ମାରୀଚ ଓ ସୁବାହୁ, ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ସାଥୀମାନେ ସହିତ, ମେଘରେ ତୁଳନୀୟ ଭୟଙ୍କର ରୂପେ ଆସିଲେ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ବେଦିରେ ରକ୍ତ ଧାରା ବର୍ଷାଇଲେ। ରାମ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଯଜ୍ଞ ବେଦି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇଛି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ ଏବଂ ଆକାଶରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଅଚାନକ ଅଭିଯାନ ଦେଖି, କମଳନୟନ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ—"ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ଏହି ମାଂସଭୋଜୀ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ, ମାନବ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ବାତାସରେ ମେଘ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରି ଚିଥରିଯିବେ।" "ମୁଁ ଏହା କରିବି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏମିତି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବି ନାହିଁ," ବୋଲି କହି, ରାମ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ବାଣ ତୟାରି କଲେ। ତାପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚରିତ୍ର ଓ ତେଜସ୍ବୀ ରାଘବ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନବ ଅସ୍ତ୍ର ମାରୀଚଙ୍କ ଛାତିରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରର ଘାତରେ, ମାରୀଚ ସଂଖ୍ୟାରେ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂରକୁ ସମୁଦ୍ର ତୀରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ମାରୀଚ ଅଚେତନ ହୋଇ, ତୀବ୍ର ବାଣର ଶୀତଳ ଶକ୍ତିରେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଏହା ଦେଖି ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଦେଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମାନବ ବାଣ ମାନବ ରଚିତ, ତାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରି ଦୂରେ ନେଉଛି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ନେଉନାହିଁ।" "ଏହି ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ, ନିର୍ମମ, ଯଜ୍ଞ ବିଧ୍ୱଂସକ ରକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ନିହତ କରିଦେବି," ବୋଲି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହି, ରାଘବ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ। ସେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ସୁବାହୁଙ୍କ ଛାତିରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଘାତ ପାଇ ସୁବାହୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଘବ ପୁନି ବାୟବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଅନ୍ୟ ରକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ, ଯାହା ଦେଖି ଋଷିମାନେ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଯଜ୍ଞ ବିଧ୍ୱଂସକ ରକ୍ଷସମାନେ ନିହତ ହେବା ପରେ, ରାଘବ କୁଳର ଆନନ୍ଦ ତାଁଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟ ପରି ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି ଦେଖିଲେ ଯେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ ଅଶୁଭ ଶକ୍ତିରୁ ଶୁଭ୍ର, ସେ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ କହିଲେ—"ବଳଶାଳୀ ରାମ, ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେଇଛି; ତୁମେ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ପୂରଣ କରିଛ। ମହାବୀର, ଏହି ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମକୁ ତୁମେ ପବିତ୍ର କରିଛ।" ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା କରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳୀନ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସହ ଯାଇଲେ। ଏହିପରି ଘଟଣା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଶୁଭ୍ର ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଖୁସିରେ ସେ ରାତି ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମରେ କାଟିଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲା, ସେମାନେ ସ୍ନାନ ଓ ପୂଜା ଶେଷ କରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଦୁଇଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କୁ ଶୁଭ ବାଣୀରେ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—"ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଦାସ, ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, କଣ କରିବାକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବେ?" ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମିଥିଲାର ରାଜା ଜନକ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, ଆମେ ସେଠାକୁ ଯିବା। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମ ସହ ଯିବ; ତୁମେ ଏଠାରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ଦେଖିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।" "ଏହି ଧନୁଷ ପୂର୍ବେ ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିଲେ; ଏହା ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର, ଯଜ୍ଞରେ ଅତି ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, କିମ୍ବା ମନୁଷ୍ୟ କେହି ଏହି ଧନୁଷ ଚାପ ଚଢ଼ାଇପାରିନାହାନ୍ତି। ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର ଏହାର ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ସଫଳ ହୋଇନାହାନ୍ତି। ଏହି ଧନୁଷ ମିଥିଲାର ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ନିକଟରେ ରହିଛି; ତୁମେ ଏଠାରେ ଧନୁଷ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିପାରିବ।" "ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ, ରାଘବ, ମିଥିଲାର ରାଜା ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଭାବରେ ଚାହିଁଥିଲେ, ଦେବମାନେ ସଦା ଯାହାର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଏହି ଧନୁଷ ରାଜାଙ୍କ ମହଳରେ ଅତି ପବିତ୍ର ଭାବେ ରଖାଯାଇଛି, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅଗୁରୁ ଧୂପରେ ପୂଜିତ।" ଏଭଳି କହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଓ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜଙ୍କୁ ନେଇ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ—"ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ, ମୁଁ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ, ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼କୁ ଯାଉଛି।" ଏଭଳି କହି, ତପୋଧନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ତାଙ୍କ ସହିତ ଶତ ରଥ ଦୂରଯାଏ ଅନେକ ବେଦପାରାୟଣ ଶିଷ୍ୟ ଚଲିଲେ। ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମର ମୃଗପକ୍ଷୀମାନେ ବି ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ। ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାତ୍ରା ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେବା ସମୟରେ ଋଷିମାନେ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଫେରିଗଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ ସମସ୍ତେ ସ୍ନାନ କରି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିଲେ; ପଛରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତେ ବସିଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବସିଲେ। ତାପରେ ରାମ, ତେଜସ୍ବୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଉତ୍ସୁକତାରେ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଉତ୍ତମ ଅରଣ୍ୟ ଦେଶ କ'ଣ? ମୋତେ କୃପାକରି ସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ।" ଏଭଳି ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ଏହି ଦେଶ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।