ସୁଗ୍ରୀବ, ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦର ଚାରିପାଖ ଆଲୋକ ଛାଡ଼ି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁତାର ସତ୍ୟ କାରଣ ଖୋଲିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ଉପଖ୍ୟାନର ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, "ମୋର ଭାଇ ବାଳୀ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବାରେ ଦକ୍ଷ, ଆମ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଗୌରବ ପାଇଥିଲେ, ଏବଂ ଆଗରୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରୁଥିଲି। ପିତାଙ୍କ ପରଲୋକଗମନ ପରେ, ମାନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ତାଙ୍କୁ ବରିଷ୍ଠ ଭାଇ ଭାବେ ମନେ କରି, ବାନର ରାଜ୍ୟର ଅଧିପତି ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ।" "ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ପୁର୍ବଜଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ବାଳୀ ରାଜ କରୁଥିଲେ, ମୁଁ ସଦା ଦାସ ଭାବେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ନମ୍ର ରହିଥିଲି। ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର ମାୟାବୀ, ଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ଗତ ଦିନେ ଏକ ମହିଳାକୁ ନେଇ ବାଳୀଙ୍କ ସହ ଦ୍ୱେଷ ରଖିଥିଲା। ଏକ ରାତିରେ, ସମସ୍ତେ ଘୁମେଇଥିବା ବେଳେ, ମାୟାବୀ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଦ୍ୱାରରେ ଆସି, କ୍ରୋଧରେ ଗର୍ଜନ କରି ବାଳୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲା।" "ମୋର ଭାଇ ବାଳୀ ଘୁମୁଥିବା ସମୟରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣିଲେ; ସେ ଏହାକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ ଓ ତୁରନ୍ତ ବାହାରି ଗଲେ। ମୁଁ ଓ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲୁ, ନମ୍ରତାରେ ନିବେଦନ କଲୁ, କିନ୍ତୁ ବାଳୀ ଆମକୁ ଅପସାରି, ଦ୍ୱେଷରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ମାୟାବୀଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତାରେ ଚାଲିଗଲି।" "ମାୟାବୀ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ି ଯାଉଥିଲେ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ତ୍ୱରାରେ ଅନୁସରଣ କଲୁ। ସମୟଟି ଉଦୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଆଲୋକରେ ପଥ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇଥିଲା। ଅସୁର ତ୍ୱରାରେ ଏକ ବଡ଼ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଯାହା ଘାସରେ ଢକା ଥିଲା, ଆମେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲୁ।" "ଶତ୍ରୁ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଦେଖି ବାଳୀ କ୍ରୋଧରେ ମୋତେ କହିଲେ, 'ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଗୁହାର ମୁହଁରେ ଚାଉକସ ରହ, ମୁଁ ଯାଇ ଶତ୍ରୁକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସଂହାର କରିବି।' ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲି, କିନ୍ତୁ ବାଳୀ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇ ଗୁହାକୁ ପଦେ ପଦେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।" "ବାଳୀ ଗୁହାକୁ ଯାଇଥିବା ପରେ, ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ମୁଁ ଗୁହାର ମୁହଁରେ ଅପେକ୍ଷା କଲି; ଏପରି ଭାବରେ ସମୟ ଅତିତ ହେଲା। ବାଳୀ ହାରିଗଲେ ବୋଲି ଭାବି, ମୁଁ ଭାଇ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିରେ ଭୟ ଓ ଅନିଶ୍ଚିତତାରେ ଭରିଗଲି। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଗୁହାରୁ ଫେନା ଭରା ରକ୍ତ ବାହାରିଲା, ଦେଖି ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲି।" "ଅସୁରମାନେ ରୋଷ କରୁଥିବା ଶବ୍ଦ ମୋତେ ଶୁଣିଲା, କିନ୍ତୁ ମୋର ଭାଇ ବାଳୀଙ୍କ ରଣର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିପାରିଲି ନାହିଁ। ଏହି ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ମୁଁ ଭାବିଲି ବାଳୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି; ଏକ ପାହାଡ଼ ପରି ଥିବା ପଥର ଦ୍ୱାରା ଗୁହାର ମୁହଁ ଅଟକାଇ ଦେଲି।" "ଦୁଃଖରେ ଅଭିଷ୍ଟ ହୋଇ, ଜଳ ଦାନ କରି କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଲି; ଏହି ଘଟଣା ଲୁଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, କିନ୍ତୁ ମାନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ଏହା ଜାଣିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସହ ମିଳି, ମୋତେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ; ମୁଁ ନ୍ୟାୟରେ ରାଜ୍ୟ ଚଲାଇଥିଲି, ରାଘବ, ଏହି ରାଜ୍ୟ ମୋର ଅଧିକାର ଅନୁଯାୟୀ ଥିଲା।" "ଏହି ସମୟରେ, ଶତ୍ରୁ ଦାନବକୁ ମାରି, ବାଳୀ ଫେରିଲେ; ମୋତେ ଅଭିଷିକ୍ତ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରାଗରେ ଲାଲ ହେଲା। ସେ ମୋର ମାନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଦେଲେ ଓ କଠୋର କଥା କହିଲେ; ରାଘବ, ନିଜ ସଂଯମ ଶକ୍ତି ଥିଲା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ କଲେ।" "ମୁଁ ଭାଇ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନିଜ କ୍ରିୟାରେ ଅନୁତ୍ସୁକ ଥିଲି; ଶତ୍ରୁକୁ ମାରି, ବାଳୀ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସମ୍ମାନ କଲି, ତାଙ୍କ ଚରଣକୁ ମୋର ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କଲି; କିନ୍ତୁ ବାଳୀ ରାଗରେ ମୋତେ କ୍ଷମା ଦେଲେ ନାହିଁ।" ଏବେ, ଏହି ଉପଖ୍ୟାନର ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। "ତାପରେ, ବାଳୀ ରାଗରେ ଭରି, ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ମୋର ପାଖକୁ ଆସିଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଲି।" "ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ସୁରକ୍ଷିତ ଆସିଛ; ତୁମେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରିଛ; ମୋ ପାଇଁ, ମୁଁ ଅଶକ୍ତ ଥିଲି, ତୁମେ ଏକା ରକ୍ଷକ, ଦୁଃଖିତମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ।" "ଏହି ବହୁପ୍ରସ୍ଥ ଛତା, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା, ଯକ୍ତା ଚମର ସହ, ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ଏହାକୁ ତୁମ ପାଇଁ ଧରିଛି।" "ମୁଁ ଏକ ବର୍ଷ ଗୁହା ମୁହଁରେ ଦୁଃଖରେ ଅପେକ୍ଷା କଲି, ରାଜା; ଏବଂ ଗୁହା ଦ୍ୱାରରେ ରକ୍ତ ଦେଖିଲି।" "ମୋ ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅତି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇଗଲା; ତାପରେ ମୁଁ ପାହାଡ଼ ଶିରା ଦ୍ୱାରା ଗୁହା ମୁହଁ ଅଟକାଇଲି।" "ସେଠାରୁ ଚାଲି, ମୁଁ ପୁନଃ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଆସିଲି; ଏଠାରେ ମୋତେ ଦେଖି, ନାଗରିକ ଓ ମାନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।" "ମୁଁ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇନି; ତୁମେ କ୍ଷମା କର; ରାଜା ଭାବେ ତୁମେ ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ, ମୁଁ ଆଗରୁ ମିଶି।" "ତୁମ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମୋର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ହେଇଥିଲା; ମାନ୍ତ୍ରୀ, ନାଗରିକ, ଓ ସହର ସହ ରାଜ୍ୟରୁ ବିପଦ ଦୂର ହୋଇଛି।" "ଏହି ରାଜ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଭରସା କରାଯାଇଛି; ମୁଁ ଏହା ତୁମକୁ ଦେଉଛି; ରାଗ କରିନାହଁ, ମୃଦୁ ଭାବରେ ରହ, ଶତ୍ରୁ ସଂହାର କରିଥିବା।" "ମୁଁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଛି, ଶୂନ୍ୟ ଭୂମି ଦଳନ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ; ମୁଁ ଏଭଳି ଭାବରେ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦ କହିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ବାଳୀ ମୋତେ ଉପାଳଭ୍ୟ କଲେ।" "ମୋତେ 'ନିଜ୍ଞା' କହି, ଅନେକ କଠୋର କଥା କହିଲେ; ସେ ଜନମାନେ ଓ ମାନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀକୁ ଏକଠା କଲେ।" "ସେ ମୋତେ ମିତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଉପାଳଭ୍ୟ ଶବ୍ଦ କହିଲେ: 'ତମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣିଛ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ମାୟାବୀ, ଏହି ମହା ଦାନବ, ରାତିରେ...'" ଏଭଳି, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ ନିଜ ଭାଇ ବାଳୀଙ୍କ ସହ ଦ୍ୱେଷର ଏକ ଦୁଃଖଦ ଓ ସତ୍ୟ ଉପଖ୍ୟାନ ଅନୁକ୍ରମରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।