ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ରାଘବ, ଏଠାରେ କିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ତୁମେ କିମ୍ବା ଭାଲି—ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଅସମ୍ଭବ। ଏଠାରେ ତଜା ଦାରୁ ଓ ଶୁଷ୍କ ଦାରୁର ତାଲିକା ଅନେକ ଭିନ୍ନ, ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶକ୍ତି ପ୍ରଶ୍ନ ଆମେ ଦେଖୁଛୁ। ଯଦି ତୁମେ ଏକ ସାଲ ଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗିପାରିବ, ତେବେ ତୁମର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଦୁର୍ବଳତା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।" ସୁଗ୍ରୀବ ଆଉ କହିଲେ, "ଏହି ଧନୁକୁ ହାତରେ ନେଇ, ହାତୀର ତୁଣ୍ଡ ଭଳି ଟାଣି, କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼। ଯଦି ତୁମେ ଏହି ସାଲ ଗଛକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଆଘାତ କର, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହା ଭେଦିଯିବ। ଆଉ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛି।" ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଲେ, "ତୁମେ ଜ୍ୟୋତିର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ହିମାଲୟ ମାନ୍ୟ ଉଚ୍ଚତମ ପାହାଡ଼, ସିଂହ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିକ ଜନ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଭଳି ତୁମେ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତାପରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।" ଏହି ସମୟରେ ମହାପ୍ରଭା ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ଏହି ସୁନ୍ଦର କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଧନୁ ହାତରେ ନେଲେ। ରାମ, ଗରିମାର ଦାତା, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଧନୁ ଓ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ସାଲ ଗଛକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ଛାଡ଼ାଯିବା ପରେ, ଏକାସାଥି ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ସାତ ଟି ସାଲ ଗଛ, ପାହାଡ଼ ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦି ଯାଇଥିଲା। କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ସାଲ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଭେଦି, ପୁନଃ ତାଙ୍କର ତୁଣୀରେ ଫେରି ଆସିଗଲା। ସୁଗ୍ରୀବ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଚମତ୍କାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଖୁସିରେ, ଅଳଙ୍କାର ଲଟକାଇ ଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ ମାଥା ଝୁକାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ରାଘବଙ୍କ ପାଦେ ହାତ ଜୋଡ଼ିଲେ। ତାପରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଖୁସି ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତୁମର ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବ, ତେବେ ଭାଲିକୁ ଜିତିବା କଥା କାହିଁକି କହିବି? ଯେଉଁ ମନ୍ୟ, ଏକ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସାତ ଟି ସାଲ ଗଛ, ପାହାଡ଼ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦିପାରିଲେ, ତାହାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ଠିଆ ହେବ? ଆଜି ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲା, ଆଜି ମୁଁ ଅତି ଖୁସି, ମୋ ମିତ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମିଳିଲା। ଆଜି ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୋ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର ପାଇଁ, ଓ ରାଘବ, ଏହି ଶତ୍ରୁ—ଭାଲି—ଯେଉଁ ଭାଇ ସ୍ବରୂପରେ ଆସିଛି, ତାହାକୁ ମାର, ମୁଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଅନୁରୋଧ କରୁଛି।" ତାପରେ ତିନିଜଣ ଅତି ତ୍ୱରିତ ଭାବେ କିଶ୍କିନ୍ଧା ଦିଗେ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଭାଲିକୁ ଡାକିବା ପାଇଁ ସୁଗ୍ରୀବ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଦେଲେ—ଏହା ଆକାଶକୁ ଭେଦି ଦୂରେ ଗୁଞ୍ଜିଗଲା। ଏହି ଦହାଡ଼ ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଲି କ୍ରୋଧରେ ଭରି ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ ବାହାରିଗଲେ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ଭଳି। ଏହି ସମୟରେ, ଭାଲି ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏହା ଆକାଶରେ ବୁଧ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଭଳି ଦେଖାଗଲା। ଦୁଇ ଭାଇ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଏକାପରେ ଏକା ତଡ଼ା, ହାତର ଘୁଞ୍ଚ, ମୁଷ୍ଟିରେ ଶକ୍ତିର ଆଘାତ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ରାମ, ଧନୁ ହାତରେ ରଖି, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଦେଖୁଥିଲେ—ଦୁଇ ଜଣ ଏଭଳି ଦେଖାଗଲେ, ଯେଉଁଠି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଭଳି। କିନ୍ତୁ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଭାଲିର ଅନ୍ତର ଚିହ୍ନିପାରିନଥିବାରୁ, ରାଘବ ମୃତ୍ୟୁକାରୀ ଅସ୍ତ୍ର ବାହାର କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତି କଲେ ନାହିଁ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଭାଲିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ, ଏବଂ ରାଘବଙ୍କ ସହଯୋଗ ଦେଖିପାରିନଥିବାରୁ, ରିଶ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ ଦିଗେ ପଳାଇଗଲେ। ଶରୀର ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ଆଘାତରେ ଅତିକ୍ଳାନ୍ତ, ଭାଲିଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ପଛରେ ଚାଲି, ସୁଗ୍ରୀବ ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଦେଖି, ଭାଲି ଶାପ ଭୟରେ, "ତୁମେ ମୁକ୍ତ," ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ କରି, ସେଠାରୁ ପଛ ଫେରିଗଲେ। ତାପରେ, ରାଘବ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ହନୁମାନ ସହିତ, ସୁଗ୍ରୀବ ଗଲା ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଲଜ୍ଜିତ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ସୁଗ୍ରୀବ ଭୂମିକୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ମୋତେ ଡାକି, ତୁମର ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇ, ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିଦେବାକୁ କହିଲା, କିନ୍ତୁ ଏବେ କଣ କରିଛ?" ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କହ, ଓ ରାଘବ—କାହିଁକି ଭାଲିକୁ ମାରିନାହିଁ? ନାହିଁ ତାହେଲେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବି ନାହିଁ।" ବଡ଼ ଆତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବ ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଭରା କଣ୍ଠରେ କହିବା ପରେ, ରାଘବ ପୁନଃ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ସୁଗ୍ରୀବ, ଶୁଣ, ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର, ତୁମର କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କର; କାହିଁକି ମୁଁ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିନାହିଁ, ତାହା ଖୋଲା କହିବି। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଳଙ୍କାର, ପୋଶାକ, ଉଚ୍ଚତା ଓ ଚାଲି, ତୁମେ ଓ ଭାଲି ଏକାସାଥି ଦେଖାଯାଉଛ। ସ୍ୱର, ତେଜ, ଦୃଷ୍ଟି, ପ୍ରତାପ ଓ କଥାରେ, ମୁଁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଭିନ୍ନତା ଦେଖିପାରିନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସାମ୍ୟତା ଦେଖି, ମୁଁ ଶତ୍ରୁକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ତ୍ୱରିତ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିନାହିଁ। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଏକାସାଥି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତେଣୁ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁକାରୀ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିବାରେ ଦ୍ୱିଧା କରିଥିଲି, ଯେପରି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମୂଳକୁ ଆଘାତ ନ ଲାଗିଯାଏ। ଯଦି ତୁମେ ମୋର ଅଜ୍ଞତାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥାନ୍ତୁ, ତେବେ ମୋର ମୂଢ଼ତା ଓ ଶିଶୁ ଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁଠି ଆଶ୍ରୟ ଦିଆଯାଇଛି, ତାହାକୁ ମାରିବା ବଡ଼ ଅପରାଧ; ମୁଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶୁଭ୍ର କାନ୍ତି ଶୀତା..." ଏଭଳି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଶ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟର ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ଘଟିଲା।