ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପ୍ରିୟ, ଆମେ ଦୁହେଁର ଶକ୍ତି ନେଇ ସନ୍ଦେହ ଅଛି; ତୁମେ ଏକ ସାଲ ଗଛକୁ ଭାଗ କରିଦେଲେ, ଆମେ ଦୁହେଁର ଶକ୍ତି-ଦୁର୍ବଳତା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଇଯିବ। ଏହିପାଇଁ, ଏହି ଧନୁକୁ ହାଥରେ ଧର, ହାତୀର ସୁଣ୍ଡ ଭଳି ତାଣ, ତାହାକୁ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଣି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ଛାଡ଼। ତୁମେ ଏହି ସାଲ ଗଛକୁ ବାଣ ମାରିଦେଲେ, ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ଭିଦ୍ରୁତ ହେଇଯିବ; ବେଶି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଏ ରାଜନ୍, ଏହା ନିଶ୍ଚୟ କର, କାରଣ ମୁଁ ଏହି କଥାର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛି। ଯେପରି ତୁମେ ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଓ ସିଂହ ଚତୁଷ୍ପଦ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେପରି ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୌର୍ୟରେ ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।” ଏହି ସମୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଦ୍ୱାଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏଇ ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ମହାପ୍ରଭା ରାମ ନିଜ ଧନୁ ଉଠାଇଲେ, ଯେଉଁଥିରୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନରେ ବିଶ୍ୱାସ ଆସିଲା। ସେ, ସମ୍ମାନ ଦେବାର ଯୋଗ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ଧନୁ ଏବଂ ଏକ ମାତ୍ର ବାଣ ନେଇ, ସାଲ ଗଛକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧ୍ୱନି ସହ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେହି ବାଣ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରେ ଶୋଭିତ, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯିବା, ସାତଟି ସାଲ ଗଛ, ପାହାଡ଼ର ଢାଳ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଭିଦ୍ରୁତ କଲା। କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସେହି ବେଗବାନ ବାଣ ସାଲ ଗଛମାନେ ଭିଦି, ପୁଣି ପ୍ରଥମ ତିର କୁଏରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସାତଟି ସାଲ ଗଛ ଏପରି ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି, ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ସୁଗ୍ରୀବ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ। ସେ, ଅଳଙ୍କାର ଖସିଯିବା ସ୍ଥିତିରେ, ମାଥା ନମାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ହସ୍ତ ଯୋଡି ରାଘବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ତୁମେ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରଭୁତା ଥିବା ନାୟକ; ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରିପାରିବ; ତେଣୁ ବାଲିକୁ ନେଇ କଣ କହିବି? ଯିଏ ସାତ ସାଲ ଗଛ, ପାହାଡ଼ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଏକ ବାଣରେ ଭିଦ୍ରୁତ କରିପାରେ, ସେଉଁଠାରେ କିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଟିକିପାରିବ? ଆଜି ମୋର ଦୁଃଖ ଶେଷ ହେଲା, ମୁଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ ମିତ୍ର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ। ଆଜି ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୋର ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର ପାଇଁ, ବନରେ ଏକାକାର ଶତ୍ରୁ ବାଳିକୁ ହତ୍ୟା କର; ମୁଁ ହସ୍ତ ଯୋଡି ବିନତି କରୁଛି।” ଏହିପରେ ଆଜି ଆମେ ଶୀଘ୍ର କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଚଳିଯିବା ଉଚିତ; ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ଯାଅ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବାଳିଙ୍କୁ ଡାକିବାକୁ କହିଲେ। ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର କିଷ୍କିନ୍ଧା, ବାଳିଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଇ, ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି, ଘନ ଅରଣ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ବାଳିକୁ ଡାକିବା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ, ଯାହା ଆକାଶକୁ ଭେଦିଦେଲା। ସେହି ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ପ୍ରବଳ ଓ କ୍ରୁଧ୍ଧ ବାଳି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାପରି ତୀବ୍ର ଉତ୍ସାହରେ ବାହାରିଲେ। ଏହାପରେ ବାଳି ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେପରି ଗ୍ରହ ମେର୍କ୍ୟୁରି ଓ ମାର୍ସ ମଧ୍ୟରେ ଦାନ୍ତିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ। ଦୁହେଁ ଭାଇ ଆପଣା ଆପଣଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଭଳି ମୁକ୍କା, ଛାପ୍ପଡ଼ ଓ ମାର ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ରାମ ନିଜ ଧନୁ ଧରି, ସତର୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୁହେଁକୁ ଦେଖୁଥିଲେ; ଦୁହେଁ ଏପରି ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର। ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବାଳି ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୃତ୍ୟୁବାଣ ଛାଡ଼ିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ ନାହିଁ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ବାଳି ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ, ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଭୟରେ ରିଶ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ ଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ। ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ଶରୀର ଅତିଶୟ କ୍ଳାନ୍ତ, ମାରରେ ଅଧିକ ଆହତ ହୋଇ, ବାଳିଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଅନୁସୃତ, ସେ ମହାବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଦେଖି, ବାଳି ଶାପ ଭୟରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୁକ୍ତ ହେଲା,” ଏବଂ ସେଉଁଠାରୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହାପରେ ରାଘବ, ନିଜ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ହନୁମାନ ସହିତ, ସେଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବାନର ସୁଗ୍ରୀବ ଥିଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ଲଜ୍ଜିତ ଓ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ, ଭୂମିକୁ ଚାହିଁ କହିଲେ, “ମୋତେ ଡାକି, ତୁମର ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇ, ଶତ୍ରୁକୁ ହନନ କରି, ଏବେ କଣ କଲା? ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କଥା କହ, ରାଘବ, କାହିଁକି ବାଳିକୁ ହନନ କଲେ ନାହିଁ? ନହେଲେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବି ନାହିଁ।” ସୁଗ୍ରୀବ ଏପରି ବିଷାଦ ଓ ଦୁଃଖ ଭରା କଥା କହିଲେ, ତାହା ଶୁଣି ରାଘବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ସୁଗ୍ରୀବ, ପ୍ରିୟମିତ୍ର, ତୁମ ରୋଷ ପାରିଦିଅ; ମୁଁ କାହିଁକି ବାଣ ଛାଡ଼ିଲି ନାହିଁ ତାହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଉଛି। ଅଳଙ୍କାର, ପୋଶାକ, ଆକୃତି ଓ ଚାଲିଚଳିରେ, ତୁମେ ଓ ବାଳି ଏକ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ; କଣ୍ଠସ୍ୱର, ଦ୍ୟୁତି, ଚାହାଣି, ପ୍ରତାପ ଓ ଭାଷଣରେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଦୁହେଁରେ କୌଣସି ଭେଦ ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ। ଏହିପାଇଁ, ଏ ମହାବୀର, ଦୁହେଁର ସାଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ବେଗବାନ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲି ନାହିଁ। ତୁମେ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେ ମୋର ଅଜ୍ଞାନରେ ଯଦି ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥାନ୍ତ, ତେବେ ମୋର ମୂର୍ଖତା ସାବିତ ହେଇଯାଏ। ଯିଏ ଶରଣ ମାଗିଛି, ତାହାକୁ ହନନ କରିବା ମହାପାପ; ଏଠି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋ ସିତା ଓ ମୁଁ—ସମସ୍ତେ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମ ଶରଣ ନେଇଛୁ; ତୁମେ ଆମର ଆଶ୍ରୟ। ତେଣୁ, ପୁନଃ ଯୁଦ୍ଧ କର, ଏବଂ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଓ ବାନର!