କାକୁତ୍ସ୍ଥ କୁମାର ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କର ଚାରିଜଣ ବାନର ସହଯୋଗୀଙ୍କ ସହିତ ଅପୂର୍ବ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଓ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଅଭିଭୂତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଓ ବାଳିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତୃତାର ସତ୍ୟ କାରଣ କୁହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, “ବାଳି ମୋର ଭାଇ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ, ସଦା ପିତାଙ୍କ ଓ ପୂର୍ବେ ମୋର ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଦର ପାଇଥିଲେ। ପିତାଙ୍କ ପରଲୋକଗମନ ପରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଭାଇ ଭାବେ ଦେଖି, ବାନର ରାଜ୍ୟର ରାଜା କରିଥିଲେ। ସେ ପିତା ଓ ପର୍ଦ୍ଦାଦାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାର ଭାବେ ଏହି ମହାନ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ମୁଁ ସଦା ଏକ ଦାସ ଭଳି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ନମ୍ର ଭାବେ ରହୁଥିଲି। ତା’ବେଳେ, ଗୁରୁତ୍ୱଶାଳୀ ଏକ ଦାନବ ଥିଲେ—ମାୟାବୀ, ଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର। ପୂର୍ବେ ଏକ ନାରୀ କାରଣରୁ ବାଳି ସହିତ ତାଙ୍କ ଘୋର ଶତୃତା ହୋଇଥିଲା। ଏକ ରାତିରେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଅଥିବା ସମୟରେ, ସେ ବିକ୍ରାଳ ରୋଷରେ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଦ୍ୱାରରେ ଆସି, ବାଳିକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ମୋର ଭାଇ ବାଳି ଶୁଅଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣିଲେ; ସେ ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ ଓ ତୁରନ୍ତ ବାହାରିଗଲେ। ମୁଁ ଓ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲୁ, ନମ୍ରତାରେ ଅନୁରୋଧ କଲୁ, କିନ୍ତୁ ସେ ଆମକୁ ଅନ୍ୟପଟେ ହଟାଇ ଦେଲେ ଓ ଦାନବ ମାୟାବୀଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ବାହାରିଗଲେ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଭାଇପ୍ରେମରେ ସେଙ୍ଗ ସହିତ ଚାଲିଗଲି। ମାୟାବୀ ଭୟରେ ପଳାଇଲେ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଇ ଧାଡ଼ିଲୁ। ସେ ସମୟରେ ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ର ଆମର ପଥକୁ ଆଲୋକମୟ କରୁଥିଲା। ଦାନବ ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଏକ ମହା ଗୁହା ଭିତରକୁ ଥୁସି ପଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଘାସରେ ଢାକା ଥିଲା। ଆମେ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲୁ। ଶତୃ ବିତରଣ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବାଳି ରୋଷେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ମୋତେ କହିଲେ, “ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଗୁହା ମୁଣ୍ଡରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ରୁହ, ମୁଁ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଶତୃକୁ ମାରିଦେବି।” ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବଢ଼ିଆ ଯୋଧ୍ୟା ଭାବେ ଅନୁରୋଧ କଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇ ପଦେପଦେ ଗୁହା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବାଳି ଗୁହା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ମୁଁ ଗୁହା ମୁଣ୍ଡରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲି। ସମୟ ଏଭଳି ଚାଲିଗଲା। ମୁଁ ଭାଇପ୍ରେମରୁ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଲି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ, ମୋର ମନ ଭୟ ଓ ସନ୍ଦେହରେ ଭରିଗଲା। ଏହିପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ମୁଁ ଦେଖିଲି ଗୁହା ଭିତରୁ ଝାଗ ଭରା ରକ୍ତ ବାହାରୁଛି। ଏହା ଦେଖି ମୋ ମନ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା। ଦାନବମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଶବ୍ଦ ମୋ କାନକୁ ଆସୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ମୋର ଭାଇ ଯଦିଓ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିପାରିଲି ନାହିଁ। ଏହି ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ମୁଁ ଧାରଣା କଲି ଯେ, ମୋର ଭାଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହିପରେ ମୁଁ ଏକ ପାହାଡ଼ ପ୍ରମାଣ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଗୁହା ମୁଣ୍ଡକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲି। ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତଃକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ, ତିର୍ଥ କରି, ମୁଁ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଆସିଲି। ଏହି ଘଟଣା ଲୁଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, କିନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ଏହି ଘଟଣା ଜାଣିଲେ। ତା’ପରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ସମସ୍ତେ ମୋତେ ରାଜା ପଦେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ମୁଁ ନ୍ୟାୟରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିଲି, ଏହି ରାଜ୍ୟ ମୋର ଉଚିତ ଅଧିକାର ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ବାଳି ଶତୃ ଦାନବକୁ ମାରି, ଫେରି ଆସିଲେ। ମୋତେ ଅଭିଷିକ୍ତ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ରୋଷରେ ରକ୍ତିମ ହୋଇଗଲା। ସେ ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ବନ୍ଧିଦେଲେ ଓ ମୋତେ ଅପମାନଜନକ କଥା କହିଲେ। ରାଘବ, ସେ ଦମନ କରିପାରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ମୋର ମନ ସଦା ଭାଇପ୍ରତି ଆଦର ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଥିଲା, କୌଣସି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିପାରିଲି ନାହିଁ। ବାଳି ଶତୃକୁ ମାରି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଇ ଶୁଭେଚ୍ଛା କଲି; ସେ ଅନ୍ତଃରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ ଶୁଭାଶୀଷ ଦେଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ମୋର ମୁଣ୍ଡ ଲାଗି ଶିରୋନମନ କଲି, କିନ୍ତୁ ବାଳି ମୋପ୍ରତି ରୋଷ ରଖି ମୋତେ କ୍ଷମା କଲେ ନାହିଁ। ଏହିଠାରେ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ବାଳି ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଆଗକୁ ଆସିଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ। ମୁଁ କହିଲି, “ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣ ସୁସ୍ଥ ଫେରିଲେ, ଶତୃ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ମୋ ପାଇଁ, ଯିଏ ଅସହାୟ, ଆପଣ ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ। ଏହି ରଜତ ଛତ୍ର ଓ ଚାମରା ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତୁ, ଯାହା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଧରିଥିଲି। ମୁଁ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଗୁହା ମୁଣ୍ଡରେ ଦୁଃଖରେ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲି, ଏବଂ ଗୁହା ଦ୍ୱାରରେ ରକ୍ତ ଦେଖିଲି। ମୋ ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲା; ତେଣୁ ମୁଁ ଗୁହା ମୁଣ୍ଡକୁ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କରିଦେଲି। ଏହିଠାରୁ ଚାଲି, ମୁଁ ପୁଣି କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଲି। ଏଠାରେ ମୋତେ ଦେଖି ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ମୁଁ ଇଚ୍ଛାରେ ରାଜା ହେଉନଥିଲି; ଆପଣ ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ଏହି ରାଜ୍ୟର ଅର୍ହ, ମୁଁ ପୂର୍ବବତ୍ ଦାସ। ଆପଣ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମୋତେ ରାଜ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୌରଜନ ଓ ସହର ସହିତ ରାଜ୍ୟ ନିରାପଦ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି। ଏହି ରାଜ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ଦୟାକରି କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଶତୃ ଦଳନ କର୍ତ୍ତା।” ମୁଁ ଏହିପରି ମୃଦୁ କଥା କହି, ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲି, କିନ୍ତୁ ବାଳି ମୋପ୍ରତି ଉପହାସ କଲେ, “ହଁ, ତୋ ପାଇଁ ଏହି ଅଭିଷେକ!” ବହୁ ଅପମାନଜନକ କଥା କହି, ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଏକଠା କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ବାଳିଙ୍କ ସହିତ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ସମସ୍ତ ଖୋଲାସା ଭାବେ ରାମଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।