ଼ି ଏହି ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏଭଳି ନମସ୍କାର କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ବନରାଜି ସହିତ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ। ସପ୍ତ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରୁ ଦୂର ଚାଲିବା ପରେ ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ବାଲିଙ୍କ ଶାସନ ଅଧୀନରେ ଥିଲା। ତାପରେ ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ବନରାଜି, ହସ୍ତରେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ଦେବେନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ବାଲିଙ୍କ ଶକ୍ତି ରକ୍ଷିତ ଏହି ସହରକୁ ଶତ୍ରୁବିନାଶ ପାଇଁ ଫେରି ଆସିଲେ। ଏଠାରେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର କିଷ୍କିନ୍ଧା, ବାଲିଙ୍କ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଗଛ ରେ ଲୁଚି, ଘନ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଚାରିପଟେ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଚୌଡ଼ ଗଳା ଓ ବନପ୍ରେମ ଦେଖାଇ, ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ, ଏହି ଧ୍ୱନି ଆକାଶ ଉପରେ ଫାଟିଯିବା ପରି ଲାଗିଲା। ବଡ଼ ମେଘ ଝଡ଼ ହେବା ପରି ଗର୍ଜନା କରି, ସିଂହ ପରି ଗମନ କରୁଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଉଥିଲେ। ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, “ଆମେ ବାଲିଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର ଓ ବନରାଜି ଘେରା କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ। ଏହି ରଥ, ପତାକା ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଭରିଆ ବାଲିଙ୍କ ସହରକୁ ଆମେ ଆସିଛୁ; ଏବେ ତୁମେ ଦିଆ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କର, ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କର।’’ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁମ ଗଳାରେ ଯେଉଁ ଗଜସାହ୍ୱୟ ମାଳା ପିନ୍ଧାଇଛି, ଏହି ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିବି। ଏହି ମାଳା ତୁମ ଗଳାରେ ଥିବାରୁ, ତୁମେ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଉଛ। ଯେପରି ଗଗନରେ ତାରାମାଳା ଘେରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଲଗା ଦେଖାଏ, ସେପରି ବାଲି ଦ୍ୱାରା ତୁମ ଭୟ ଓ ଶତ୍ରୁତା ଆଜି ଶେଷ ହେବ। ମୁଁ ଏକ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି, ସୁଗ୍ରୀବ, ଏବେ ତୁମ ଦୁଃଶମନ ଭାଇକୁ ଦେଖାଇଦିଅ। ବାଲି ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସି ମୃତ୍ୟୁ ଶୟ୍ୟାରେ ନ ପଡ଼େ, ଯଦି ସେ ଫେରିଯାଏ, ତେବେ ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ଦୋଷ ଦେଖିପାର, ତଥାପି ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ସାତ ଟି ସାଳ ଗଛକୁ ଏକ ତୀରରେ ଭେଦିଛି। ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିବି ନାହିଁ; ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବି, ଭୟ ଛାଡ଼। ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବୃଷ୍ଟି ଦେଇ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଧାନ ଫଳାଇଥାନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ବାଲିଙ୍କ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ସୁଗ୍ରୀବ, ଏବେ ସେଇ ଡାକ୍ କର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବାଲି, ଯିଏ ଆଗରୁ ତୁମକୁ ହରାଇଛି, ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ ହୋଇ ବାହାରିବ। ବାଲି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ୍ତ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣି ସେ ଏହାକୁ ଅସହ୍ୟ କରିପାରିବ ନାହିଁ।" ସୁଗ୍ରୀବ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଜାଣି ବିଶେଷତଃ ନାରୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ଧ୍ୱନିରେ ଗର୍ଜନା କଲେ, ଯେପରି ଆକାଶ ଫାଟିଯିବା ପରି ଲାଗିଲା। ସେଇ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି ଗାଁମାନେ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ି ଯାଇ, ପ୍ରଭା ହରାଇଦେଲେ; ପଶୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଥିବା ଘୋଡ଼ା ପରି ଦୌଡ଼ି ଯାଉଥିଲେ; ପକ୍ଷୀମାନେ ତାଙ୍କ ଶୁଭଫଳ ଶେଷ ହୋଇ ତାରାଗଣ ପରି ଭୂମିକୁ ପଡ଼ୁଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ, ତାଙ୍କ ବଳ ଓ ତେଜ ଆରୋହିତ ହୋଇ, ବଡ଼ ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଗର୍ଜନା କରି, ବାୟୁରେ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ନଦୀପତି ପରି ତୀବ୍ର ଧ୍ୱନି କଲେ। ଏଠାରେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡର ପନ୍ଦରତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବଡ଼ ହୃଦୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି ଗର୍ଜନା ବାଲି ନିଜ ରାଜପ୍ରାସାଦ ମଧ୍ୟରେ ଥିବାବେଳେ ଶୁଣି, ଭାଇଙ୍କୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।