ସୁଗ୍ରୀବ, ଚଉଡ଼ା ଗଳା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଆଗରେ ଚାଲିବାରେ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କୁ ଆଗୁଆ କରି ନେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଅତିରଥୀ ହନୁମାନ, ନଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୀଳ ଓ ବନରାଜ ତାରା ଚାଲିଲେ। ସମସ୍ତେ ଦେଖିଲେ ଗଛଗୁଡିକ ଫୁଲର ଭାରରେ ଝୁଲିଛି, ଏବଂ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଇ ବହୁଛି। ସେମାନେ ପାହାଡ଼ର ଉପତ୍ୟକା, ଚୂଡ଼ା, ଗହ୍ବର, ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଶିଖର ଦେଖିଲେ, ମନୋହର ଉପବନର ଦୃଶ୍ୟ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏହିପରି ଯାତ୍ରାରେ, ସେମାନେ ନିର୍ମଳ ପାଣିର ହ୍ରଦ ଦେଖିଲେ, ଏହାରେ ମୁକୁଳ ଓ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ପଦ୍ମ ଫୁଟିଥିଲା, ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ହ୍ରଦରେ କଠ, ସାରସ, ହଂସ, ବଞ୍ଜୁଳା ପାଖ, ଚକ୍ରବାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲେ। ଉପବନରେ ଏଠାଏଠି ହରିଣ ନରମ ଘାସ ଚାରୁଥିଲେ, ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଉପବନ ଓ ମାଇଦାନରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଉଦ୍ଭିତ୍ତ ହାତୀ ଦେଖିଲେ, ଏହି ହାତୀଗୁଡିକ ହ୍ରଦର ଶତ୍ରୁ, ଧଳା ଦାନ୍ତରେ ଶୋଭିତ, ଦୁର୍ଦ୍ଦମ, ଏକା ଏକା ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ, ତଟକୁ ଆଘାତ ଦେଉଥିଲେ। ମଦୋନ୍ମତ ବନରାଜ ମାନେ, ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା ପରି ମହାନ, ଜୀବନ୍ତ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଚାଲିଥିଲେ, ହାତୀ ସମାନ, ମାଟିର ଧୁଳିରେ ଆବୃତ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ ଜନ୍ତୁ ଓ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଲେ। ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଏକ ବୃକ୍ଷ ଉପବନ ଦେଖିଲେ, ଆକାଶରେ ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ କଦଳୀ ଗଛର ଝୁଣା ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା। ରାମ ଉତ୍ସୁକତାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୋ ସ୍ନେହୀ, ଏହା କ'ଣ? ମୋ ଜିଜ୍ଞାସା ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଛି, ଦୟାକରି ଏହା ସମ୍ପର୍କରେ କହ।" ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ଚାଲିବା ସମୟରେ ଏହି ମହାବନ ବିଷୟରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ପରେ ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, "ଏହା ହେଉଛି ଏକ ବିଶାଳ ଆଶ୍ରମ, ଶ୍ରମ ଦୂର କରେ, ବଗିଚା ଓ ଉପବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଧୁର କନ୍ଦ, ଫଳ ଓ ଜଳରେ ଅଭିମାନୀ।" "ଏଠାରେ ସପ୍ତ ଋଷି ରହିଛନ୍ତି, ସପ୍ତ ମୁନିଗଣ, ପ୍ରତିଦିନ ଶିର ନିମ୍ନ କରି ଶୟନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସଦା ଜଳରେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି। ସପ୍ତ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାୟୁପାନ କରି, ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କରି, ଏକ ଶତାବ୍ଦି ପରେ ଶରୀର ସହ ଦ୍ବେକ ଉପରେ ଉଠି ଗଲେ।" "ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଆଶ୍ରମ ଗଛର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ମିଶି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନଜନ୍ତୁ ଏଠାକୁ ଏଡ଼ିଯାନ୍ତି; ଭ୍ରମରେ ଏଠାକୁ ଯାଇଥିବା ଜନ୍ତୁ ପୁନର୍ବାର ଫେରିନାହିଁ।" "ଏଠାରେ ଅଳଙ୍କାର ଶବ୍ଦ, ବାଦ୍ୟୟନ୍ତ୍ର ଓ ଗାନର ଧ୍ୱନି ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଶୁଣିଯାଉଛି, ରାଘବ।" "ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ଏଠାରେ ଜ୍ୱଳିଛି; ଏହି ଧୂଁଆଁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି, ଗଢ଼ିଆ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଏବଂ ଗଛର ଚୂଡ଼ାକୁ ଆବୃତ କରିଛି।" "ଗଛମାନେ ଧୂଁଆଁରେ ଢାକା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ବେରିଲ୍ ପରି ରଙ୍ଗରେ ମେଘର ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ।" "ରାଘବ, ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ନମସ୍କାର କର, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ।" "ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ମୁନିମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କୌଣସି ଅପମୃତ୍ୟୁ ହୋଇନାହିଁ।" ତାପରେ ରାମ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଜୋଡି ଏହି ମହାନ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏହି ନମସ୍କାର ପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବନରାଜମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ସପ୍ତ ଋଷି ଆଶ୍ରମ ଠାରୁ ଦୂର ଯାଇବା ପରେ, ସେମାନେ ବଳୀ ଶାସିତ ଭୟଙ୍କର କିଶ୍କିନ୍ଧା ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ବନରାଜମାନେ ହସ୍ତିୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ତାଙ୍କ ତେଜ ବଢ଼ିବା ସହ କିଶ୍କିନ୍ଧା ନଗରକୁ ଫେରିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ବାଲୀଙ୍କ ନିଶ୍ଚୟ ବିନାଶ ପାଇଁ। ଏଠାରେ ଶ୍ରୀମତ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଶ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର କିଶ୍କିନ୍ଧା, ବଳୀଙ୍କ ନଗରକୁ ଗଲେ, ଗଛରେ ଲୁଚି ଗଭୀର ଉପବନରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଉପବନରେ ଚାରିପାଖ ଦେଖି, ଚଉଡ଼ା ଗଳା ଓ ଉପବନ ପ୍ରେମୀ, ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ। ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଭୟାନକ ଚିତ୍କାର କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚାଲେଞ୍ଜ କଲେ, ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଘେରାଇଥିଲେ, ଆକାଶ ଫାଟି ଯିବା ପରି ଶବ୍ଦ କରିଲେ। ବଡ଼ ମେଘ ପରି ତେଜ ଚିତ୍କାର କରି, ସିଂହ ପରି ଗମନ କରି, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଲେ। ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, "ଆମେ କିଶ୍କିନ୍ଧାକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ, ସୁନା ଦ୍ୱାର ଓ ବନରାଜମାନେ ଘେରିଥିବା ନଗର।" "ଆମେ ବଳୀଙ୍କ ନଗର କିଶ୍କିନ୍ଧାକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ, ଧ୍ୱଜ ଓ ଯନ୍ତ୍ର-ପତାକାରେ ଶୋଭିତ। ହେ ରଥୀ, ବଳୀଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ଏହି ପୂର୍ବ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କର।" "ସେ ପ୍ରତିଞ୍ଜାକୁ ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ କର, ଯେପରି ଦିନ ବେଳେ ପହଞ୍ଚିଛି।" ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ ଉତ୍ତର କଲେ। ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ରାମ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁମ ଗଳାରେ ଯେ 'ଗଜସାହ୍ଵୟ' ମାଳା ପିନ୍ଧାଇଛି, ଏହା ଚିହ୍ନ ଭାବେ ରଖିଛି।" "ଏହି ମାଳା ତୁମ ଗଳାରେ ରହିଥିବାରୁ, ହେ ରଥୀ, ତୁମେ ଅଧିକ ଚମକୁଛ।" "ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ତାରାମାଳା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହେଲେ ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେପରି ବଳୀ ପ୍ରତି ତୁମ ଭୟ ଓ ଶତ୍ରୁତା ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ଶେଷ ହେବ।" "ଏକ ତୀରରେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁକୁ ବାଧି ଦେବି; ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମ ଭାଇ ବଳୀ ଯେଉଁଠାରେ ଦେଖାଯିବ, ସେଉଁଠି ଦେଖାଇଦିଅ।" "ବଳୀ ଯଦି ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ି, ତୀରର ଆଘାତରେ ଜଙ୍ଗଲର ଧୂଳିରେ ଅଟୁଟ ଶୟନ କରିବ, ତାହା ସଂଘର୍ଷ କରିବା ସମୟରେ ଏକ ତୀରରେ ସେ ଜୀବନ୍ତ ଫେରିପାରିବେ ନାହିଁ।" ଏଭଳି ମହାନ ଯାତ୍ରା ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଞ୍ଜା ସହ, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବନରାଜମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ବଳୀଙ୍କ ନିଶ୍ଚୟ ବିନାଶ ପାଇଁ ଅନ୍ତିମ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ।