ଉପାଧ୍ୟାୟ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନିକଟରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନମ୍ରତାର ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମହାନୁଭାବ, ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ କିଏଁ ସମୟରେ ଏହି ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦାନବମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ଆମେ ସଠିକ୍ ସମୟରେ ସତର୍କ ରହି ବାଡ଼ି ଦେଇପାରିବା ପାଇଁ ଆପଣ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।” ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତୀକ୍ଷାରେ ଥିବା କକୁତ୍ସ୍ଥ ପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣ କହିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ସାହ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଖୁସି ହେଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ଆଜିଠାରୁ ଛଅ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ରଘୁବଂଶୀ ଏଠି ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି ଋଷି ଏକ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ନେଇଛନ୍ତି ଓ ମୌନ ଧରିବେ।” ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଦୁଇ ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଛଅ ଦିନ ଓ ଛଅ ରାତି ନିଦ୍ରା ବିନା ଆଶ୍ରମକୁ ସଉଁରକ୍ଷିତ କଲେ। ଦୁଇ ଶୂରବୀର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତାଲମେଳ ରଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଏବଂ ଆଶ୍ରମକୁ ରକ୍ଷା କରିଲେ। ଛଅ ଦିନ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଯେତେବେଳେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଆସିଲା, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସତର୍କ ଓ ସଚେତନ ରହ।” ଏହିପରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରାମ କହିଥିବା ବେଳେ, ଯଜ୍ଞ ବେଦୀ ଉଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହେଲା, ଗୁରୁ ଓ ଋତ୍ବିଜ୍ମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ବେଦୀ ଦର୍ଭା, ଅଞ୍ଜଳି, ପାତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର-ଋତ୍ବିଜ୍ମାନେ ସହିତ ଅତି ଅଲଂକୃତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଯଜ୍ଞ ନିୟମ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଆଗୁଆ ଚାଲିଥିଲା, ତେବେ ଆକାଶରୁ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଗଲା। ମେଘ ଦେଖିବା ପ୍ରକାର ବିଶାଳ ଛାୟା ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଲା; ଏହି ଭଳି ମାୟା ବ୍ୟବହାର କରି ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ଆଗୁଆ ହେଲେ। ମାରୀଚ ଓ ସୁବାହୁ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ, ମେଘ ସମ ଭୟଙ୍କର ରୂପେ ଆସି, ରକ୍ତର ବୃଷ୍ଟି ଝରାଇଲେ। ଯଜ୍ଞ ବେଦୀ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇଛି ଦେଖି ରାମ ତୁରନ୍ତ ଆଗକୁ ଧାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଆକାଶରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ଅଚାନକ ତଳକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ପଦ୍ମନେତ୍ର ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ଏହି ପାପୀ ମାଂସଭୋଜୀ ରାକ୍ଷସମାନେ କିପରି ମାନବାସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ମେଘକୁ ବାୟୁ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ କରେ।” “ମୁଁ ଏହା କରିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏମିତି ଜୀବମାନେକୁ ମୁଁ ମାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେନି।” ଏହିପରି କହି, ରାମ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ତାପରେ ରାମ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେଜସ୍ୱୀ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ମାରୀଚଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନବାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରର ଘାତରେ ମାରୀଚ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୁଦ୍ର ତୀରକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ। ମାରୀଚଙ୍କୁ ଅଚେତନ, ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଓ ଶିତଳ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ଦେଖି ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମାନବାସ୍ତ୍ର, ଯାହା ମନୁ ରଚିଥିଲେ, ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବିମୂଢ଼ କରି ଦୂରେ ନେଇଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ନେଉନାହିଁ।” “ଏହି ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ, ଦୟାହୀନ, ରକ୍ତପାନୀ ଯଜ୍ଞ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମୁଁ ବିନାଶ କରିଦେବି।” ଏଭଳି କହି ରାମ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନେୟାସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ। ସେ ଏହାକୁ ସୁବାହୁଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଘାତ ଲାଗି ସୁବାହୁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ। ତାପରେ ରାମ ବାୟବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଧରି ବାକି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ବିନାଶ କଲେ, ଯାହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଋଷି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏହିପରି ଯଜ୍ଞ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ନିହତ ହେଲାପରେ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ରାମଙ୍କୁ ଋଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟ ପରେ ଯେପରି ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ, ସେଭଳି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ମହାର୍ଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଚାରିଦିଗରୁ ଅଶୁଭ ନିବୃତ୍ତ ଦେଖି କକୁତ୍ସ୍ଥ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାବାହୁ, ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ ହେଲା; ତୁମେ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କଲା। ମହାବୀର, ଏହି ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମକୁ ତୁମେ ପବିତ୍ର କରିଦେଲା। ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା କରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସଂଧ୍ୟାବନ୍ଦନା ପାଇଁ ଦୁଇ ଭ୍ରାତା ସହିତ ଯାଇଲେ। ଏହିପରି ଗୌରବମୟ ଘଟଣା ପରେ ଏଠି ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗାର ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ କରି ଏହି ରାତି ଆଶ୍ରମରେ ଆନନ୍ଦରେ କାଟିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ସକାଳେ ନିଜ ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିସମ ତେଜସ୍ୱୀ ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ସୁମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ, “ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଅଛୁ। କ’ଣ କରିବାକୁ ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ?” ସେମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମିଥିଳାର ରାଜା ଜନକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ମିକ ଯଜ୍ଞ କରିବେ। ଆମେ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମ ସହିତ ଯିବା। ସେଠାରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନୁଷ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଅଛ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନେ ସଭାରେ ଦେଇଥିଲେ—ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର, ଯଜ୍ଞରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ କିମ୍ବା କୌଣସି ମାନବ ଏହାକୁ ଚାପିପାରିନଥିଲେ। ଏହାର ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସଫଳ ହୋଇନଥିଲେ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ମିଥିଳାର ମହାନ ଆତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ନିକଟରେ ଅଛି; ତୁମେ ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ଉଭୟ ଦେଖିପାରିବ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ ମିଥିଳାର ରାଜା ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ, ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞର ଫଳରୂପେ ଚାହିଁଥିଲେ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ରାଜମହଳରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଭାବରେ, ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅଗୁରୁ ଧୂପରେ ସମ୍ମାନିତ ଭାବେ ରଖାଯାଉଛି।” ଏହିପରି କହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସହିତ, ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ଅରଣ୍ୟବାସୀଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ମିଥିଳା ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।