ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଠି, ସୁଗ୍ରୀବ ମୋତେ ରାଜ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିଦେଲେ। ସେ ନିଜ ଲାଭ ପାଇଁ ରାଜସିଂହାସନ ଚାହିଲେ ଏବଂ ଭାଇପାଇଁ ଥିବା ନିଷ୍ଠାକୁ କ୍ରୂର ଭାବରେ ଭୁଲିଗଲେ। ଏପରି କହି, ବାଳି ମୋତେ ଭୟହୀନ ହୋଇ, କେବଳ ଏକ ଜଣ୍ଟି ପିନ୍ଧି ମୋତେ ରାଜ୍ୟରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ ସେ ମୋତେ ଅପମାନିତ କରି, ମୋର ଶ୍ରୀମତୀଙ୍କୁ ବି ଛିନିନେଲେ, ହେ ରାଘବ! ମୁଁ ସମସ୍ତ ଭୂମି, ଅରଣ୍ୟ ଓ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଭୟରେ ଘୁରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲି। ମୋ ଅପହୃତା ପତ୍ନୀ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମୁଁ ବଡ଼ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରବେଶ କଲି, ଯେଉଁଠାରେ ବାଳି ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ଆସିପାରିବେନାହିଁ। ଏହି ଭାବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଶତ୍ରୁତାର ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲି; ଦେଖ, ହେ ରାଘବ, ମୁଁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏମିତି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ବାଳି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକ କୁ ଭୟଭୀତ କରେ, ସେଠାରୁ ଭୟ ପାଇଁ, ହେ ମହାବୀର, ତୁମେ ମୋତେ କୃପା କରି ତାଙ୍କୁ ରୋକିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଅନୁରୋଧ ପରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତେଜସ୍ବୀ ଓ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ରାମ, ହସି ହସି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟସଂଗତ କଥା କହିଲେ—“ମୋ ଏହି ଅସଫଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ରବିପ୍ରଭା ସମାନ ତୀରଗୁଡ଼ିକ, ଦୁଷ୍ଟ ବାଳି ଉପରେ କ୍ରୋଧରେ ବର୍ଷିବ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ବାଳି, ତୋ ପତ୍ନୀ ଅପହରଣକାରୀ, ଧର୍ମନାଶକ ଦୁଷ୍ଟକୁ ଦେଖୁନି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବଞ୍ଚିଥିବ। ମୋ ବିଚାରରେ ଦେଖୁଛି, ତୁମେ ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ଡୁବିଛ; ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବି, ତୁମେ ବହୁତ ସୁଖ ପାଇବ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯାହା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୌର୍ୟ ବଢ଼ାଇଦେଲା, ସେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଉତ୍ତମ କଥା କହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଵାଳ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଏକାଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମଙ୍କର ଆଶ୍ବାସନ ଶୁଣି ସୁଗ୍ରୀବ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ରାଘବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ନିସ୍ସନ୍ଦେହ, ତୁମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ବାଣଗୁଡ଼ିକ, କ୍ରୋଧରେ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ କରିପାରିବ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜଗତକୁ ଦଗ୍ଧ କରେ। ବାଳିଙ୍କର ଶକ୍ତି, ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ଧୃତି ବିଷୟରେ ମୋ ପୁରା କଥା ଶୁଣ, ପରେ ତୁମେ ଯାହା ଉଚିତ ବୋଲି ମନେ କର, ସେହିପରି କର। ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରରୁ ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣରୁ ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଳି କ୍ଲାନ୍ତିବିହୀନ ଭାବରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ପାର୍ ହୋଇଯାଏ। ସେ ପର୍ବତର ଉଚ୍ଚତମ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ି, ତାକୁ ଶକ୍ତିରେ ଧରି ପକାଇଁ, ତାଙ୍କର ବିରାଟ୍ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖାଇଥାଏ। ଅନେକ ଦୃଢ଼ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ବନରେ ବାଳିଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ଏକଥାବେଳେ, ଦୁନ୍ଦୁଭି ନାମକ ବିଶାଳ ମହିଷ ଥିଲେ, ଯିଏ କୈଳାଶ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଏବଂ ଯାହାର ଶକ୍ତି ହଜାର ହାତୀ ସମାନ। ସେ ଅତ୍ୟଧିକ ଶକ୍ତିରେ ମଦମସ୍ତ ଓ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବର ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ। ତାଳମାଳ ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ଟପି, ସେ ସମୁଦ୍ରକୁ କହିଲେ—‘ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ’। ତାପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସମୁଦ୍ର, ଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କୁ ଦୈବବଶାତ୍ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ କହିଲେ—‘ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ପର୍ବତ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର ହିମବତ୍ ନାମକ ପର୍ବତ, ସେ ତୁମକୁ ଅପୂର୍ବ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇପାରିବେ।’ ସମୁଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁନ୍ଦୁଭି ଭୟକୁ ଜାଣି, ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ତୀର ପରି, ହିମବତ୍ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ତାଁଠାରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି, ପର୍ବତର ଶ୍ୱେତ ଶିଳାମାନେ, ହାତୀପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଅନେକ ଦିଗରେ ଭୂମିରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଗର୍ଜନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶିତଳ ଓ ଶୁଭ୍ର ହିମବତ୍ ପର୍ବତ, ନିଜ ଶିଖରରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ, କହିଲେ—‘ହେ ଦୁନ୍ଦୁଭି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିବାରୁ, ମୋତେ ବିପଦ୍ ଦିଅନି। ମୁଁ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ନୁହେଁ।’ ହିମବତ୍ ରାଜଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁନ୍ଦୁଭି କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ୍ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—‘ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରୁନାହଁ, କିମ୍ବା ଭୟରେ ରହିଛ, ତେବେ ଯିଏ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଇପାରିବେ, ସେ କିଏ, ତାହା କହ।’ ତାପରେ ହିମବତ୍ କ୍ରୋଧ ଭରି କହିଲେ—‘ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ବଳୀ ନାମକ ଏକ ବିରାଟ୍ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାଶାଳୀ ବାନର ଅଛନ୍ତି, ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କିଷ୍କିନ୍ଧା ନଗରରେ ବସନ୍ତି। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ। ତୁମେ ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ଚାହ, ତେବେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ସେ ଅଜୟ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ସଦା ପ୍ରବଳ।’ ହିମବତ୍ଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁନ୍ଦୁଭି କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କିଷ୍କିନ୍ଧା ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ଏକ ବିଭତ୍ସ ମହିଷର ଆକାର ଧାରଣ କଲେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ ଓ ଭୟାନକ ଦେଖା, ମেঘରେ ଜଳ ଭରିଥିବା ବଡ଼ ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଦେଖାଉଥିଲେ। ସେ କିଷ୍କିନ୍ଧାର ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚି, ବିଶାଳ ଶବ୍ଦ କରି ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କଲେ, ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ ଢୋଲ ବଜେ। ସେ ନିକଟସ୍ଥ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଖୁରରେ ଭୂମି ଉଖଣିଦେଲେ, ଶିଙ୍ଗରେ ଦ୍ୱାର ଖୋଦିଦେଲେ, ଏବଂ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଅଭିମାନ କଲେ। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ବାଳି ନିଜ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଥିଲେ; ସେ ଏହା ସହିପାରିଲେନାହିଁ, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ସହିତ ବାହାରି ଆସିଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାରାମାନେ ସହିତ ଉଦିତ ହୁଏ। ବାଳି, ବନଚର ଓ ବାନରମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଓ ମଧୁର କଥାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।