ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଏକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା କୁ ଓଡ଼ିଆରେ ଅନୁବାଦ ଭାବେ କଥା ଭାବରେ କହୁଛି। ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋ ସହିତ ହନୁମାନ୍ ଓ ମୋ ଅନ୍ୟ ମାକଡ଼ ସଙ୍ଗୀ ଅଛନ୍ତି; ଏମିତି ଦୁଃଖରେ ବି ମୁଁ ଆଜି ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇ ପାରୁଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ମାକଡ଼ମାନେ ମୋତେ ସବୁ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଯାଉଛି, ସେମାନେ ସାଥି ଚାଲନ୍ତି, ମୁଁ ଯେଉଁଠି ରୁହୁଛି, ସେମାନେ ମୋ ସହିତ ରୁହନ୍ତି। ଏହା ହିଁ ସାରାଂଶ; ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କାହିଁକି କହିବି? ମୋ ଭାଇ ଭାଲି, ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ମୋ ଶତ୍ରୁ ଓ ଭାଇ ଦୁଇଁ। ସେ ନଷ୍ଟ ହେଲା ପରେ ମୋର ଦୁଃଖ ମାତ୍ର ପରେ ଦୂର ହେବ; ମୋର ସୁଖ ଓ ପ୍ରାଣ ତାଙ୍କର ପତନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏହି ହିଁ ମୋର ଦୁଃଖର ଶେଷ, ଦୁଃଖିତ ଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି; ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖରେ, ଏକ ସାଥୀ ସେ ସାଥୀ ପାଖରେ ଶରଣ ନେଇଥାଏ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାମ ସୁଗ୍ରୀବ କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମର ଶତ୍ରୁତାର ଏକାଉଣ୍ଟ ସତ୍ୟ କାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ମକଡ଼, ତୁମେ ଏହାର କାରଣ ମୋତେ କହିବା ପରେ, ମୁଁ ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ବିଚାର କରି ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ତୁମ ଉପେକ୍ଷା ଶୁଣି ମୋ ରୋଷ ବଢ଼ିଯାଏ, ବର୍ଷା ଋତୁର ପାଣି ପରି ମୋ ହୃଦୟରେ ଉତ୍ତଳ ହୁଏ। ଭୟ ଛାଡ଼ି ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଭାବେ କହ, ମୁଁ ଧନୁ ତାଣିଛି; ମୋ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି, ତୁମ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରାୟ ନଷ୍ଟ ହେଇଯାଇଛି।” ରାମଙ୍କର ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ଚାରି ମାକଡ଼ ସଙ୍ଗୀ ସହ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦ ଚମକି ଆସିଲା, ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଶତ୍ରୁତାର ସତ୍ୟ କାରଣ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। “ମୋ ଭାଇ ଭାଲି, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ, ସମାନ୍ତିକ ଭାବରେ ପିତାଙ୍କ ଓ ଆଗରୁ ମୋର ଦ୍ୱାରା ଅତି ଆଦରିତ ଥିଲେ। ପିତାଙ୍କ ବିୟୋଗ ପରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଭାଇ ଭାବରେ ରାଜା ଏବଂ ମାକଡ଼ମାନଙ୍କର ନାୟକ କରିଲେ। ସେ ପିତା ଓ ପୁର୍ବ ପୁରୁଷଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ମୁଁ ସଦା ଦାସ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ହେଉଥିଲି। ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାୟାବୀ ନାମକ ଅସୁର, ଡୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ପୁଅ, ପୂର୍ବରୁ ଭାଲିଙ୍କ ସହ ଏକ ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱେଷ ଥିଲା। ଏକ ରାତି, ସମସ୍ତେ ଘୁମେଇଥିଲେ, ସେ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଦ୍ୱାର ପାଖକୁ ଆସି, ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ଗର୍ଜନ କରି, ଭାଲିକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲା। ଭାଇ ଭାଲି ଘୁମୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣିଲେ; ସେ ଏହାକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ ଓ ତୁରନ୍ତ ତାହାକୁ ମାରିବାକୁ ବାହାରିଲେ। ରୋଷରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ସେ ଅସୁରକୁ ମାରିବାକୁ ଯାଇଲେ, ଯଦିଓ ମହିଳାମାନେ ଓ ମୁଁ ନମ୍ରତାରେ ରୋକିଲି। ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅପସାରଣ କରି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଲି ବାହାରିଗଲେ; ମୁଁ ମିତ୍ରତାରେ ତାଙ୍କ ସହ ଯାଇଲି। ଅସୁର ଭୟରେ ପଳାଇବାକୁ ଲାଗିଲା, ଆମେ ଦୁଇଁ ଜଣ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଚେଷ୍ଟା କଲୁ; ଏବେ ଚାନ୍ଦ ଉଦୟ ହୋଇଥିଲା, ପଥ ଆଲୋକିତ ହେଉଥିଲା। ଅସୁର ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଏକ ଘାସ ଛାଉଥିବା ବଡ଼ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଆମେ ତାହା ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲୁ। ଶତ୍ରୁ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଦେଖି, ଭାଲି ରୋଷରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ମୋତେ କହିଲେ—‘ସୁଗ୍ରୀବ, ଆଜି ତୁମେ ଗୁହା ଦ୍ୱାରରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ ରୁହ, ମୁଁ ଯାଇ ଶତ୍ରୁକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେବି।’ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲି; ସେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇ ଗୁହାରେ ପାଦେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲା ପରେ, ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ମୁଁ ଗୁହା ଦ୍ୱାରରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲି; ଏହି ଭଳି ଏତେ ସମୟ ଅତିତ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ମୁଁ ଭାଇକୁ ହାରାଇ ଦେଖି, ଭୟ ଓ ଆଶଙ୍କାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଲି; ମୋ ଭାଇକୁ ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ, ମନ ଭୟରେ ଭରିଗଲା। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ମୁଁ ଦେଖିଲି ଗୁହାରୁ ଝାଗ ଭରି ରକ୍ତ ବାହାରିଲା; ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲି। ଅସୁରମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋର ଭାଇ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିପାରିଲି ନାହିଁ। ଏହି ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ବୁଝିଗଲି ଯେ ମୋର ଭାଇ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି; ଗୁହାର ଦ୍ୱାରକୁ ପାହାଡ଼ ପରି ଏକ ଶିଳା ଦେଇ ଆବୃତ କରିଦେଲି। ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ, ମୁଁ ଜଳ ଦାନ କରି, କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଲି; ଲୁଚାଇ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, କିନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାହା ଜାଣିଗଲେ। ସେମାନେ ମୋ ସହ ମିଶି, ମୋତେ ରାଜା କରିଦେଲେ; ମୁଁ ନ୍ୟାୟରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲି, ରାଘବ, ଏହି ରାଜ୍ୟ ମୋର ଅଧିକାର ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଅସୁର ନାଶ କରି, ଭାଲି ଫେରିଲେ; ମୋ ଅଭିଷେକ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ଲାଲ ହୋଇଗଲା। ସେ ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିବାନ୍ଧ କଲେ ଓ କଠୋର କଥା କହିଲେ; ରାଘବ, ସେ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବା ସକ୍ଷମ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ କଲେ। ମୋ ଭାଇ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୋ ମନ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିଲି ନାହିଁ; ଶତ୍ରୁକୁ ମାରି, ଭାଲି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଦର ଦେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରି ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଲି; ସେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆନନ୍ଦରେ ଆଶୀର୍ବାଦ କହିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଲାଗି ନମସ୍କାର କଲି, ମହାପ୍ରଭୁ; କିନ୍ତୁ ଭାଲି ରୋଷରେ ମୋତେ ମାଫ କଲେ ନାହିଁ। ଏହି ପରେ, ଭାଲି ରୋଷରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, ତାଙ୍କର ଭଲ ଚାହିଲି। ମୋତେ ଦୟା କରି, ତୁମେ ଶତ୍ରୁକୁ ନାଶ କରିଛ; ମୁଁ ଅସହାୟ ଥିଲି, ତୁମେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ, ଅସହାୟଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଅଟୁଟ।