ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି କଥା ଅନୁସାରେ ଏକ ଗଭୀର ଘଟଣା କଥାଏଁ କହୁଛି, ଯାହା ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ କହିଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅସୁର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଛୁଟି ଯାଇ, ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ଭାଇ ନିକଟରେ ଦଢ଼ିଥିବା ବେଳେ, ପୃଥିବୀର ଗଭୀର ଗୁହାରେ, ଯାହା ଘାସରେ ଢାକା ଥିଲା, ସେଠି ପ୍ରବେଶ କଲା। ଶତ୍ରୁଟିଏ ଗୁହାକୁ ଯିବାକୁ ଦେଖି, ମୋ ଭାଇ ବାଲି କ୍ରୋଧରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ମୋତେ କହିଲେ, “ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ଏଠି ଗୁହା ମୁଣ୍ଡରେ ସାବଧାନ ରୁହ, ମୁଁ ଗୁହାଭିତରକୁ ଯାଇ, ଶତ୍ରୁକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଉଛି।” ବାଲିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ବହୁତ ଅନୁରୋଧ କଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇ ପଦେପଦେ ଗୁହାଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବାଲି ଗୁହାକୁ ଯିବା ପରେ, ମୁଁ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ଧରି ଗୁହା ମୁଣ୍ଡରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲି। ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବିତିଗଲା। ଏଠିକି, ମୁଁ ଭାବିଲି ବାଲି ହରାଇଗଲେ, ଭାଇ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ମୋ ମନ ଉଦ୍ବେଗରେ ଭରିଗଲା, ମୁଁ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲି, ଭୟ ଓ ଆଶଙ୍କା ମୋ ମନକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲା। ଏତିକି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ମୁଁ ଦେଖିଲି ଗୁହାରୁ ଫେଣିଆ ରକ୍ତ ବାହାରୁଛି, ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲି। ଏହି ସମୟରେ ଅସୁରମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ଶବ୍ଦ ମୋ କାଣରେ ଆସିଲା, କିନ୍ତୁ ବାଲିଙ୍କ ରଣକଳର ଶବ୍ଦ ଆସିଲାନି। ଏହି ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ମୁଁ ଧାରଣା କଲି ମୋ ଭାଇ ବାଲି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ମୁଁ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପଥର ଦ୍ୱାରା ଗୁହା ମୁଣ୍ଡକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲି। ଦୁଃଖରେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ମୁଁ ଜଳତର୍ପଣ କରି, ଫେରି କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଗଲି। ମୁଁ ଏହି ଖବର ଲୁଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, କିନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟାରେ ଏହା ଜାଣିଗଲେ। ତା’ପରେ, ସେମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ମୋତେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଗଲା। ମୁଁ ନ୍ୟାୟଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲି, ଏହି ରାଜ୍ୟ ମୋର ଉଚିତ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ, ବାଲି ଶତ୍ରୁ ଅସୁରକୁ ହତ୍ୟା କରି, ସହସା ଫେରିଲେ। ମୋତେ ଅଭିଷିକ୍ତ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତାବିରାମ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେ ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ବନ୍ଧିଦେଲେ ଏବଂ କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିଲେ; ରାଘବ, ସେ ଅନ୍ତରେ ସଂଯମ କରିପାରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟତା କରିଥିଲେ। ମୋ ମନ ଭାଇ ପ୍ରତି ଆଦର ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲାନି; ବାଲି ଶତ୍ରୁକୁ ମାରି, ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମହାତ୍ମା ଭାବେ ସମ୍ମାନ କଲି, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରଣାମ କଲି; ସେ ମନେମନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ କହିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ମୋର ମୁଣ୍ଡ ଲାଗି ବନ୍ଦନା କଲି, ହେ ପ୍ରଭୁ; ତଥାପି ବାଲି, ମୋ ଉପରେ କ୍ରୋଧ ରଖି, ମୋତେ କ୍ଷମା କଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ପରେ, ବାଲି କ୍ରୋଧରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଆଗକୁ ଆସିଲେ; ମୁଁ ଭାଇଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, ତାଙ୍କର କ୍ଷେମ ଚାହାଁଥିଲି। ମୁଁ କହିଲି: “ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣ ସୁସ୍ଥ ଫେରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିଛନ୍ତି; ମୋ ପାଇଁ, ଯିଏ ଅସହାୟ, ଆପଣ ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ। ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ ଛତା ଏବଂ ଚାମରୀ ପଙ୍ଖା ଆପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଧରିଛି। ମୁଁ ଗୁହା ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ବର୍ଷ ଦୁଃଖରେ ଅପେକ୍ଷା କଲି; ଏବଂ ଗୁହା ମୁଣ୍ଡରେ ରକ୍ତ ଦେଖିଲି। ମୋର ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର ହେଲା; ତେଣୁ ମୁଁ ଏକ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଗୁହାକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲି। ସେଠାରୁ ଫେରି, ମୁଁ ପୁନି କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଗଲି; କିନ୍ତୁ ମୋତେ ଦେଖି ନାଗରିକ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ମୁଁ ଇଚ୍ଛାରେ ରାଜା ହୋଇନଥିଲି; ଆପଣ ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ; ଆପଣ ଏହି ସିଂହାସନର ଉପଯୁକ୍ତ ଅଧିକାରୀ, ମୁଁ ପୂର୍ବବତ୍ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗତ। ଏହି ରାଜ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଛି; ମନ୍ତ୍ରୀ, ନାଗରିକ, ଓ ନଗର ସହିତ ଏହା ଏବେ ନିର୍ମଳ। ଏହି ରାଜ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଯୋଗାଇଦେଉଛି; ଦୟାକରି କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁନାହିଁ, ହେ ଶତ୍ରୁ-ନାଶକ।" ମୁଁ ଏଭଳି ସ୍ନେହରେ କଥା କହିଲି, କିନ୍ତୁ ବାଲି ମୋତେ ତିରସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କଲେ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପାଲୋଭ କଥା କହିଲେ: “ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ଜାଣ, ମୁଁ ଏହି ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମାୟାବୀ ଅସୁରକୁ ରାତିରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଥିଲି। ସେମାନେ ମୋତେ ଚେତାବନୀ ଦେଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ରାଜଧାନୀ ଛାଡ଼ିଲି। ମୋ ଭାଇ ଦୃଢ଼ ଆକ୍ରୋଶରେ ମୋ ପଛରେ ଆସିଲେ; ତେବେ ସେ ଦେଖିଲେ ମୁଁ ଏକା ନୁହେଁ, ଆଉ ଜଣେ ସହିତ ଆସୁଛି। ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଭୟରେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଅସ୍ଥିର ହେଲା ଏବଂ ସେ ତୁରନ୍ତ ଏକ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଗୁହାକୁ ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗୁହାକୁ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଜାଣି, ମୋ ବାଲି ଭାଇ କହିଲେ: ‘ତା’କୁ ମାରିବା ଛଡ଼ା ମୁଁ ସହରକୁ ଫେରିପାରିବିନାହିଁ; ତୁମେ ଗୁହା ମୁଣ୍ଡରେ ଅପେକ୍ଷା କର, ମୁଁ ତା’କୁ ମାରି ଆସିବି।’” ଏହିପରି ଭାବି, “ସୁଗ୍ରୀବ ଏଠି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି,” ବାଲି ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଖୋଜିବାରେ ଏକ ବର୍ଷ କଟିଗଲା। ଏଠି ସେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଶତ୍ରୁକୁ ଦେଖିଲେ, ତାକୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପରିବାରକୁ ମାରିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ଧାରା ବହିଗଲା, ଏହା ଗୁହାରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉପ୍ଲବ୍ଧ କରାଇଲା। ଶତ୍ରୁକୁ ମାରି, ବାଲି ବାହାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଗୁହା ମୁଣ୍ଡ ବନ୍ଦ ଦେଖିଲେ। ସେ ଅନେକବାର “ସୁଗ୍ରୀବ!” ବୋଲି ଡାକିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଉତ୍ତର ମିଳିଲାନି, ତାଙ୍କ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଗଲା। ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଗୁହା ମୁଣ୍ଡକୁ ଘାଞ୍ଚି ଘାଞ୍ଚି, ଶେଷରେ ବାହାରି ଆସି, ସେହିପରି ସହରକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ଏହିଭଳି, ବାଲି ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାୟର ଗଭୀର ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ଯାହା ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ କଥାହେବା ସମୟରେ ସ୍ମରଣ କରିଥିଲେ।