ବନରେ ଏକ ଦିନ ଦୁନ୍ଦୁଭି ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଆସିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପାହାଡ଼ ପରି ଶକ୍ତି ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବାନରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ହାତୀ ସଦୃଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଲି ତାଙ୍କୁ ଶିଙ୍ଗରୁ ଧରି, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରି ତାକୁ ଦୂରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ବାଲି ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଭୂମିରେ ପତିତ କରି, ଉଚ୍ଚ କଣ୍ଠରେ ଗର୍ଜନ କଲେ। ଦୁନ୍ଦୁଭିର କାନରୁ ରକ୍ତ ଝରିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏବଂ ସେ ଭୂମିରେ ଲୁହାଇ ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ଦୁଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି, ବାଲି ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ହରାଇବା ଚେଷ୍ଟାରେ କ୍ରୋଧରେ ଆଗ୍ନିଗତ ହେଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ବାଲି, ଯାହାର ପ୍ରତାପ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ, ମୁଠି, ଘୁଣା, ପାଦ, ପାଥର ଓ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ଏପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଦୁର୍ବଳ ହେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାଲି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଥିଲେ। ଏହିପରେ ବାଲି ଦୁନ୍ଦୁଭିକୁ ଉଠାଇ ଭୂମିରେ ଜୋରରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ବହୁତ ରକ୍ତ ବେହେଇ ଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ବାଲି ତାଙ୍କର ମୃତ ଅଚେତନ ଦେହକୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଉଠାଇ, ଏକ ଯୋଜନ ଦୂରକୁ ଏକ ଅଭିଯାନରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଦୁନ୍ଦୁଭି ଏପରି ଶକ୍ତିରେ ଫିଙ୍ଗାଯିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ ଝରୁଥିବା ରକ୍ତ ବାୟୁରେ ଉଡ଼ି ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ଏହି ଅପବିତ୍ର ରକ୍ତ ପଡ଼ିବା ଦେଖି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମତଙ୍ଗ ଋଷି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କିଏ? କିଏ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଏହି ଭାବେ ଅପବିତ୍ର କଲା?" ଏପରେ ଋଷି ବାହାରି ଆସି ଦେଖିଲେ, ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ ଏକ ମହାମୃଗ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି। ତାଙ୍କର ତପୋବଳରେ ଜାଣିଲେ ଯେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଏକ ବାନର କରିଛି। ତେଣୁ ସେ ବାନର ଉପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଲେ—"ଏଠାରେ ସେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଯଦି ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ। ଯିଏ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଏହି ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ର କଲା, ସେ ଏଠାରେ ଆସିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ଗଛ ଛାଡ଼ି ଏଠାରେ ଭଙ୍ଗ କରାଯାଇଛି, ଏହି ଦାନବ ଦେହ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଇଛି; ଯଦି କେହି ମୋ ଆଶ୍ରମ ଏକ ଯୋଜନ ପରିମାଣ ଚାରିପଟେ ପୂରାଇଦିଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବ।" "ଯେଉଁ ବାନର ଏଠି ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ସେ ଏଉଁ ଶାପର ଶିକାର ହେବେ। ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯଦି ଏଠି ଆଶ୍ରୟ ନେବେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ବସିପାରିବେ ନାହିଁ; ଯଦି ରହିଯିବେ, ମୁଁ ସେମାନେ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେବି।" "ଏଠି ମୋ ଅତି ପ୍ରିୟ ଅରଣ୍ୟ, ଏଠିରେ ପତ୍ର, ମୂଳ ଓ ଫଳ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ; ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମା, କାଲି ଯଦି ସେ ବାନରକୁ ଦେଖିବି, ତେଣୁ ସେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାହାଡ଼ ହେଇ ରହିବ।" ଋଷିଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି ବାନରମାନେ ତୁରନ୍ତ ସେଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ବାଲି ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ପଚାରିଲେ, "ମତଙ୍ଗ ଅରଣ୍ୟର ବାସିନ୍ଦାମାନେ, ତମେ ସମସ୍ତେ କାହିଁକି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ? କିଛି ଅସୁବିଧା ହୋଇଛି କି?" ତେବେ ସମସ୍ତ ବାନର ବାଲିଙ୍କୁ ସେଇ ଶାପ ଓ କାରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ବାଲି ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାଋଷିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ହାତ ଜୋଡି କ୍ଷମା ଚାହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଋଷି ସେଉଁଠାରୁ ଅନ୍ଦେଖା କରି ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବାଲି ଶାପକୁ ଭୟ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ବାଲି ଏହି ମହାପର୍ବତ ଋଷ୍ୟମୂକକୁ କଦାପି ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏଉଁ ଦିଗକୁ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ହେ ରାମ, ମୁଁ ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଅଛି। "ଏଠି ତୁମେ ଦେଖୁଛ, ଏହି ଅସ୍ଥିର ଢେର ହେଉଛି ସେଇ ଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କର, ଯିଏ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ସମାନ ବଡ଼, ଯାହାକୁ ବାଲିଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଦିଆଯାଇଛି। ଏଠି ଦେଖ, ସାତଟି ବଡ଼ ସାଳ ଗଛ ଅଛି; ବାଲି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଗଛମାନଙ୍କର ପତ୍ର ଝାଡ଼ିପାରନ୍ତି।" "ଏଭଳି ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ତୁମକୁ ଦେଖାଇଲି, ରାମ, ଏଉଁ ବାଲିକୁ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ୍ୟା କରିପାରିବେ?" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହସି ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବାଲିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବେ?" ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, "ଏହି ସାତଟି ସାଳ ଗଛ, ବାଲି ଏକ ନ ଥର, ବରଂ ଅନେକ ଥର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଆଘାତ କରିଥିଲେ। ଯଦି ରାମ ଏହି ସାତଟି ଗଛକୁ ଏକ ତୀରରେ ଛିଦ୍ର କରିପାରିବେ, ତେବେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱାସ କରିବି ଯେ ବାଲିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିପାରିବେ।" "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବାଲି ଏକ ମୃତ ମହାମୃଗର ଅସ୍ଥିକୁ ଏକ ପାଦରେ ଦୁଇଶ ଧନୁଷ ଦୂରକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ।" ଏପରି କହି, ରକ୍ତମଣ୍ଡଳିତ ଚକ୍ଷୁ ସହ ସୁଗ୍ରୀବ କିଛି ଖ୍ଷଣ ରାମଙ୍କୁ ଭାବନା କଲେ ଏବଂ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ, "ବାଲି ଏକ ଅପରାଜିତ ବୀର, ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଓ ଶକ୍ତି ସମସ୍ତେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଅଜୟ। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିନଥିଲେ; ଏହି କଥା ଚିନ୍ତା କରି ମୁଁ ଭୟରୁ ଏଠି ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି।" "ସେ ଅଜୟ, ଅପରାଜିତ, କ୍ରୁଧାନ୍ବିତ ମହାବାନରର ଭୟରେ ମୁଁ ଏଠି ଛାଡ଼ିଯାଉନାହିଁ। ଭୟ ଓ ସନ୍ଦେହରେ ମୁଁ ମୋର ଭକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଅଛି।" "ମୁଁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମିତ୍ର ପାଇଛି, ଯିଏ ମିତ୍ରତାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ତୁମେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବାରୁ ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ହିମାଲୟ ପର୍ବତ ପରି ଆଶ୍ରୟ କରିଛି।" "କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଭାଇ ବାଲିଙ୍କ ଶକ୍ତି ଜାଣିଛି; ତୁମର ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତାପ ରାଘବ, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆସିନାହିଁ।