ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ମଦ୍ୟପାନ କରି ମତ୍ତ ହୋଇନାହିଁ। ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟହୀନ ଅଛ, ତେବେ ଏହି ମତ୍ତତାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖା। ଏହି ମତ୍ତତା ହେଉଛି ଏକ ବୀରଙ୍କର ଦ୍ରବ୍ୟ।” ଏହିପରେ, ସୁଗ୍ରୀବ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପିତା ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିଆ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳାକୁ ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏପରେ, ଭାଲି, ମନ୍ଦାର ପର୍ବତ ପରି ଏକ ଭାଲି ମାନ୍ଦାର ମାଛ ବଢିଥିବା ଡୁଣ୍ଡୁଭିକୁ ତାଙ୍କ ଶିଙ୍ଗ ଧରି ଉଠାଇଲେ, ଏବଂ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ଗର୍ଜନ କରି ତାକୁ ଭାଲି ଭଳି ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ଭାଲି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭିକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରି, ଗର୍ଜନ କରିଲେ; ତାଙ୍କ କାନରୁ ରକ୍ତ ଝରିଲା ଏବଂ ସେ ଭୂମିରେ ଖସିପଡିଲେ। କ୍ରୋଧ ଏବଂ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭି ଏବଂ ଭାଲି ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଭାଲି, ଯାହାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ, ମୁଷ୍ଟି, ଘୁଁଟି, ପାଦ, ପଥର ଏବଂ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ମାନ୍ଦାର ଏବଂ ଅସୁର ଏଠାରେ ଏକାପରେ ଏକା ହାଣ୍ଡିବା ସମୟରେ, ଅସୁର ଅବଳ ହେଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ଭାଲି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ଭାଲି ଡୁଣ୍ଡୁଭିକୁ ଉଠାଇ ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ଏହି ମୃତ୍ୟୁମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲେ। ତାଙ୍କ ଗାଁରୁ ଅଧିକ ରକ୍ତ ଝରିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ ଭୂମିରେ ପତିତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲା। ଭାଲି ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଉଠାଇ, ଏକ ଦ୍ରୁତ ଚଳନରେ, ଏକ ଯୋଜନ ଦୂରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହି ଦେହ ଫିଙ୍ଗିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଝରୁଥିବା ରକ୍ତ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦିଗରେ ପଡିଗଲା। ଏହି ରକ୍ତବିନ୍ଦୁ ଦେଖି ମହାମୁନି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କଲେ: ‘ଏହି କି? କିଏ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲା? କିଏ ଏହି ଅସଦ୍ବୁଧି ଅବିନୀତ, ମୂଢ଼ ପୁରୁଷ?’ ଏହିପରେ, ମହାମୁନି ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରି ଆସି, ପର୍ବତପରି ଏକ ମହା ମହିଷକୁ ଭୂମିରେ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତିରେ ବୁଝିଲେ ଯେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଏକ ବାନର କରିଛି; ସେ ବାନରକୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଲେ। ‘ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ନିଷିଦ୍ଧ; ଯଦି ସେ ଆସିବେ, ମୃତ୍ୟୁ ହେବେ—ସେ ଯିଏ ମୋ ଆଶ୍ରମ, ମୋ ଆଶ୍ରୟକୁ ରକ୍ତ ଧାରାରେ ଅପବିତ୍ର କରିଛି। ଗଛ ଫିଙ୍ଗିବାରେ ଏହି ଗଛଗୁଡିକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଛି, ଏହି ଦେମନିକ ଦେହ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ଯଦି କେହି ମୋ ଆଶ୍ରମ, ଏକ ଯୋଜନ ଚାରିପାଖରେ ଭରିଦେଇଛି— ଏହି ଦୁଷ୍ଟବୁଧି ଆସିଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହେବେ; ଏବଂ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯଦି ଏଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି— ସେମାନେ ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଶାପ ଶୁଣି ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ। ଯଦି କେହି ରହିବେ, ମୁଁ ସେମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଇବି। ମୋ ଏହି ଅରଣ୍ୟ, ସନ୍ତାନ ପରି ସୁରକ୍ଷିତ, ପତ୍ର ଏବଂ ଅଙ୍କୁର ନଷ୍ଟ କରିବା, ଫଳ ଏବଂ ମୂଳ ପାଇଁ— ଆଜି ଶେଷ; ଆଗାମୀ କାଲି ଯଦି ମୁଁ ସେ ବାନରକୁ ଦେଖିବି, ତେବେ ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପର୍ବତ ହେଇଯିବେ।’ ମହାମୁନିଙ୍କ ଏହି ଶାପ ଶୁଣି ବାନରମାନେ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଛାଡିଦେଲେ; ସେମାନେ ଦେଖି, ଭାଲି ପ୍ରସ୍ନ କଲେ— ‘ମତଙ୍ଗ ଅରଣ୍ୟର ଅବସ୍ଥାବାସୀମାନେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋତେ କାହିଁକି ଆସିଛ? ସମସ୍ତେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି?’ ତାପରେ ବାନରମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଭାଲିଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ଏବଂ ଶାପ ବିଷୟରେ କହିଦେଲେ। ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଭାଲି ମହାମୁନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ହାତ ଜୋଡି ନିବେଦନ କଲେ। ମହାମୁନି ଏହି ନିବେଦନକୁ ଅଗ୍ରହଣ କରି ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଭାଲି ଶାପ ଭୟରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ଶାପ ଭୟରେ, ବାନର ମହା ବାନର ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ, ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହୁଁନାହିଁ, ରାମ। ଏହି ଅସମର୍ଥତା ଜାଣି, ମୁଁ ଏହି ବିଶାଳ ଅରଣ୍ୟରେ ମୋ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଚାଲିଉଛି। ଏହି ଅସ୍ଥିର ଢେର, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଡୁଣ୍ଡୁଭିର, ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ବିଶାଳ, ଭାଲିଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେବା ଅସ୍ଥି। ଏଠାରେ ସାତି ବଡ଼ ସାଲ ଗଛ ଅଛି, ଯାହାର ପ୍ରସାରିତ ଶାଖା ଅଛି, ଭାଲି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଏକ ଗଛର ପତ୍ର ଖସାଇପାରିବେ। ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ଭାଲିଙ୍କ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇଛି, ରାମ; ତୁମେ କିପରି ଭାଲିକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିପାରିବେ, ରାଜା? ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ହସି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଭାଲିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରତି ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବ?’ ସୁଗ୍ରୀବ ଉତ୍ତର କଲେ: ‘ଏହି ସାତି ସାଲ ଗଛ—ଭାଲି ଏକା ଏକା ଭାବରେ ଏହି ସବୁକୁ ଅନେକ ଥର ଅଙ୍କୁର କରିଛି। ରାମ ଏକ ଅଗ୍ନିବାଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗଛଗୁଡିକୁ ଫାଟିପାରିବେ; ରାମଙ୍କ ପ୍ରତାପ ଦେଖି, ମୁଁ ଭାଲିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବି।’ ‘ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭାଲି ଏକ ମୃତ ମହିଷର ଅସ୍ଥିକୁ ଦୁଇ ଶତ ବାଣ ଦୂରରେ ଏକ ପାଦରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ।’ ଏପରେ, ସୁଗ୍ରୀବ, ରକ୍ତମ୍ୟା ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା, ରାମଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ, ପୁନି କହିଲେ— ‘ଭାଲି ଏକ ବୀର, ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଉପରେ ଗର୍ବିତ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତାପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ କଷ୍ଟକର ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି; ଏହି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଭୟରେ ମୁଁ ଋଷ୍ୟମୂକକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି। ଏହି ଅଜୟ, ଅଭେଦ୍ୟ, କ୍ରୋଧିତ ବାନର ରଜା ଭାଲିକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ମୁଁ ଋଷ୍ୟମୂକ ଛାଡିନାହିଁ, ଓ ହେ। ଭୟ ଏବଂ ସନ୍ଦେହରେ, ମୁଁ ମୋ ଭକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏହି ବିଶାଳ ଅରଣ୍ୟରେ ଚାଲିଉଛି।