ମୁଁ ଅନେକ ପ୍ରବଳ ପାଦ ଘାଁରେ ଦ୍ୱାରକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲି, ଏହିପରି ଉପାୟରେ ମୁଁ ସେଠାରୁ ବାହାରି ନଗରକୁ ଫେରିଲି। ତାହାଁପରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ରାଜ୍ୟ ଲାଗି ଆମ ସଂସ୍କାର ଭାଇ ଭାଉତାକୁ ଭୁଲି, ମୋତେ ନିର୍ଦୟତାରେ ରାଜ୍ୟରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ। ଏହିପରି କଥା କହି, ଭୟହୀନ ଭାବରେ ଭାଲି ମୋତେ ଏକ ଗୋଟିଏ ପୋଶାକ ଦେଇ ତାହାଁଠୁ ନିଷ୍କାସିତ କରିଦେଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାହାର କରାଯାଇ, ମୋ ଜୀବନ ସଙ୍ଗିନୀ ଠାରୁ ବିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ରାଘବ, ଭୟରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲି। ମୋର ଅପହୃତ ପତ୍ନୀ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ, ମୁଁ ମହାପର୍ବତ ଋଷ୍ୟମୂକରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲି, ଯାହାକୁ ଭାଲି ଅନ୍ୟ କାରଣରେ ଆସିପାରିନଥିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହିଦେଲି, ଏହି ଶତ୍ରୁତାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃତ୍ତାନ୍ତ; ଦେଖ, ରାଘବ, କିପରି ନିର୍ମଳ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖରେ ଆସିପଡ଼ିଛି। ଭାଲିଙ୍କ ଭୟରେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରେ, ମହାବୀର, ତୁମେ ମୋତେ ଦୟା କରି ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇବା ଉଚିତ। ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ଶ୍ରୀରାମ, ଶୋଭାମୟ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ହସି ହସି କଥା କହିଲେ। "ମୋ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅପରାଜିତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସୂର୍ୟ ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଭାଲି ଉପରେ କ୍ରୋଧରେ ପଡ଼ିବ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ତୁମର ପତ୍ନୀ ଅପହରଣ କରିଥିବା ଭାଲି, ଧର୍ମ ନାଶ କରୁଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଦେଖି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଜୀବନ୍ତ ରହିବ। ମୋ ନିଜ ବିଚାରରେ ଦେଖୁଛି, ତୁମେ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲିନ; ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତୁମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବି, ଏବଂ ତୁମେ ପ୍ରଚୁର ସୁଖ ପାଇବ।" ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣି, ଯାହା ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୌର୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା, ସୁଗ୍ରୀବ ଅତି ଖୁସି ହୋଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ। ଏଉଁ ଅତିଶୟ ଗୌରବମୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଏଗାରୋ ଶର୍ଗ ଶୁଣ। ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯାହା ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୌର୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା, ସୁଗ୍ରୀବ ରାଘବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସ୍ତୁତି କଲେ। "ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଦୀପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ, ଯେଉଁଠି ଜୀବନ ଭିଦ୍ଧ କରିପାରିବେ, ତୁମେ କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୂର୍ୟର ଅନ୍ତେ ଦହିପାରିବ।" "ଭାଲିଙ୍କ ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ ଓ ନିଷ୍ଠା ବିଷୟରେ ତୁମେ ଆସ୍ଥାରେ ଶୁଣ; ପରେ ତୁମେ ଯାହା ଉଚିତ ଭାବିବାକୁ କର। ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ର ଠାରୁ ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ ଠାରୁ ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଭାଲି ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତିରେ ସୂର୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ। ପର୍ବତର ଉଚ୍ଚତମ ଶିଖରକୁ ଚଡ଼ି, ସେ ଶକ୍ତିରେ ଉପରକୁ ଲାଘି ଧରିପାରେ। ଜଙ୍ଗଲର ଅନେକ ମଜବୁତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଲି ଶକ୍ତିରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଛି।" "ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାଯକ୍ଷ ଥିଲେ, ଯାହାର ନାମ ଦୁନ୍ଦୁଭି, ତିନି କୈଳାସ ଶିଖର ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଏବଂ ତିନି ହଜାର ହାତୀ ଶକ୍ତି ଥିଲା। ସେ ଜନ୍ମ ସୁଖରେ ମତ୍ତ, ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଭ୍ରମିତ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀର ମହାପତିଙ୍କୁ ଯାଇଥିଲେ। ତାରଙ୍ଗିତ, ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ମହାସମୁଦ୍ରକୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ।'" "ତାପରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ପ୍ରବଳ ସମୁଦ୍ର, ଦୁନ୍ଦୁଭିକୁ ଭାଗ୍ୟରେ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ ହୋଇ କହିଲେ— ପର୍ବତରାଜ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ଏବଂ ଆରଣ୍ୟରେ ତପସ୍ୱୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ନାମରେ ହିମବତ୍, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶ୍ବଶୁର।" "ଅନେକ ଝରଣା, ଗୁହା ଓ ଜଳପାତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ତୁମକୁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇପାରିବେ।" "ହିମବତ୍ କୁ ଭୟଭୀତ ଦେଖି, ଅସୁରମୁକ୍ୟ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ପରି, ହିମବତ୍ ଆରଣ୍ୟକୁ ଏଗଲେ।" "ତାପରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି, ଶୁଭ୍ର ହାତୀ ପରି ପାଥରଗୁଡ଼ିକୁ ମହାପର୍ବତରୁ ଅନେକ ଦିଗରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ ଓ ଉଚ୍ଚ ସ୍ବରରେ ହୁଁକାର ଦେଲେ।" "ଏହି ସମୟରେ, ମୃଦୁ ଓ ମନୋହର ହିମବତ୍ ଶୁଭ୍ର ମେଘ ପରି, ନିଜ ଶିଖରରେ ଦଢ଼ି, ଏହି କଥା କହିଲେ—" "ଦୁନ୍ଦୁଭି, ଧର୍ମପରାୟଣ, ତୁମେ ମୋତେ ବିପଦ୍ଦାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମୁଁ ତପସ୍ୱୀଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନୁହେଁ।" "ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ଏହି ଜ୍ଞାନମୟ କଥା ଶୁଣି, ଦୁନ୍ଦୁଭି, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ—" "ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବା ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ଭୟରେ ବିରତ ହେଉଛ, ତେବେ କିଏ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଇପାରିବେ, କହ; ମୁଁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଖୋଜୁଛି।" "ହିମବତ୍, କଥାରେ ନିପୁଣ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ପୂର୍ବେ କେବେ ଏଭଳି କଥା ଶୁଣିନଥିଲେ, କ୍ରୋଧରେ ଏହି ଅସୁରମୁକ୍ୟକୁ କହିଲେ—" "ଏକ ପ୍ରବଳ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅଛି, ଯାହାର ନାମ ଭାଲି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଗୌରବମୟ ବାନର, ଅତିଶୟ କିଷ୍କିନ୍ଧା ନଗରରେ ବସୁଛି।" "ସେ ପ୍ରବଳ, ଅତିବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ; ସେ ତୁମକୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଇପାରିବ, ଇନ୍ଦ୍ର ନାମୁଚିକୁ ଯେପରି।" "ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଛ, ତେବେ ସେ ନିତ୍ୟ ଅପରାଜିତ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୌର୍ୟବାନ୍; ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ।" "ହିମବତ୍ଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁନ୍ଦୁଭି, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, କିଷ୍କିନ୍ଧା ଭାଲିଙ୍କ ନଗରକୁ ଏଗଲେ।" "ଏକ ମହା ମହିଷ ରୂପ ଧରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶଙ୍ଗ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖା, ସେ ଆକାଶରେ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଡ଼ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଦେଖା ଦେଲେ।" "ତାହାଁପରେ, କିଷ୍କିନ୍ଧା ଦ୍ୱାରରେ ପହଞ୍ଚି, ପ୍ରବଳ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଭୂମିକୁ ଉପେକ୍ଷାରେ ଉଚ୍ଚ ହୁଁକାର ଦେଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଡ଼ାକର ପରି ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ।" "ସେ ନିକଟର ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗି, ମାଟିକୁ ଖୁଣ୍ଡି, ଶଙ୍ଗରେ ଦ୍ୱାରକୁ ଖୁଣ୍ଡି, ଅଭିମାନରେ ଭୟଙ୍କର ହାତୀ ପରି ଦେଖା ଦେଲେ।" "ଭାଲି, ଯିଏ ଭିତର ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଥିଲେ, ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଅସହ ହୋଇ, ନିଜ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ ଚନ୍ଦ୍ର ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଯେପରି ବାହାରି ଆସିଲେ।