ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ କିଷ୍କିନ୍ଧାର ଘଟଣାବଳୀ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ବାଲୀ ମୋର ବଡ଼ଭାଇ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲି। ପିତାଙ୍କ ପରଲୋକ ପରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଭାଇ ଭାବେ ଦେଖି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱୀକୃତି ସହିତ ମଙ୍ଗଳମୟ ବାନର ରାଜ୍ୟର ରାଜା କଲେ। ବାଲୀ ପିତା ଓ ପିତାମହଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ମୁଁ ସଦା ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦାସଭଳି ନମ୍ର ଓ ଅନୁଗତ ରହୁଥିଲି। ସେ ସମୟରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭିଙ୍କ ପୁଅ ମାୟାବୀ ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର ଥିଲେ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ବାଲୀ ସହିତ ଜଣେ ନାରୀକୁ ନେଇ ଶତ୍ରୁତା ରଖିଥିଲେ। ଏକ ରାତିରେ, ସମସ୍ତେ ଘୁମେଇଥିବାବେଳେ, ସେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କ୍ରୋଧରେ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଦ୍ୱାରରେ ଆସି, ଭୟଙ୍କର ହୁଁକାର ଦେଇ ବାଲୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ବାଲୀ ଘୁମେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭୟଙ୍କର ହୁଁକାର ଶୁଣିଲେ। ସେ ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ତାଜା ଭାବେ ବାହାରିଗଲେ। ମୁଁ ଓ ରାଜ୍ୟର ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲୁ, କିନ୍ତୁ ସେ ଆମକୁ ଅବହେଳା କରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଭୂତିଆ ମିତ୍ରତାରେ ବାଲୀଙ୍କ ସହ ବାହାରିଗଲି। ମାୟାବୀ ଭୟରେ ପଳାଇଲେ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ତେଜଗତିରେ ପଛା କଲୁ। ସେ ସମୟରେ ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆମ ପଥକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା। ମାୟାବୀ ଦୃତଗତିରେ ଏକ ବୃହତ୍ କୁହୁଡ଼ି ଘରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଘାସରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା। ବାଲୀ ଏହା ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମୋତେ କହିଲେ, ‘ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ଏଠାରେ ମୁଁ ଫେରିଅସୁଅଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱାରରେ ରୁହ। ମୁଁ ଏହି ଅସୁରଙ୍କୁ ମାରି ଆସିବି।’ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବିନତି କଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇ ପଦେଇ ପଦେଇ ଘର ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଘର ଭିତରକୁ ଯିବା ପରେ, ମୁଁ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଦ୍ୱାରରେ ଅପେକ୍ଷା କଲି। ସମୟ ଏଭଳି ଚାଲିଗଲା। ଆଉ ଏକ ସମୟ ପରେ, ମୁଁ ଭୟ ଓ ଆଶଙ୍କାରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଦିଗ୍ଧ ହେଲି, କାରଣ ମୋର ଭାଇକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲି। ଏଏଁ ଦେଖିଲି, କୁହୁଡ଼ି ମୁଖରୁ ଫେଣିଆ ରକ୍ତ ବାହାରୁଛି। ଏହା ଦେଖି ମୋ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲା। ଘର ଭିତରୁ ଅସୁରମାନେ ହୁଁକାର ଦେଉଥିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି, କିନ୍ତୁ ବାଲୀଙ୍କ ରଣରବ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି ନାହିଁ। ଏହି ଚିହ୍ନ ଦେଖି ବୁଝିଲି, ବାଲୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ବଡ଼ ଏକ ପାହାଡ଼ ପଥର ଦ୍ୱାରରେ ରଖି ଘରକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲି। ଦୁଃଖରେ ଭିଜି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳତର୍ପଣ କରି, କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଗଲି। ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖ ଲୁଚାଇ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, କିନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହା ଜାଣିଗଲେ। ସେମାନେ ଆମସଭାରେ ମୋତେ ରାଜା କଲେ। ମୁଁ ନ୍ୟାୟରେ ରାଜ୍ୟ ଚଲାଇଲି, ଏହା ମୋର ସଠିକ୍ ଅଧିକାର ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବାଲୀ ଶତ୍ରୁ ମାରି ଫେରିଲେ, ତାଙ୍କ ଆଖି କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ହୋଇଥିଲା। ସେ ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ବନ୍ଧି, କଠୋର କଥା କହିଲେ। ମୁଁ ସମ୍ଭବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭାଇ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କୌଣସି କ୍ରିୟା କଲିନି। ବାଲୀ ଶତ୍ରୁ ମାରି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଅଭିବାଦନ କଲି, ସେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ମନରେ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ କହିଲେ। ମୁଁ ମୋର ମୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ଲାଗି ନମସ୍କାର କଲି, କିନ୍ତୁ ବାଲୀ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ମୋତେ କ୍ଷମା କଲେ ନାହିଁ। ଏହିଠାରେ ଅନ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ବାଲୀ କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଲି। ମୁଁ କହିଲି, “ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣ ସୁସ୍ଥ ଫେରିଲେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କଲେ। ମୋ ପାଇଁ ଆପଣ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ। ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ ଛତା ଓ ଚାମରା ଆପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହି ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଧରିଥିଲି। ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଘରମୁଖରେ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲି, ଏବଂ ରକ୍ତ ଦେଖି ମୋର ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ମୁଁ ପାହାଡ଼ ପଥର ଦ୍ୱାରରେ ରଖି ଘରକୁ ବନ୍ଦ କଲି। ତା’ପରେ ଫେରି ଆସିଲି। ଏଠି ନାଗରିକ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୋତେ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଏହି ରାଜ୍ୟଭିଷେକ ମୋର ଇଚ୍ଛାରେ ହୋଇନଥିଲା। ଆପଣ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ଏହି ରାଜ୍ୟର ଉଚିତ ଅଧିପତି, ମୁଁ ପୂର୍ବବତ୍ ଅନୁଗତ। ଆପଣ ନଥିଲେ ଏହି ଭିଷେକ ହୋଇଥିଲା; ଏବେ ମନ୍ତ୍ରୀ, ପ୍ରଜା, ଓ ସହର ସହ ରାଜ୍ୟ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି। ଏହି ରାଜ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ଦୟାକରି କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁନାହିଁ, ଦୁଷ୍ଟ ନାଶକ।” ମୁଁ ଏହିପରି ସ୍ନେହସହ କଥା କହି ରାଜ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲି, କିନ୍ତୁ ବାଲୀ ମୋତେ କଠୋର ଭାବରେ ତିରସ୍କାର କଲେ। ସେ ‘ଧିକ୍’ ବୋଲି ଅନେକ କଠୋର କଥା କହିଲେ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ଏକତ୍ର କଲେ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପମାନଜନକ ଭାବରେ କହିଲେ, “ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ଜାଣ, ମୁଁ ଏହି ମାୟାବୀ ଦାନବଙ୍କୁ ରାତିରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଥିଲି; ତାଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣି ମୁଁ ରାଜଧାନୀ ଛାଡ଼ିଥିଲି।