ସୁଗ୍ରୀବ ଏହିପରି କହିଲେ: “ମୁଁ ମୋ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଭାଇଙ୍କର ବଳକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛି; କିନ୍ତୁ ରାଘବ, ତୁମର ଯୁଦ୍ଧଶୌର୍ୟ ମୋ ପାଖରେ ପ୍ରମାଣିତ ହେଉନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁଳନା କରୁନାହିଁ, ନ ଅପମାନ କରୁଛି, ନ କି ଭୟଭୀତ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଭୟାନକ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମୋତେ ଭୟଭୀତ କରି ଦେଇଛନ୍ତି। ନିଶ୍ଚୟ, ରାଘବ, ତୁମର କଥା, ସାହସ ଓ ଚରିତ୍ର ଏହାର ପ୍ରମାଣ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଛାଇ ତଳେ ଲୁଚି ରହିଥାଏ, ସେପରି ତୁମର ଶକ୍ତି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ।" ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି ଉଚିତ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ହସିଲେ ଓ ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଯଦି ତୁମେ ଆମର ପ୍ରତାପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁନାହାଁ, ମନ୍ଦିର, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସାନୀୟ ପ୍ରମାଣ ଦେଖେଇଦେବି।” ଏହିପରି କହି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, ଓ ତାଙ୍କର ପାଦଂଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଡୁଣ୍ଡୁଭି ଦେହକୁ ମଜା କରିଛି। ବଳଶାଳୀ ରାମ, ଏହି ଶୁଷ୍କ ଡେମନ ଶରୀରକୁ ଉଠାଇ, ମାତ୍ର ତାଙ୍କ ପାଦଂଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଦଶ ଯୋଜନ ଦୂରକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ପୁନି କହିଲେ, “ମୋ ମିତ୍ର, ଏହି ଶରୀର ଯେତେବେଳେ ତରୁଣ, ମାଂସ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମୋ ଭାଇ ବାଳି, ଅତିଶୟ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ମଦୋନ୍ମତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଏହାକୁ ଫିଙ୍ଗିଥିଲେ। ଏବେ, ରାଘବ, ଏହା ଶୁଷ୍କ, ମାଂସ ନାହିଁ, କଠିନ ତୂଳିର ନିମ୍ନ; ତଥାପି ତୁମେ ଆନନ୍ଦରେ ଏହାକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲ। ଏଠାରେ ତୁମ ଓ ତାଙ୍କର କିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାହା ବୁଝିପାଇଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, କାରଣ ତରୁଣ ଓ ଶୁଷ୍କ ଶରୀରର ତଫାତ ବହୁତ ଅଧିକ। ଏହି ନିଜେ ମୋ ମନର ସନ୍ଦେହ, ଯଦି ତୁମେ ଏକ ସାଲ ଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗିପାରିବ, ତେବେ ଶକ୍ତି ଓ ଦୂର୍ବଳତାର ତଫାତ ପ୍ରମାଣିତ ହେବ। ତେଣୁ, ଏହି ଧନୁଷକୁ ହାତରେ ନିଅ, ହାତୀର ସୁଣ୍ଡ ଭଳି ଟାଣ, ଏବଂ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ଚାଳ। ଯଦି ଏହି ସାଲ ଗଛକୁ ବାଣ ମାରିବ, ନିଶ୍ଚିତ ଏହା ଭିଦ୍ରୁତ ହେବ; ଏଠାରେ ଅଧିକ ଚିନ୍ତାର ଦରକାର ନାହିଁ, ରାଜନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଶପଥ ଦେଇଛି। ତୁମେ ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ, ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓ ସିଂହ ଚତୁଷ୍ପଦ ଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ, ସେପରି ତୁମେ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" ଏଉଁପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ସେଶ, ଏବେ ଶୁଣ, ପବିତ୍ର ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଦ୍ଵାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି ସୁଚିତ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ମନରେ ବିଶ୍ୱାସ ଆଣିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଉଠାଇଲେ। ସେ, ସମ୍ମାନଦାତା ରାମ, ଭୟନକ ଧନୁଷ ଓ ଏକ ମାତ୍ର ବାଣ ନେଇ, ସାଲ ଗଛକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଏମିତି ଗୁରୁତ୍ୱ ଓ ଶବ୍ଦରେ ଚାଳିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଦିଗଦିଗନ୍ତ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ସେ ବାଣ, ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଭୟଙ୍କର ଗତିରେ ସାତଟି ସାଲ ଗଛ, ପାହାଡ଼ର ଢାଳ ଓ ଭୂମିକୁ ଭିଦ୍ରୁତ କରି, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ତାହା ପୁଣି ତିନିଏ ଧନୁଷର ତୁଣୀରକୁ ଫେରିଆସିଗଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ, ତାଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର ଝୁଲୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଭୂମିରେ ଶିର ନମାଇ, ହାତ ଯୋଡି ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେ ଖୁସିରେ କହିଲେ, “ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବ—ଏଠାରେ ବାଳି କଥା କଣ? ଯିଏ ଏକ ମାତ୍ର ବାଣରେ ସାତ ସାଲ ଗଛ, ପାହାଡ଼ ଓ ଭୂମିକୁ ଭିଦ୍ରୁତ କରିପାରିବ, ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ତୁମ ସାମ୍ନା କରିପାରିବ? ଆଜି ମୋ ଦୁଃଖ ଶେଷ, ଆନନ୍ଦ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଏପରି ମିତ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମିଳିଲା। ଆଜି ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୋ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର ପାଇଁ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥନନ୍ଦନ, ସେଇ ଶତ୍ରୁ ଯିଏ ଭାଇ ରୂପେ ଅଛି—ବାଳିକୁ ବଧ କର; ହାତ ଯୋଡି ମୁଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି।" ଏବେ ଚଳ, ଆମେ ଶୀଘ୍ର କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଯିବା; ତୁମେ ଆଗକୁ ଚାଲ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବାଳି, ଯିଏ ଭାଇପାଇଁ ଖ୍ୟାତି, ତାଙ୍କୁ ଡାକ। ସମସ୍ତେ ବାଳିଙ୍କର ସହର କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଗଲେ, ଓ ଜଙ୍ଗଳର ଘନ ଛାୟା ତଳେ ଲୁଚି ରହିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ, ବାଳିକୁ ଡାକିବାକୁ, ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଦେଲେ, ଯାହା ଦ୍ରୁତ ଓ ତୀବ୍ରତାରେ ଆକାଶକୁ ବି ଫାଟିଦେଲା। ଭାଇଙ୍କ ଦହାଡ଼ ଶୁଣି, ବଳଶାଳୀ ବାଳି କ୍ରୋଧିତ ଓ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାପରି ଚମକି ଆସିଗଲେ। ତାପରେ ବାଳି ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ଆକାଶରେ ବୁଧ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହର ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ସଂଘର୍ଷ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦୁଇ ଭାଇ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ବଜ୍ରପାତ ସମ ମୁକୁକ ଓ ଘୁସିରେ ଏକାପରେ ଏକ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ। ଏଠି ରାମ ଧନୁଷ ଧରି, ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲେ; ଦୁହେଁ ଏପରି ଏକାକାର ଦେଖୁଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର। ରାଘବ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବାଳି ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ କରିପାରିଲେନି, ତେଣୁ ମୃତ୍ୟୁବାଣ ଚାଳିବାକୁ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନେଲେନି। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ବାଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ, ରାଘବଙ୍କ ସହଯୋଗ ନ ଦେଖି, ରିଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତପାଖକୁ ପଳାଇଗଲେ। ସେ ଅତିଶୟ କ୍ଳାନ୍ତ, ଶରୀର ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ଆଘାତରେ ଅଳସା, ଓ କ୍ରୋଧିତ ବାଳି ଦ୍ୱାରା ଧାଉଥିବା, ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଦେଖି, ବାଳି ଶାପର ଭୟରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୁକ୍ତ,” ଏବଂ ସେଉଁଠାରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ। ତାପରେ ରାଘବ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ହନୁମାନ ସହିତ, ସେଇ ଜଙ୍ଗଳକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଗଲେ ଥିଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ଲଜ୍ଜା ଓ ଦୁଃଖରେ, ଭୂମିକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଏପରି କଥା କହିଲେ...