ଏହି ଗଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏକ ଅସାଧାରଣ ଦୃଶ୍ୟରେ—ମହାପ୍ରଭାବୀ ମୁନି ମତଙ୍ଗ, ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଭିତରେ, ହଠାତ୍ ରକ୍ତ ଝରିପଡ଼ିବାକୁ ଦେଖିଲେ। କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ, "ଏହି ଅପରାଧ କିଏ କରିଛି?" ମୁନି ଭାବିଲେ, "ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଜଣେ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ରକ୍ତରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଛି; କିଏ ଏହି ଅନିୟତ, ମୂଢ଼, ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରୀ?" ଏଭଳି କହି, ମହାମୁନି ବାହାରକୁ ଯାଇ ଦେଖିଲେ—ପହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏକ ମହାଯକ୍ଷ ବଫାଲୋ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଛି। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଜାଣିଲେ—ଏହି କାମ ଏକ ବାନର କରିଛି। ତେଣୁ ମୁନି ବାନର ଉପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଲେ। ମୁନି କହିଲେ, "ଏଠି ଏହି ବାନର ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ନିଷିଦ୍ଧ; ଯଦି ସେ ଆସିବେ, ମୃତ୍ୟୁ ହେବ। ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଏପରି ରକ୍ତର ଧାରାରେ ଅପବିତ୍ର କରିଛି। ଗଛ ଚାଲି ଫାଟିଛି, ଦେମନର ଦେହ ଭଙ୍ଗିଛି; ଯଦି ଏହି ବାନର ଏକ ଯୋଜନା ଚାରିପାଖରେ ଆଶ୍ରମ ଭରିଦେଇ, ପ୍ରବେଶ କରିବେ—ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁ ଅନୁଭବିବେ। ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯଦି ଏଠି ଅଶ୍ରୟ ନେବେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ରହିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ଶାପ ଶୁଣି ଚାହିଁଲେ ଚାଲିଯିବେ। ଯଦି ରହିବେ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେବି। ମୁନି ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ପୁତ୍ର ପରି ସୁରକ୍ଷିତ କରିଥିଲେ; ଗଛର ପତ୍ର, ମୂଳ, ଫଳ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ସବୁବେଳେ ରକ୍ଷିତ। ଏଠି ଆସିବାର ଏହି ଦିନ ଶେଷ; ଆଗାମୀକାଲି ଯଦି ସେ ବାନରକୁ ଦେଖିବି, ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏକ ପହାଡ଼ ହେଇଯିବ। ମୁନିଙ୍କ ଏହି ଶାପ ଶୁଣି ବାନରମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଚାଲିଯିବାକୁ ଦେଖି, ବାଲି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମତଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳର ବାନରମାନେ, ତମେ ସମସ୍ତେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ; ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି?" ତେବେ ବାନରମାନେ ବାଲିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଶାପ ଦେଇଥିବା ବିଷୟ ଖୋଲି କହିଲେ। ବାଲି ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ହାତ ଜୋଡି ମାଗିଲେ। ମୁନି, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ନ ଦେଇ, ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ବାଲି ଶାପର ଭୟରେ ଅତି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଏହି ଭୟରେ, ବାନର ବାଲି ଋଷ୍ୟମୂକ ପହାଡ଼କୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ବାଲି ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣି, ମୁଁ ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଘୁଞ୍ଚୁ।" ସୁଗ୍ରୀବ ଦେଖାଇଲେ, "ଏହି ହାଡ଼ର ଢେର ଦୁନ୍ଦୁଭିର; ବାଲି ଏହାକୁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ। ଏଠି ଏହି ସାତଟି ବଡ଼ ସାଲ ଗଛ, ବାଲି ଏକ ଗଛର ପତ୍ର ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ହେଲାଇପାରିଥିଲେ।" ସୁଗ୍ରୀବ ଏହିପରି କହି, "ହେ ରାମ, ତାଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇଲି; ତୁମେ କିପରି ବାଲିକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ?" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହସି କହିଲେ, "ସୁଗ୍ରୀବ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ତୁମେ ବାଲିର ମୃତ୍ୟୁରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବେ?" ସୁଗ୍ରୀବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଏହି ସାତଟି ସାଲ ଗଛ—ବାଲି ଏହାକୁ ଏକ ନୁହେଁ, ଅନେକ ବାର ପାର କରିଥିଲେ। ରାମ ଏକ ତୀରରେ ସାତଟି ଗଛ ଭାଗିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଖି ମୁଁ ବିଶ୍ୱାସ କରିବି ବାଲିକୁ ମାରିପାରିବେ।" ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବାଲି ଏକ ମୃତ ବଫାଲୋର ହାଡ଼କୁ ଦୁଇ ଶତ ବାଣ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଦୂରେ ଏକ ପା ଦ୍ୱାରା ଫିଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ।" ଏପରି କହି, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ ଭାବନା କଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହେଲା; ପୁନଃ ଏହିପରି କହିଲେ, "ବାଲି ଏକ ଅଜୟ, ଶୂର, ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ଭୟରେ ମୁଁ ଋଷ୍ୟମୂକରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି।" "ଏହି ଅଜୟ, ଦୁଷ୍ଟ, କ୍ରୋଧୀ ବାନର ରାଜାକୁ ଭାବି ମୁଁ ଋଷ୍ୟମୂକ ଛାଡ଼ି ଯାଇନାହିଁ। ଭୟ ଓ ସନ୍ଦେହରେ, ମୁଁ ମୋ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ହନୁମାନ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏହି ବନରେ ଘୁଞ୍ଚୁ।" "ମୁଁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମିତ୍ର ପାଇଛି—ତୁମେ, ମନ୍ୟମାନଙ୍କର ବାଘ, ହିମାଳୟ ପରି ଆଶ୍ରୟ ଦେଉଛି। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଭାଇର ଶକ୍ତି ଜାଣିଛି; ତୁମର ଯୁଦ୍ଧ ଶୂରତା ମୋ ଆଗରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉନାହିଁ।" "ମୁଁ ତୁମେ ତୁଳନା କରୁନାହିଁ, ନା ଅପମାନ କରୁଛି, ନା ଭୟ କରୁଛି; କିନ୍ତୁ ବାଲିଙ୍କ ଦେଖିବାକୁ ଭୟ ଲାଗିଛି।" "ହେ ରାଘବ, ତୁମର କଥା, କ୍ଷମା, ଆଚରଣ ଏକ ମହାଶକ୍ତିର ସୂଚନା, ଭସ୍ମ ତଳେ ଅଗ୍ନି ପରି।" ସୁଗ୍ରୀବର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ହସି କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ଆମ ଶୂରତାରେ ବିଶ୍ୱାସ ନ କର, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ଦୃଢ଼ ଆଶ୍ରୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବି।" ଏପରି କହି, ରାଘବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ, ସୁଗ୍ରୀବକୁ ଆଶ୍ବାସନ କରି, ତାଙ୍କ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଶବକୁ ଖେଳାଇଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଏହି ଶବକୁ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଦସ ଯୋଜନା ଦୂରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ପୁନଃ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ଭାଇ ବାଲି ଏହି ଶବକୁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଉଠାଇ ଫିଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ତାଜା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା। ଏବେ ଏହି ଶବ ହାଲୁକା, ମାଂସ ନାହିଁ, କୁଟି ଫୁସ୍ଲା ପରି; ତୁମେ ଆନନ୍ଦରେ ଏହାକୁ ଏପରି ଫିଙ୍ଗିଦେଇଛ, ହେ ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ!" ଏପରି ମହାପ୍ରଭାବୀ ମୁନିଙ୍କ ଶାପ, ବାଲିଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି, ସୁଗ୍ରୀବର ଭୟ ଓ ଆଶ୍ରୟ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଶୂରତାର ପ୍ରମାଣ ଏହି ଗଳ୍ପରେ ମିଶିଗଲା, ଯେଉଁଠି ଭୟ, ବିଶ୍ୱାସ, ମିତ୍ରତା ଓ ଶୂରତା ଏକାଠି ହୋଇ ଉତ୍ତମ ଆଦର ଓ ଆଶାର ରୂପ ନେଲା।