ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ରତା ହୋଇଥିଲା। ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ହାତ ଦେଇ ମିତ୍ରତା କରିଥିବାରୁ, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ— “ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ଏହି କଥାକୁ ସତ୍ୟ ଶପଥ କରି କହୁଛି। ଏହି ମିତ୍ରତାରେ ମୁଁ ଖୋଲାମେଳା ଭାବରେ କଥା କହୁଛି; ମୋ ମନରେ ଥିବା ଦୁଃଖ ସଦା ମୋତେ ଭାରି କରି ରହେ।” ଏପରି କହି ହେବା ସହିତ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଖିରେ ଲୁହ ଆସିଗଲା, କଣ୍ଠ ଅଟକିଗଲା, ତେଣୁ ସେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ରାମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ସାହସ ଦେଖାଇ, ଏହି ଅଚାନକ ଲୁହକୁ ନଦୀ ପରି ରୋକିଦେଲେ। ଲୁହ ପୁଛି, ଆଖି ମଜାଇ, ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁଗ୍ରୀବ ପୁଣିଥରେ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ରାମ, ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ମୋ ଭାଇ ବାଳି ମୋତେ ମୋ ରାଜ୍ୟରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ। ସେ ମୋତେ କଠୋର କଥା କହି, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସେ ମୋ ପତ୍ନୀ, ଯିଏ ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କୁ ହରଣ କରିନେଲେ। ମୋ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ବାଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧି ରଖାଯାଇଛନ୍ତି। ସେ ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ ବାଳି ମୋତେ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କରିଛି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପଠାଯାଇଥିବା ବହୁତ ବନରୁଦ୍ରକୁ ମାରିଦେଇଛି। ଏହି ସନ୍ଦେହରୁ, ହେ ରାଘବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ନିକଟକୁ ଆସିପାରୁନି, କାରଣ ଭୟରେ ସମସ୍ତେ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି। କେବଳ ଏହି ମୋ ସାଥିମାନେ, ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ମୋ ସହ ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ଏମାନେ ଥିବାରୁ ମୁଁ ଆଜି ଜୀବନ ଧାରଣ କରିପାରୁଛି। ଏମାନେ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଯାଏ, ସେଠି ଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ରହେ, ସେଠି ରହନ୍ତି। ଏହା ହେଉଛି ସାରକଥା, ହେ ରାମ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କାହିଁକି କହିବି? ମୋର ବଡ଼ ଭାଇ ବାଳି, ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ମୋର ଶତ୍ରୁ ଓ ଭାଇ ଦୁହେଁ। ତାଙ୍କ ନାଶ ପରେ, ମୋ ଦୁଃଖ ମାତ୍ର ତାପରେ ଶାନ୍ତି ହେବ; ମୋର ସମସ୍ତ ସୁଖ ଓ ଜୀବନ ତାଙ୍କ ପତନରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏହି ହେଉଛି ମୋର ଦୁଃଖର ସମାପ୍ତି, ଏକ ଦୁଃଖିତ ଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି; ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ ଯେଉଁଠି ଥାଉ, ମିତ୍ର ସଦା ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ।” ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାମ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ଶତ୍ରୁତାର ସତ୍ୟ କାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ହେ ବନରାଜ, ଏହି କାରଣ ଶୁଣିଲେ ପରେ, ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଭାବି ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ତୁମ ଅପମାନ ଶୁଣି ମୋର କ୍ରୋଧ ବଢ଼ିଯାଏ, ବର୍ଷାକାଳରେ ଝରଣା ପରି ମୋ ହୃଦୟରେ ଉତ୍ସାରିତ ହୁଏ। ଭୟ ଛାଡ଼ି ମନ ଖୋଲି କହ, ମୁଁ ଧନୁଷ ବାନ୍ଧୁଛି; ବାଣ ଧରିଛି, ତୁମ ଶତ୍ରୁ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।” କାକୁତ୍ସ୍ଥ କୁମାର ରାମଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଚାରିଜଣ ବନରୁଦ୍ର ସହ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଶତ୍ରୁତାର ସତ୍ୟ କାହାଣୀ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏବେ ତୁମେ ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ। ବାଳି ମୋର ବଡ଼ ଭାଇ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବାରେ ପ୍ରବଳ, ଆମ ପିତା ଓ ଆଗରୁ ମତେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ ସମ୍ମାନ ମିଳୁଥିଲା। ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଭାଇ ଭାବରେ ମନି, ବନରାଜମାନ୍ୟ କଲେ ଓ ରାଜ୍ୟର ଅଧିପତି କଲେ। ସେ ପିତା-ପୁରୁଷଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ମୁଁ ସଦା ଦାସ ପରି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ରହୁଥିଲି। ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାୟାବୀ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ଥିଲେ, ସେ ଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର। ତାଙ୍କର ବାଳି ସହ ପୁରୁଣା ଦୁଷ୍ମନି ଥିଲା, ଏହାର କାରଣ ଜଣେ ଜନାନୀ। ଏକ ରାତିରେ, ସମସ୍ତେ ଘୁମ ଥିବାବେଳେ, ସେ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଦ୍ୱାର ପାଖକୁ ଆସି, କ୍ରୋଧରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି, ବାଳିଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ମୋ ଭାଇ ବାଳି ଘୁମ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ସେ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ ଓ ତୁରନ୍ତ ବାହାରିଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଓ ଜନାନୀମାନେ ଚେଷ୍ଟା କଲୁ, ତଥାପି ସେ ଆମକୁ ଅଟକାଇ ଦେଲେ ଓ ରୋଷରେ ବାହାରିଗଲେ। ମୁଁ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରେ ତାଙ୍କ ସହ ଯାଇଥିଲି। ମାୟାବୀ ଭୟରେ ପଳାଇଲେ, ଆମେ ଦୁଇଁଜଣ ତାଙ୍କ ପଛେ ଦୃତଗତିରେ ଚାଲିଲୁ। ସେ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ହୋଇଥିଲା, ଆମ ପଥ ଆଲୋକିତ ହେଉଥିଲା। ମାୟାବୀ ଦୃତଗତିରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୂଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଘାସରେ ଢାକା ଥିଲା, ଆମେ ତାହା ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲୁ। ଶତ୍ରୁ ଭୂଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଦେଖି, ବାଳି କ୍ରୋଧରେ ମୋତେ କହିଲେ— “ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ଏଠି ଗୁରୁତ୍ୱ ସହିତ ରୁହ, ମୁଁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିବି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବିନମ୍ର ଭାବେ ଅନୁରୋଧ କଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇ ପଦେ ପଦେ ଭୂଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଗଲେ। ସେ ଭିତରକୁ ଗଲେ ପରେ, ମୁଁ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଗୁହା ମୁହଁରେ ଅପେକ୍ଷା କଲି। ସମୟ ଏଭଳି ଅତିତ ହେଲା। ଏତେ ଦିନ ହେବା ପରେ ମୁଁ ଭାବିଲି, ମୋ ଭାଇ ହାରିଗଲେ କି? ପ୍ରେମରେ ଆଶଙ୍କା ହେଲା, ଭୟ ହୃଦୟକୁ ଆଚ୍ଛନ୍ନ କଲା। ଏତେ ଦିନ ପରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଗୁହାରୁ ଫେନିଆ ରକ୍ତ ବାହାରୁଛି; ଏହା ଦେଖି ମୋ ହୃଦୟ ଭୟଭୀତ ହେଲା। ଦାନବଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ଭାଇ ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସ୍ୱର ଶୁଣିପାରିଲି ନାହିଁ। ଏହି ଚିହ୍ନରୁ ମୁଁ ବୁଝିଲି, ମୋ ଭାଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏକ ପାହାଡ଼ ପରି ବଡ଼ ପଥର ଦେଇ ଗୁହା ମୁହଁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲି। ଦୁଃଖରେ ଅକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ, ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ମୁଁ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଆସିଲି। ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଲୁଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, କିନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ପ୍ରୟାସରେ ଏହା ଜାଣିଗଲେ।